M48 Patton – czołg średni produkcji amerykańskiej. Zastąpił M47. Większość podstawowych elementów jego konstrukcji pochodzi z poprzednich modeli produkcyjnych M46 oraz M47. M48 konstrukcyjnie stanowi wersję rozwojową M47.
Geneza Czołg średni M47 był prowizorium wprowadzonym z wielkim pośpiechem, ponieważ amerykańskie jednostki liniowe biorące udział w wojnie koreańskiej, pilnie potrzebowały zgodnego z duchem czasu wozu bojowego. Wojna pomiędzy komunistyczną Koreą Północną a zorientowaną prozachodnio Koreą Południową wskazywała wyraźnie na konkretne niebezpieczeństwo generalnej konfrontacji Wschód-Zachód, której głównym terenem działań według przewidywań analityków mogły stać się podzielone między dwa bloki ustrojowe tereny Europy. Dlatego celem amerykańskich konstruktorów czołgów było możliwie jak najszybsze opracowanie pojazdu bojowego, który byłby w stanie przeciwstawić się ilościowo liczniejszym czołgom sowieckim. Oprócz wprowadzenia sprawdzonych już rozwiązań, rozwijano istniejące już konstrukcje. Dlatego zaledwie po roku prac zespołu konstruktorów, firma Chrysler zaprezentowała w grudniu 1951 roku pierwsze prototypu przyszłego M48. Ponieważ w tym czasie trwała wojna koreańska, której wynik w tym okresie był nie do przewidzenia, oraz przy całkiem prawdopodobnym wybuchu III wojny światowej, powierzono już w marcu 1951 roku – jeszcze przed ukończeniem prototypów – także kilku innym firmom, m.in. Ford oraz General Motors, produkcję tego nowego czołgu. Pierwsze wyprodukowane pojazdy wykazywały wiele usterek, ponieważ zostały wyprodukowane jeszcze przed zakończeniem samych prób wozu. Około 120 z 900 czołgów M48, które do lipca 1952 roku opuściły hale produkcyjne, okazało się niezdatnymi do służby w jednostkach liniowych i zostały przeznaczone do celów szkoleniowych. Po usunięciu wad w następnych wersjach, M48 okazał się całkiem udaną konstrukcją czołgu średniego.
Do połowy lat dziewięćdziesiątych wszystkie M48 zostały wycofane ze służby w armii amerykańskiej, są jednak jeszcze używane przez wojska innych krajów.
Budowa W porównaniu z amerykańskimi czołgami II wojny światowej była to zupełnie nowa konstrukcja, ze znacznie grubszym opancerzeniem oraz o dużo większych gabarytach niż dotychczasowe amerykańskie czołgi średnie. Właśnie wymiary czołgu były jego dużą wadą. Pojazd był niezwykle wysoki (przeszło 3 metry) – o prawie metr więcej niż czołg T-54. Duża wysokość powodowała, że czołg miał wysoko położony środek ciężkości i przez to był stosunkowo wywrotny, a także łatwiejszy do wykrycia, i co za tym idzie również do trafienia. W zamian za to oferował wysoki (jak na czołg) komfort załodze. Minusem M48 wszystkich wersji był brak jakichkolwiek układów stabilizacji uzbrojenia – naprowadzanie działa w obu płaszczyznach odbywało się za pomocą układów elektrohydraulicznych, hydraulicznych (w zależności od wersji), niezależnie od wersji posiadał także możliwość naprowadzania ręcznego. Patton ma najpowszechniej stosowany na świecie układ konstrukcyjny – kadłub został podzielony na trzy części: przedział kierowcy (przednia część), przedział bojowy (środkowa część wozu; w tej części przebywał dowódca wozu, działonowy oraz ładowniczy działa) oraz przedział silnika. Kadłub wykonano metodą spawania z elementów odlewanych i płyt walcowanych, natomiast wieża jest jednoelementowym odlewem ze stali. Ponad działem znajdował się silny reflektor ksenonowy o mocy 1 miliona kandeli. Świecił zarówno światłem białym, jak i podczerwonym. Droga wiązki światła była zgodna z osią lufy pojazdu, więc reflektor mógł być wykorzystany do oświetlenia celu nocą lub w czasie niekorzystnych warunków atmosferycznych. Po obu stronach wieży, w pancernych osłonach umieszczono pryzmaty, które stanowiły część optyczną dalmierza.
