Wiązowate (Ulmaceae Mirb.) – rodzina roślin zaliczana do rzędu różowców (Rosales). Obejmuje 7 rodzajów z 56 gatunkami. Należą tu rośliny drzewiaste występujące głównie w strefie umiarkowanej półkuli północnej, poza tym obecne na wszystkich kontynentach w strefie międzyzwrotnikowej. We florze Polski występują jako rodzime tylko trzy gatunki reprezentujące rodzaj wiąz (Ulmus).
Rośliny z tej rodziny są ważnym źródłem surowca drzewnego, wykorzystywane są jako włóknodajne i ozdobne.
Morfologia thumb|Kwiatostan wiązu szypułkowego Pokrój Drzewa o pędach rozgałęziających się sympodialnie (pąk szczytowy jest odrzucany i wzrost kontynuowany jest przez pąk boczny). Rośliny pozbawione są rurek mlecznych, ale często zawierają kanały lub komórki wydzielające śluz roślinny. Liście Zrzucane przed zimą. Ułożone skrętolegle, często dwurzędowo, z przylistkami. Blaszki pojedyncze, w nasadzie często asymetryczne, z piłkowanymi brzegami, z żyłkami przewodzącymi sięgającymi końców ząbków. Kwiaty Obupłciowe i jednopłciowe, wyrastające pojedynczo lub skupione w pęczki, wierzchotki i grona. Drobne i wiatropylne. Zwykle 5-krotne, z 5 (czasem inna liczba od 2 do 9) listkami okwiat u wyrastającymi spiralnie, czasem zrośniętymi. Pręcików taka sama liczba jak listków okwiatu. Zalążnia górna, pojedyncza, rozwijająca się z dwóch lub trzech owocolistków, z pojedynczymi zalążkami w komorach. Owoce Spłaszczone, jednonasienne skrzydlaki.
Systematyka W tradycyjnym ujęciu rodzina była dzielona na dwie podrodziny Ulmoideae i Celtidoideae, czasem podnoszone do rangi osobnych rodzin Ulmaceae i Celtidoideae. Pierwsze różnią się m.in. suchymi owocami i liczbą chromosomów wynoszącą 28, podczas gdy u drugich owocem są pestkowce, a liczba chromosomów wynosi 20, 30 i 40. Niezależnie od ujęcia cała grupa sytuowana była albo w rzędzie pokrzywowców Urticales, albo szerzej ujmowanych różowców Rosales. Zastosowanie metod molekularnych pozwoliło potwierdzić bliską relację z rodzinami tworzącymi rząd pokrzywowców (konopiowate Cannabaceae, morwowate Moraceae i pokrzywowate Urticaceae), w stosunku do których wiązowate zajmują pozycję bazalną. Powiązania i podział rodzajów między tymi rodzinami zmieniał się w zależności od danych jakimi dysponowali systematycy. Badania filogenetyczne bazujące na analizie chloroplastowego DNA oraz sekwencjonowaniu DNA, ujawniły bliższą relację Celtidoideae z konopiowatymi i współcześnie (np. w systemach APG) do konopiowatych włączana jest ta grupa rodzajów (m.in. Trema, Pteroceltis i wiązowiec Celtis). W efekcie współcześnie do wiązowatych zalicza się zamiast kilkunastu rodzajów – 7 rodzajów z 56 gatunkami, z czego większość należy do rodzaju wiąz Ulmus.
Pozycja systematyczna według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG IV z 2016)
Wykaz rodzajów Ampelocera Klotzsch Hemiptelea Planch. – hemipteleja Holoptelea Planch. Phyllostylon Capan. ex Benth. Planera J.F. Gmel. Ulmus L. – wiąz Zelkova Spach. – brzostownica
Przypisy
*