Eugene Allen Hackman (ur. 30 stycznia 1930 w San Bernardino, zm. 18 lutego 2025 w Santa Fe) – amerykański aktor filmowy, teatralny i telewizyjny oraz pisarz.
Jeden z najwybitniejszych aktorów w historii amerykańskiego kina. W trakcie kariery stworzył skrajnie różne postacie – zarówno szlachetnych bohaterów, jak i czarne charaktery, choć ze względu na aparycję nie był obsadzany w rolach amantów. Jego postacie to głównie dojrzali mężczyźni, profesjonaliści w jakimś fachu, o złożonej psychice, często stawiani w sytuacjach z dylematami moralnymi. Często grał funkcjonariuszy służb bezpieczeństwa (policjantów, detektywów, agentów). Stworzył szereg cenionych kreacji, m.in. niezłomnego detektywa Jimmy’ego „Popeye’a” Doyle’a we Francuskim łączniku, bohaterskiego pastora w Tragedii „Posejdona”, speca od podsłuchów w filmie Rozmowa czy gen. Stanisława Sosabowskiego w O jeden most za daleko, Lexa Luthora w serii filmów o Supermanie.
W karierze, która trwała ponad sześć dekad, zdobył dwa Oscary, cztery Złote Globy, Nagrodę Gildii Aktorów Ekranowych, dwie nagrody BAFTA i Srebrnego Niedźwiedzia. Był pięciokrotnie nominowany do Oscara; otrzymał nagrodę dla najlepszego aktora pierwszoplanowego jako niezłomny detektyw Jimmy „Popeye” Doyle w dramacie kryminalnym Williama Friedkina Francuski łącznik (1971) i dla najlepszego aktora drugoplanowego jako „Mały” Bill Daggett w westernie Clinta Eastwooda Bez przebaczenia (1992). Ponadto był trzy razy nominowany do tej nagrody: za rolę pierwszoplanową Bucka Barrowa, starszego brata Clyde’a (Warren Beatty) w biograficznym dramacie kryminalnym Arthura Penna Bonnie i Clyde (1967), rolę drugoplanową profesora college’u Gene’a Garrisona w dramacie Gilberta Catesa Nigdy nie śpiewałem dla mojego ojca (1970) i agenta Ruperta Andersona w dramacie kryminalnym Alana Parkera Missisipi w ogniu (1988).
Życiorys Młodość Urodził się w San Bernardino w Kalifornii jako syn Ann Lydii Elizabeth (z domu Gray) i Eugene’a Ezry Hackmana. Jego ojciec był Amerykaninem, a matka – Kanadyjką, urodzoną w hrabstwie Lambton w Ontario. Jego przodkowie to Anglicy, Niemcy, Szkoci i Holendrzy. Wychowywał się w Danville w Illinois. Pochodził z rodziny robotniczej.
Kiedy miał 15 lat, został wyrzucony ze szkoły, a następnie trafił do United States Marine Corps, w której służył w latach 1947–1950 jako disc jockey i prezenter wiadomości dla stacji radiowej jednostki. Przez sześć miesięcy studiował dziennikarstwo na Uniwersytecie Illinois w Urbanie. Studiował w nowojorskiej szkole radiowej. Uczył się aktorstwa w Pasadena Playhouse.
Kariera aktorska mały|Hackman (1972) W 1958 zadebiutował na scenie off-Broadwayu w przedstawieniu Chaparral. W 1959 wystąpił jako John Kempe w produkcji off-broadwayowskiej Świętość Margery Kempe. Po raz pierwszy wystąpił na ekranie w niewielkiej roli policjanta w biograficznym dramacie kryminalnym Mad Dog Coll (1961) z Tellym Savalasem i jako Joe Lawson w serialu kryminalnym Tallahassee 7000 (1961) z Walterem Matthau. W 1963 trafił na Broadway jako Charles Widgin Rochambeau w sztuce Irwina Shawa Dzieci z ich gier.
Pierwszą znaczącą rolę jako Norman zagrał w dramacie Roberta Rossena Lilith (1964). Gwiazdą tego filmu był Warren Beatty, który namówił Arthura Penna do obsadzenia Hackmana w filmie Bonnie i Clyde. Aktor za rolę Bucka, wspólnika tytułowej pary gangsterów, otrzymał swoją pierwszą nominację do Oscara, a jego kariera nabrała rozpędu. Prawdziwą gwiazdą stał się po zagraniu detektywa Popeye’a Doyle’a we Francuskim łączniku (1971), za rolę w którym otrzymał Oscara dla najlepszego aktora pierwszoplanowego. Następnie zagrał m.in. włóczęgę w Strachu na wróble (Scarecrow, 1973), człowieka uwikłanego w mafijne porachunki w Zasadzie domina (Domino Principle, 1977), ojca poszukującego syna zaginionego podczas wojny wietnamskiej w Niespotykanym męstwie (Uncommon Valor, 1983) i trenera koszykówki w Mistrzowskim rzucie (Hoosiers, 1986).
