Warcisław IV (ur. w okr. 11–27 maja 1291W literaturze popularnonaukowej pojawia się również data roczna narodzin księcia, która przypada na okres 1299–1300. Za: J.W. Szymański, Książęcy ród Gryfitów, s. 393., zm. 31 lipca/1 sierpnia 1326 w StrzałowieE. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, ss. 299-305.) – książę wołogoski, słupsko-sławieński i rugijski, syn Bogusława IV i Małgorzaty, córki księcia Rugii Wisława II.
Życiorys W 1309 odziedziczył po ojcu K. Kozłowski, J. Podralski, Gryfici. Książęta Pomorza Zachodniego, s. 41., gdzie dwa lata wcześniej był współrządcą, a od 1302 uczestniczył przy czynnościach prawnych Bogusława IVE. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, s. 299.. Swoją siedzibę miał w (pom.) Tąglimiu (dziś: Anklam), a następnie w Białogardzie. W 1310 założył miasto Nowy Szczecin, nazywane w późniejszym czasie Neustettin a po wojnie do dziś: Szczecinek). Około 1316 został księciem słupsko-sławieńskim, a po wygaśnięciu dynastii książąt rugijskich został obwołany księciem na Rugii (1325)E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, s. 300..
W 1317 Krzyżacy przekazali księciu terytoria Sławna i Słupska. W 1321 podarował ziemię lęborsko-bytowską swojemu marszałkowi Henningowi BehrR. Schmidt, Die Lande Lauenburg und Bütow in ihrer wechselnden Zugehörigheit zum Deutschen Orden, zu Pommern und Polen und zu Brandenburg-Preußen, s. 94..
Pod koniec pierwszego dwudziestolecia XIV w. doszło do buntu stanów księstwa szczecińskiego przeciw księciu Ottonowi I, które na mocy układu podziałowego księstwa z 1295 zdecydowały się przejść pod jurysdykcję Warcisława IV. Uczyniono go opiekunem małoletniego Barnima III (1319)J.W. Szymański, Książęcy ród Gryfitów, s. 393..
Włączył się do walk o ziemię lubuską, barnimską i Marchię Wkrzańską w 1319, zajmując ziemię lubuską jeszcze w tym samym rokuEdward Rymar, Rywalizacja o ziemię lubuską i kasztelanię międzyrzecką, w: Śląski Kwartalnik Historyczny Sobótka, nr 4/1979, s. 481. W lipcu 1320 zawarł we Frankfurcie sojusz z piastowskim księciem Henrykiem I jaworskim, wymierzony przeciwko książętom Meklemburgii i Saksonii-WittenbergiIbid., s. 484. Jego sojusznikami były także księstwo szczecińskie, księstwo rugijskie, biskupstwo kamieńskie i DaniaIbid., s. 485. W sierpniu 1320 wsparty siłami jaworskimi wkroczył do Marchii Wkrzańskiej, w której mimo początkowych sukcesów, poniósł porażkę, definitywnie ją tracącIbid., s. 485-486. W 1322 wziął udział w kolejnej kampanii przeciwko Meklemburgii, najeżdżając jej ziemieIbid., s. 487. Wobec włączenia się bawarskich Wittelsbachów z królem Ludwikiem IV Bawarskim do sporu, Warcisław IV zawarł w 1323 pokój z Sasami i MeklemburczykamiIbid., s. 492. Uzyskał też nowego sprzymierzeńca w papieżu Janie XXIIIbid., s. 493. 18 czerwca 1325 wraz z Ottonem I i jego synem Barnimem III zawarł przymierze z polskim królem Władysławem Łokietkiem przeciw Marchii BrandenburskiejPodobne przymierze Warcisława IV z Ottonem I i Meklemburgią miało miejsce w 1324. i zakonowi krzyżackiemu. Do 1326 utracił zdobycze w ziemi lubuskiejIbid., s. 494. W tym też roku udał się do Stralsundu, aby uczestniczyć w negocjacjach dotyczących sukcesji po księstwie rugijskim. Tam poważnie zachorował. Przeczuwając nadchodzącą śmierć, wezwał do siebie żonę i najstarszego syna, którzy przebywali wówczas w Ognicy koło Wolina. Książę zmarł jednak przed ich przybyciem, w nocy z 31 lipca na 1 sierpnia, w sile wieku. Pochowano go wedle jego woli w katedrze kamieńskiej przed wielkim ołtarzem. Po jego śmierci, wobec małoletniości jego spadkobiercy, rządy opiekuńcze objęła jego żona Elżbieta. Jej konsens i pieczęć zawiera akt przymierza z Polską wydany w 1343.
