Marszałkowie Francji

thumb|Laska marszałkowska marszałka Francji za II wojnę światową z paryskiego Muzeum Armii Marszałek Francji (fr. Maréchal de France) – francuski tytuł oficerski, jeden z ośmiu tytułów Wielkich Oficerów Korony Francuskiej. Współcześnie jest to tytuł przyznawany generałom za wybitne zasługi w czasie wojen. Odpowiednik stopnia wojskowego marszałka w innych armiach świata.

Historia Nazwa wywodzi się od tytułu Marescallus Franciae, stworzonego przez Filipa II Augusta i nadanego ok. 1185 Albéricowi Clément, który stał się pierwszym marszałkiem Francji. W czasach napoleońskich tytuł istniał pod nazwą Marszałka Cesarstwa (fr. Maréchal d’Empire).

We współczesnej Francji marszałek nie jest stopniem wojskowym. Nadawany jest jako tytuł uznaniowy generałom za szczególne osiągnięcia i zasługi. Oznaką tytułu jest laska marszałkowska (fr. bâton de maréchal) koloru niebieskiego, która zdobiona początkowo była złotymi liliami, później, za czasów cesarstwa – złotymi orłami, a obecnie gwiazdami. Oznaczeniem tytułu na mundurze jest siedem pięcioramiennych gwiazd noszonych współcześnie na naramienniku (dawniej na rękawie munduru).

Poniżej znajduje się pełna lista marszałków Francji.

Kapetyngowie Marszałkowie za Filipa II Augusta, 1180–1223 1185 – Albéric Clément (zm. 1191), pan na Mez, pierwszy Marszałek Francji ok. 1192 – Guillaume de Bournel (zm. 1195) 1202 – Nivelon d’Arras (zm. 1204) ok. 1204 – Henri I Clément (ur. 1170, zm. 1214), pan na Mez 1214 – Jean III Clément (zm. 1262), pan na Mez i Argentan 1220 – Guillaume de La Tournelle

Marszałkowie za Ludwika IX Świętego, 1226–1270 1237 – Ferry Pasté (zm. 1247), pan na Challeranges 1250 – Jean de Beaumont (zm. 1257) 1257 – Gauthier III de Nemours (zm. 1270), pan na Nemours 1262 – Henri II Clément (zm. 1265), pan na Mez i Argentan 1265 – Héric de Beaujeu (zm. 1270) 1265 – Renaud de Précigny (zm. 1270) 1270 – Raoul II de Sores (zm. 1282) 1270 – Lancelot de Saint-Maard (zm. 1278)

Marszałkowie za Filipa III Śmiałego, 1270–1285 ok. 1278 – Ferry de Verneuil ok. 1282 – Guillaume V du Bec-Crespin 1283 – Jean II Le Preux (zm. 1302), pan na Harcourt, zdymisjonowany 1295 1285 – Raoul V Le Flamenc

Marszałkowie za Filipa IV Pięknego, 1285–1314 1288 – Jean de Varennes 1290 – Simon de Melun (zm. 1302) 1292 – Guy I de Clermont (zm. 1302) 1302 – Foucaud du Merle, zdymisjonowany 1308 1302 – Miles VI de Noyers (zm. 1350) 1308 – Jean de Corbeil (zm. 1318)

Marszałkowie za Ludwika X Kłótliwego, 1314–1316 1315 – Jean IV de Beaumont (zm. 1318)

Marszałkowie za Filipa V Wysokiego, 1316–1322 1318 – Mathieu de Trie (zm. 1344) 1318 – Jean des Barres (zm. 1324) 1326 – Bernard VI de Moreuil

Marszałkowie za Karola IV Pięknego, 1322–1328 1328 – Robert VII Bertrand (zm. 1347), pan na Briquebec, zdymisjonowany 1344

Walezjusze Marszałkowie za Filipa VI Walezjusza, 1328–1350 1339 – Anseau de Joinville (1265–1343) 1343 – Charles I de Montmorency (zm. 1381), zdymisjonowany 1347 1344 – Robert de Waurin (zm. 1360), pan na Saint-Venant 1345 – Guy II de Nesle (zm. 1352), pan na Offémont i Mello 1347 – Edouard de Beaujeu (1316–1351), pan na Châteauneuf