W latach 80. należał do grona najbardziej zapracowanych aktorów – tylko w latach 1987–1988 nakręcił dziewięć filmów. Za rolę agenta FBI w dreszczowcu kryminalnym Missisipi w ogniu (Mississippi Burning, 1988) był nominowany do Oscara. Za występ jako szeryf „Mały” Bill Daggett w westernie Clinta Eastwooda Bez przebaczenia (1992) otrzymał Oscara dla najlepszego aktora drugoplanowego.
Z aktorstwa wycofał się w 2004, kiedy to pojawił się po raz ostatni na ekranie w filmie Witamy w Mooseport, gdzie wcielił się w rolę byłego prezydenta USA, który kandyduje na urząd burmistrza małego miasteczka.
Pisarstwo Wspólnie z archeologiem podwodnym Danielem Lenihanem napisał trzy powieści: Wake of the Perdido Star (1999), Justice for None (2004) oraz Escape from Andersonville (2008).
Życie prywatne 1 stycznia 1956 zawarł związek małżeński z Filipą „Faye” Maltese, z którą miał syna Christophera (ur. 1960) oraz dwie córki – Elizabeth Jean i Leslie Anne. W 1986 doszło do rozwodu. W latach 1973–1974 był związany z Cloris Leachman. W grudniu 1991 ożenił się z Betsy Arakawą.
Śmierć 26 lutego 2025 Hackman, jego żona Betsy Arakawa i jeden z trzech psów zostali znalezieni martwi w ich domu w Santa Fe. Dane uzyskane z rozrusznika serca Hackmana sugerują, że nie żył on od dziewięciu dni, a jego serce zatrzymało się 18 lutego. Koroner stwierdził kilka możliwych przyczyn śmierci 95-letniego aktora, w tym choroba układu krążenia i problemy z nerkami, a do pogorszenia jego stanu przyczyniła się prawdopodobnie zaawansowana choroba Alzheimera wpływająca na brak umiejętności zadbania o siebie. Jego żona zmarła na hantawirusowy zespół płucny - chorobę przenoszoną przez zakażone gryzonie. Kobieta prawdopodobnie zmarła kilka dni przed mężem (około tygodnia) i możliwe, że Gene Hackman nie był w stanie normalnie jeść z powodu zaawansowanej choroby Alzheimera.
Filmografia
Nagrody Rok Nagroda Kategoria Film 1971 National Board of Review Najlepszy aktor Francuski łącznik (1971) 1972 Złoty Glob Najlepszy aktor w filmie dramatycznym Nagroda Akademii Filmowej Najlepszy aktor pierwszoplanowy 1973 Nagroda BAFTA Najlepszy aktor pierwszoplanowyz Tragedią „Posejdona” (1972) 1974 National Board of Review Najlepszy aktor Rozmowa (1974) 1997 Nagroda Gildii Aktorów Ekranowych Wybitny występ filmowego zespołu aktorskiego Klatka dla ptaków (1996) 1998 National Board of Review Najlepszy aktor Missisipi w ogniu (1988) 1989 39. Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Berlinie Srebrny Niedźwiedź dla najlepszego aktora1993 Nagroda BAFTA Najlepszy aktor drugoplanowyBez przebaczenia (1992) Złoty Glob Najlepszy aktor drugoplanowy Nagroda Akademii Filmowej Najlepszy aktor drugoplanowy 2002 Złoty Glob Najlepszy aktor w filmie komediowym lub musicalu Genialny klan (2001) 2003 Złoty Glob Nagroda im. Cecila B. DeMille’a –
Zobacz też Lista laureatów co najmniej dwóch aktorskich Oscarów
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Kategoria:Amerykanie pochodzenia brytyjskiego Kategoria:Amerykanie pochodzenia holenderskiego Kategoria:Amerykanie pochodzenia kanadyjskiego Kategoria:Amerykanie pochodzenia niemieckiego Kategoria:Amerykanie pochodzenia szkockiego Kategoria:Amerykańscy aktorzy filmowi Kategoria:Amerykańscy aktorzy głosowi Kategoria:Amerykańscy aktorzy radiowi Kategoria:Amerykańscy aktorzy teatralni Kategoria:Amerykańscy aktorzy telewizyjni Kategoria:Amerykańscy pisarze Kategoria:Żołnierze United States Marine Corps Kategoria:Laureaci nagrody BAFTA dla najlepszego aktora drugoplanowego Kategoria:Laureaci nagrody BAFTA dla najlepszego aktora pierwszoplanowego Kategoria:Laureaci Nagrody im. Cecila B. DeMille’a Kategoria:Laureaci Oscara dla najlepszego aktora drugoplanowego Kategoria:Laureaci Oscara dla najlepszego aktora pierwszoplanowego Kategoria:Laureaci Srebrnego Niedźwiedzia dla najlepszego aktora Kategoria:Laureaci Złotego Globu dla najlepszego aktora drugoplanowego w filmie Kategoria:Laureaci Złotego Globu dla najlepszego aktora w filmie dramatycznym Kategoria:Laureaci Złotego Globu dla najlepszego aktora w filmie komediowym lub musicalu Kategoria:Odznaczeni National Defense Service Medal Kategoria:Ludzie związani z Santa Fe Kategoria:Ludzie urodzeni w San Bernardino (Kalifornia) Kategoria:Urodzeni w 1930 Kategoria:Zmarli w 2025