Rodzina Jego żoną od 11 kwietnia 1316?R. Klempin, bądź przed 1317E. Rymar była Elżbieta, córka Bolka I Surowego. Według E. Rymara i R. Klempina była córką Hermana III Długiego, margrabiego brandenburskiego na Salzwedel i hrabiego Koburga oraz Anny Habsburżanki (ottońska linia dynastii askańskiej)W literaturze przedmiotu pojawia się również pogląd o pochodzeniu Elżbiety z linii śląskich Piastów. Czyniono ją córką Henryka V Grubego, bądź Bolka I świdnickiego.. Ze związku małżeńskiego miał trzech synów: Bogusława V (Wielkiego) (ur. w okr. 1317–1318, zm. między 3 lutego a 24 kwietnia 1374) – księcia wołogosko-rugijskiego i słupskiego, Barnima IV Dobrego (ur. w okr. 1319–1320, zm. 22 sierpnia 1365) – księcia wołogosko-rugijskiego, Warcisława V (ur. ok. lub zap. 1 listopada 1326, zm. między 18 października a 31 grudnia 1390) – pogrobowca, księcia wołogosko-rugijskiego oraz szczecineckiegoE. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, ss. 308-316..
Genealogia
Barnim I Dobry ur. zap. ok. 1210zm. 13 lub 14 XI 1278 Małgorzata meklemburskaur. zap. 1232zm. przed 25 V 1261 Wisław IIur. ok. 1240zm. 29 XII 1302 Agnieszka brunszwickaur. ?zm. po 1302 Bogusław IVur. w okr. 1254–1255zm. 19 II 1309 Małgorzata rugijskaur. w okr. 1265–1271zm. po 4 XII 1315, p. 1317
Elżbietaur. w okr. ok. 1283zm. w okr. II–III 1355 lub przed 2 II 1356OO 11 IV 1316?, bądź przed 1317 Warcisław IV(ur. w okr. 11–27 V 1291,zm. w okr. 31 VII–1 VIII 1326) Warcisław V (Ojcze Nasz)ur. ok. lub zap. 1 XI 1326zm. 18 X–31 XII 1390 Barnim IV Dobry ur. w okr. 1319–1320 zm. 22 VIII 1365 Bogusław V (Wielki) ur. w okr. 1317–1318 zm. w okr. 3 II–24 IV 1374
Uwagi
Przypisy
Bibliografia Opracowania
Schmidt R., Die Lande Lauenburg und Bütow in ihrer wechselnden Zugehörigheit zum Deutschen Orden, zu Pommern und Polen und zu Brandenburg-Preußen [w:] Willoweit D., Lemberg H. (pod red.), Reiche und Territorien in Ostmitteleuropa, Oldenbourg, München, 2006, . Szymański J.W., Książęcy ród Gryfitów, Goleniów – Kielce 2006, .
Literatura dodatkowa (online) v. Bülow, Wartislav IV., Herzog von Pommern-Wolgast (niem.) [w:] NDB, ADB Deutsche Biographie (niem.), [dostęp 2012-06-17]. Madsen U., Wartislaw IV. Herzog von Pommern-Wolgast (niem.), [dostęp 2012-06-17].
Kategoria:Władcy Pomorza Zachodniego Kategoria:Gryfici Kategoria:Urodzeni w 1291 Kategoria:Zmarli w 1326