Wersje M48 Patton Wbrew wszelkim trudnościom armia Stanów Zjednoczonych zdecydowała się jednak wprowadzić czołg do swojego uzbrojenia, nadając mu w kwietniu 1953 roku oznaczenie 90 mm Gun Tank M48 i nazwę Patton 48. W tym czasie wyprodukowano już około 900 wozów, dokonując jednocześnie niewielkich zmian oraz eliminując niektóre z problemów konstrukcyjnych. Najważniejszą wadą okazało się jednak bardzo duże zużycie paliwa (wynoszącym do 9 litrów paliwa na 1 km!), wskutek czego zasięg operacyjny wozu wynosił zaledwie 112 km. Jako prowizoryczne rozwiązanie tego problemu zastosowano zamocowanie uchwytów do przewożenia na zewnątrz beczek z paliwem, z oczywistych powodów do tego sposobu można się było uciekać jednak jedynie poza strefą walki. Uzbrojenie główne czołgu stanowiła 90 mm gwintowana armata, wyposażona w przedmuchiwacz lufy. Na początkowych egzemplarzach pojazdu wypróbowywano także rozmaite rodzaje hamulców wylotowych, starając się ograniczyć podmuch podnoszący przy strzale kurz, który zdradzał pozycję wozu. Pierwsze egzemplarze czołgu M48 posiadały hamulec cylindryczny, natomiast późniejsze hamulec w kształcie litery T, którego efektywność pozostawiała jednak wiele do życzenia. Zakończenie lufy armaty miało pozostać jednym z najbardziej charakterystycznych elementów wszystkich kolejnych wersji rozwojowych M48, uzbrojonych w armaty kalibru 90 mm. M48 nie posiadał systemu stabilizacji uzbrojenia, a naprowadzanie armaty w obu płaszczyznach odbywało się za pomocą układów elektrohydraulicznych. Z armaty ogień mógł prowadzić zarówno działonowy, jak i dowódca. mały|Zaokrąglony przód kadłuba, z miejscem dla kierowcy umieszczonym pośrodku; wieża osadzona pośrodku kadłuba, którego tył mieszczący przedział silnikowy, jest nieco wyższy od części przedniej Dzięki rezygnacji z czołowego karabinu maszynowego (którego praktycznie nie montowano w konstrukcjach czołgów po zakończeniu II wojny światowej), załoga została zredukowana do czterech osób, powstało też miejsce do przechowywania większej ilości amunicji (60 sztuk dla działa, 5900 sztuk dla km i 500 sztuk dla km plot). Czołg wyposażono w układ ochrony przed skutkami użycia broni masowego rażenia, podgrzewacz przedziału bojowego, układ przeciwpożarowy w przedziale napędowym i urządzenia filtracyjne. W trakcie wczesnej produkcji wprowadzono także dodatkowe wolne koło pasowe, umieszczone pomiędzy szóstym kołem nośnym i kołem napędowym, zapobiegające gubieniu gąsienic podczas skrętu, zmieniono kształt błotników na zaokrąglony, zwiększono klapę kierowcy i zmieniono sposób wysuwania mieszczących się tam peryskopów. W sierpniu 1953 roku wprowadzono także całkowicie przeprojektowaną wieżyczkę dowódcy, w której oprócz przyrządów obserwacyjnych umieszczono także karabin maszynowy kalibru.50.
M48C W przypadku około 120 egzemplarzy, które zjechały z linii produkcyjnej stwierdzono brak prawidłowej ochrony przed pociskami balistycznymi wskutek błędu w procesie produkcji, przez co czołg nie nadawał się do użycia w walce (sam defekt zlokalizowano w górnej części przedniej płyty pancerza, w okolicy włazu kierowcy). Oznaczono je literą ‘C’, która została wytłoczona po prawej stronie kadłuba, ponadto w niektórych przypadkach na jego przedniej płycie, pomiędzy osłonami przednich świateł umieszczono doskonale widoczny spaw w kształcie napisu: NON-BALLISTIC TRAINING TANKS ONLY lub TRAINING TANK NON-BALLISTICthedonovan.com.. Czołg tej wersji przeznaczony był tylko do celów treningowych.