Marszałkowie za Jana II Dobrego, 1350–1364 1351 – Arnoul d’Audrehem (1300–1370), zdymisjonowany 1368 1352 – Roch d’Hanguest (zm. 1352) 1352 – Jean de Clermont (1297–1356), pan na Beaumont, 1356 – Jean I Le Meingre (1310–1367)

Marszałkowie za Karola V Mądrego, 1364–1380 1368 – Jean IV de Mauquenchy (zm. 1391), pan na de Mauquenchy 1368 – Louis II de Champagne (1342–1403), hrabia Sancerre, 1397 konstabl Francji

Marszałkowie za Karola VI Szalonego, 1380–1422 1391 – Jean II Le Maingre (1366–1421) 1397 – Jean II de Rieux (1342–1417), pan na Rieux i Rochefort, zdymisjonowany 1417 1417 – Pierre de Rieux (1389–1439) 1418 – Claude de Beauvoir (1385–1453), pan na Chastellux, wicehrabia Avallon 1418 – Jean de Villiers de L’Isle-Adam (1384–1437) 1418 – Jacques de Montberon (zm. 1422), pan na Engoumois 1421 – Gilbert Motier de La Fayette (1396–1464) 1422 – Antoine de Vergy (zm. 1439) 1422 – Jean de La Baume (zm. 1435), hrabia Montrevel-en-Bresse

Marszałkowie za Karola VII Walezjusza, 1422–1461 1424 – Amaury de Séverac (zm. 1427), pan na Beaucaire i Chaude-Aigues 1426 – Jean I de Brosse (1375–1433), baron Boussac i Sainte-Sévère 1429 – Gilles de Rais (1404–1440) 1439 – André de Laval-Montmorency (1411–1486), pan na Lohéac i Retz 1441 – Philippe de Culant (zm. 1454), pan na Jaloignes, Croisette, Saint-Armand i Chalais 1454 – Jean Poton de Xaintrailles (1390–1461)

Marszałkowie za Ludwika XI, 1461–1483 1461 – Jean de Lescun (zm. 1473), hrabia Comminges 1461 – Joachim Rouault de Gamaches (zm. 1478), pan na Boismenard 1464 – Wolfart VI van Borselleen (zm. 1487), pan na Vère w Holandii, hrabia Boucan i Écosse 1476 – Pierre de Rohan de Gié (1451–1514), pan na Rohan

Marszałkowie za Karola VIII Walezjusza, 1483–1498 1483 – Philippe de Crèvecoeur (1418–1494) 1486 – Jean de Baudricourt (zm. 1499), pan na Choiseul i Bailli de Chaumont

Marszałkowie za Ludwika XII, 1498–1515 1499 – Jean-Jacques Trivulce (1448–1518), markiz Vigevano 1506 – Charles II d’Amboise de Chaumont (1473–1511), pan na Chaumont, Meillan i Charenton 1511 – Odet de Foix de Lautrec (1485–1528), wicehrabia Lautrec 1514 – Robert Stuart d’Aubigny (1470–1544), hrabia Lennox

Marszałkowie za Franciszka I Walezjusza, 1515–1544 1515 – Jacques II de Chabannes (1470–1525), pan na La Palice 1516 – Gaspard I de Coligny (zm. 1522), pan na Châtillon 1518 – Thomas de Foix-Lescun (zm. 1525) 1522 – Anne de Montmorency (1492–1567), od 1538 konetabl Francji 1526 – Robert III de La Marck (1491–1536), diuk Bouillon 1526 – Théodore Trivulce (1456–1531) 1538 – Claude d’Ailly (1500–1552), pan na Annebaut 1538 – René de Montjean (zm. 1539) 1542 – Oudard du Biez (zm. 1553) 1544 – Antoine de Lettes-Desprez (zm. 1544), pan na Montpezat 1544 – Giovanni Caracciolo (1480–1550), książę Melphes

Marszałkowie za Henryka II Walezjusza, 1547–1559 1547 – Robert IV de La Marck (1520–1556), diuk Bouillon i książę Sedan 1547 – Jacques d’Albon de Saint-André (zm. 1562), markiz Fronsac 1550 – Charles I de Cossé (1505–1563), hrabia Brissac 1555 – Pietro Strozzi (1500–1558) 1558 – Paul de La Barthe (1482–1562), pan na Termes

Marszałkowie za Franciszka II Walezjusza, 1559 1559 – François de Montmorency (1530–1579)

Marszałkowie za Karola IX Walezjusza, 1560–1574 1562 – François de Scépeaux (1510–1571), pan na Vieilleveille 1564 – Imbert de La Platière (1524–1567), pan na Bourdillon 1567 – Henri I de Montmorency (1534–1614), pan na Damville, diuk Montmorency, hrabia Dammartin i Alais, baron Chateubriant, pan na Chantillu i Ecouen, 1593 konstabl Francji 1567 – Artus de Cossé-Brissac (1512–1582), pan na Gonnor, hrabia Secondigny 1570 – Gaspard de Saulx (1505–1573), pan na Tavannes 1572 – Honorat II de Savoie (1509–1580), markiz Villars 1573 – Albert de Gondi (1522–1602), diuk Retz

Marszałkowie za Henryka III Walezego, 1574–1589 1574 – Roger de Saint-Lary (1525–1579), pan na Bellegarde 1574 – Blaise de Lasseran de Massencôme (1500–1577), pan na Montluc 1577 – Armany de Gontaut (1524–1592), baron Biron 1579 – Jacques II de Goyon de Matignon (1525–1597), sire Matignon i Lasparre, hrabia Thorigny, książę Mortagne nad Gironde 1579 – Jean VI d’Aumont (1522–1595), baron Estrabonne, hrabia Châteauroux 1582 – Guillaume de Joyeuse (1520–1592), wicehrabia Joyeuse, pan na Saint-Didier, Laudun, Puyvert i Arques ???? – Charles II de Cossé (1550–1621), diuk Brissac

Burbonowie Marszałkowie za Henryka IV Burbona, 1592–1602 1592 – Henri de la Tour d’Auvergne (1555–1623), wicehrabia Turenne, książę Bouillon 1594 – Charles de Gontaut (1562–1602), diuk Biron 1594 – Claude de La Châtre (1536–1614), baron Maisonfort 1594 – Jean de Montluc de Balagny (1560–1603) 1595 – Jean de Beaumanoir (1551–1614), markiz Lavardin, hrabia Nègrepelisse 1596 – Henri de Joyeuse (1567–1608) 1597 – Urbain de Montmorency-Laval (1557–1629), markiz Sablé 1597 – Alfons d’Ornano (1548–1610) 1597 – Guillaume d’Hautemer (1537–1613), hrabia Grancey 1608 – François de Bonne (1543–1626), diuk Lesdiguières