M48 Data zaakceptowania prototypu kwiecień 1952 Producenci Chrysler Corp. Ford Motor Co. Fisher Tank Arsenal Załoga 4 osoby: dowódca (prawa, tylna strona wieży) działonowy (prawa, przednia strona wieży) ładowniczy (lewa, tylna strona wieży) kierowca (przednia, centralna strona kadłuba) Wymiary: Masa bojowa 45000 kg Wysokość 324,1 cm Długość kadłuba (bez działa, z błotnikami) 676,7 cm Odległość na jaką wystaje działo 184 cm Szerokość 363,2 cm Rozstaw osi 292,1 cm Prześwit 41,9 cm Wysokość umieszczenia działa od poziomu gruntu ~200 cm Średnica pierścienia wieży 216 cm Nacisk jednostkowy 0,7874 kg/cm² Uzbrojenie: Typ Umiejscowienie Zapas amunicji Kąt obrotu (tryb pracy) Prędkość obrotu Kąt wychylenia Prędkość wychylenia 90mm działo M41 wieżyczka 60 sztuk 360° (ręczny i elektryczno-hydrauliczny) 24°/s +19° ÷ -9° (ręczny i elektryczno-hydrauliczny) 4°/s km M2HB kalibru.50 (12,7 mm) montowany na podstawie słupkowej przy włazie dowódcy na wieży (jako karabin plot; demontowalny) 500 sztuk 360° (ręczny) – ręczny – Browning M1919A4E1 kal. .30 (7,62 mm) sprzężony współosiowo z działem 5900 sztuk 360° (ręczny i elektryczno-hydrauliczny) 24°/s +19° ÷ -9° (ręczny i elektryczno-hydrauliczny) 4°/s Dalmierz T46E1, stereoskopowy Pancerz Kadłub Spawany z elementów odlewanych i płyt walcowanych. Miejsce Grubość Kąt nachylenia przód (górna część) 110 mm 60° przód (dolna część) 61 do 100 mm 53° boki (przednia część) równowartość 76 mm 0° boki (tylna część) równowartość 51 mm 0° tył (część wyższa) 35,1 mm 30° tył (część niższa) 25 mm 60° strop 57,2 mm 90° dno (przednia część) 38 mm 90° dno (centralna część) 31,8 mm 90° dno (tylna część) 13 mm 90° Wieża Jednoelementowy odlew Płyta Grubość Kąt nachylenia osłona jarzma działa 110 mm 30° przód równowartość 180 mm 0° boki równowartość 76 mm 0° tył równowartość 51 mm 0° strop 13 mm 90° Układ napędowy Silnik Continental AV-1790-5B, -7, -7B, lub -7C; 12-cylindrowy, 4-suwowy, benzynowy (benzyna 80-oktanowa), widlasty o kącie rozwidlenia 90 stopni, chłodzony powietrzem o pojemności skokowej 29.4l Moc rzeczywista: 704 KM przy 2800 obr./minprzewidywana: 810 KM przy 2800 obr./min Moment obrotowy rzeczywisty: 1953 Nm przy 2000 obr./minprzewidywany: 2183 Nm przy 2200 obr./min Pojemność zbiorników paliwa 757 l Transmisja General Motors CD-850-4A lub -4B; 2 zakresy jazdy do przodu, 1 do tyłu Układ kierowniczy mechaniczny, kierownica Układ hamulcowy hamulce wielotarczowe Układ zawieszenia Typ Koła nośne Rolki podtrzymujące drążki skrętne 6 sztuk (na stronę), resorowane niezależnie 5 sztuk (na stronę) Koło napędowe Układ napinający gąsienice Amortyzatory 11-zębowe, umiejscowione z tyłu koło napinające, umiejscowione z przodu; luźne koło pasowe umiejscowione pomiędzy ostatnim kołem nośnym a kołem napędowym tak; przy pierwszym, drugim oraz szóstym kole nośnym Układ gąsienicowy T96 zęby prowadzące umieszczone centralnie, ogniwa metalowe, powleczone gumą, łączone przy pomocy dwóch szpilek Szerokość 71 cm Odstęp 17,6 cm Liczba ogniw 79 Długość linii kontaktu z podłożem 400,1 cm T97 zęby prowadzące umieszczone centralnie; ogniwa metalowe, z integralnymi nakładkami gumowymi, łączone przy pomocy dwóch szpilek Szerokość 71 cm Odstęp 17,6 cm Liczba ogniw 79 Długość linii kontaktu z podłożem 400,1 cm Osiągi Maksymalna prędkość na drodze 45 km/h Pokonywanie rowów o szerokości do 259 cm Maksymalny przechył boczny 40% Maksymalny kąt podjazdu 60% Pokonywanie pionowych ścian do wysokości 91 cm Minimalny promień skrętu – (wokół własnej osi) Maksymalna głębokość brodzenia 120 cm Zasięg ~110 km mały|Pierwsze wersje czołgu wyposażone były w automatycznie podnoszone peryskopy kierowcy, wymagające jednak ręcznego chowania. W późniejszych wersjach przeprojektowano zarówno właz kierowcy, jak i jego przyrządy optyczne. W wersji M48A3 peryskopy zamontowane były na stałe. Ponadto niektóre czołgi wyposażano w peryskop kierowcy działający w podczerwieni, który montowano na włazie.
M48A1