Marszałkowie za Ludwika XIII, 1613–1643 1613 – Concino Concini (1575–1617), markiz Ancre 1614 – Gilles de Courtenvaux (1542–1626), markiz Souvré 1614 – Antoine de Roquelaure (1543–1623), baron Roquelaure 1616 – Louis de La Châtre (zm. 1630), baron Maisonfort 1616 – Pons de Lauzières-Thémines-Cardillac (1553–1627), markiz Thémines 1616 – François de La Grange d’Arquien (1554–1617), pan na Montigny i Séry 1617 – Nicolas de L’Hôpital (1581–1644), diuk Vitry 1619 – Charles de Choiseul (1563–1626), hrabia Plessis-Praslin 1619 – Jean-François de La Guiche (1559–1632), hrabia La Palice 1620 – Honoré d’Albert d’Ailly (1581–1649), diuk Chaulnes 1620 – François d’Esparbès de Lussan (1570–1628), wicehrabia d’Aubeterre 1621 – Charles de Créquy (1578–1638), książę Poix, diuk Lesdiguières 1622 – Gaspard III de Coligny (1584–1646), diuk Châtillon 1622 – Jacques Nompar de Caumont (1558–1652), diuk La Force 1622 – François de Bassompierre (1579–1646), markiz Bassompierre 1625 – Henri de Schomberg (1575–1632), hrabia Nanteuil 1626 – Jean-Baptiste d’Ornano (1581–1626) 1626 – François-Annibal d’Estrées (1573–1670), diuk Estrées 1627 – Timoléon d’Espinay (1580–1644), markiz Saint-Luc 1629 – Louis de Marillac (1573–1632), hrabia Beaumont-le-Roger 1630 – Henri II de Montmorency (1595–1632), diuk Montmorency i Damville, admirał Francji 1630 – Jean du Caylar de Saint-Bonnet (1585–1636), markiz Torias 1631 – Antoine Coëffier de Ruzé (1581–1632), markiz Effiat 1632 – Urbain de Maillé (1597–1650), markiz Brézé 1634 – Maximilien de Béthune (1560–1641), diuk Sully 1637 – Charles de Schomberg (1601–1656), diuk Halluin 1639 – Charles de La Porte (1602–1664), markiz Meilleraye 1641 – Antoine III de Gramont (1604–1678), diuk Gramont 1642 – Jean-Baptiste Budes (1602–1643), hrabia Guébriant 1642 – Philippe de La Mothe-Houdancourt (1605–1657), diuk Cardona 1643 – François de L’Hôpital (1583–1660), hrabia Rosnay 1643 – Henri de La Tour d’Auvergne-Bouillon (1611–1675), wicehrabia Turenne 1643 – Jean de Gassion (1609–1647), hrabia Gassion

Marszałkowie za Ludwika XIV, 1643–1715 1645 – César de Choiseul (1598–1675), diuk Choiseul 1645 – Josias Rantzau (1609–1650), hrabia Rantzau 1646 – Nicolas de Neufville de Villeroy (1598–1685), diuk Villeroy 1649 – Gaspard IV de Coligny (1620–1649), diuk Coligny 1651 – Antoine d’Aumont de Rochebaron (1601–1669), diuk Aumont 1651 – Jacques d’Estampes (1590–1663), markiz La Ferté-Imbert 1651 – Charles de Mouchy (1599–1658), markiz d’Hocquincourt 1651 – Henri de La Ferté-Senneterre (1600–1681), diuk La Ferté-Senneterre 1651 – Jacques Rouxel de Médavy (1603–1680), hrabia Grancey 1652 – (1582–1672), diuk La Force 1652 – César-Phoebus d’Albret (1614–1676), hrabia Miossens 1652 – Philippe de Clérambault (1606–1665), hrabia La Palluau 1653 – Louis de Foucault de Saint-Germain-Beaupré (1616–1659), hrabia Daugnon 1658 – Jacques de Mauvisière (1620–1658), markiz Castelnau 1658 – Jean de Schulemberg (1597–1671), hrabia Montejeu 1658 – Abraham de Fabert (1599–1662), markiz Esternay 1668 – François de Créquy (1620–1687), markiz Marines 1668 – Bernardin Gigault (1630–1694), markiz Bellefonds 1668 – Louis de Crevant (1628–1694), diuk Humières 1675 – Godefroy d’Estrades (1607–1686), hrabia Estrades 1675 – Philippe de Montaut-Bénac (1619–1684), diuk Navailles 1675 – Frédéric-Armand de Schomberg (1615–1690), diuk Schomberg 1675 – Jacques-Henri de Durfort (1625–1704), diuk Duras 1675 – Louis-Victor de Rochechouart (1636–1688), diuk Mortemart 1675 – François d’Aubusson (1625–1691), diuk La Feuillade 1675 – François Henri de Montmorency-Bouteville (1628–1695), diuk Piney-Luxembourg 1675 – Henri-Louis d’Aloigny (1636–1676), markiz Rochefort