Robotniczy Klub Sportowy Garbarnia – polski klub piłki nożnej z siedzibą w Krakowie, założony w 1921 jako Klub Sportowy Lauda przez grupę pracowników Polskich Zakładów Garbarskich w Ludwinowie (obecnie części dzielnic Dębniki i Podgórze).
mały|Tygodnik Sportowy nr 28 z 25 listopada 1921 Obecnie klub działa w formie stowarzyszenia kultury fizycznej z jedną sekcją – piłki nożnej mężczyzn (od sezonu 2026/2027 występuje w grupie małopolskiej zachodniej V ligi). W przeszłości w Garbarni istniały m.in. sekcje koszykówki, piłki ręcznej, tenisa stołowego i zapasów.
Piłkarze Garbarni zdobyli mistrzostwo Polski 1931 i występowali w ekstraklasie przez piętnaście sezonów (w latach 1929–1933, 1934–1937, 1939, 1948, 1950–1951 i 1955–1956). W sezonie 2018/19 po 44 latach przerwy wystąpili w I lidze (drugi poziom rozgrywkowy).
Dzieje klubu Dotychczasowe nazwy 1921–1924: Klub Sportowy „Lauda” 1924–1949: Klub Sportowy „Garbarnia” 24 marca 1949–1950: Zrzeszenie Sportowe „Związkowiec” od 1951: Związkowe Koło Sportowe „Włókniarz” (fuzja z Koroną Kraków) do 12 grudnia 1956: Terenowe Koło Sportowe „Włókniarz” 1956–1971: Klub Sportowy „Garbarnia” (po rozłączeniu z Koroną) od 1971: Robotniczy Klub Sportowy „Garbarnia”
KS Lauda thumb|Drużyna Laudy w 1911 Klub Sportowy „Lauda” (protoplasta dzisiejszej Garbarni) powstał jesienią 1921 roku. Pierwszym prezesem klubu został Feliks Szczepanik a drużyna rozpoczęła ligowe zmagania od najniższego szczebla rozgrywek – klasy C. W 1924 roku piłkarze z Ludwinowa awansowali do klasy B.
Walka o Ligę W 1924 roku sponsorem klubu zostały Polskie Zakłady Garbarskie, co spowodowało zmianę nazwy na Klub Sportowy „Garbarnia”. Rozciągnięcie opieki nad klubem przez bogatego patrona otworzyło przed nim drogę do krajowej elity. Wybudowany został bardzo nowoczesny na ówczesne standardy Stadion przy ul. Barskiej (otwarty w 1926 roku), a piłkarze Garbarni rok później awansowali do Ligi Okręgowej. Już w pierwszym sezonie na drugim szczeblu krajowych rozgrywek Garbarnia była bliska awansu, jednak przegrała w barażach ze Śląskiem Świętochłowice. Krakowski klub został ukarany walkowerem, gdyż piłkarze Garbarni zeszli z boiska przed końcem meczu protestując przeciwko, ich zdaniem, tendencyjnemu sędziowaniu.
Rok później Garbarnia nie miała sobie równych ani w fazie zasadniczej ani w barażach i awansowała do najwyższej klasy rozgrywkowej w kraju – Ligi.
Garbarnia wśród najlepszych mały|Drużyna Garbarni w sezonie 1929 Już pierwszy sezon (1929) na najwyższym poziomie przyniósł Garbarni pierwsze miejsce w tabeli na koniec rozgrywek. Pomimo to Garbarnia nie zdobyła tytułu mistrza Polski. Ostatecznie zdecydowało o tym zweryfikowanie jednego z przegranych spotkań głównego rywala Brązowych w walce o tytuł, poznańskiej Warty. PZPN uznał, że w przegranym meczu z Klubem Turystów Łódź w łódzkim zespole wystąpił nieuprawniony zawodnik i przyznał walkower na korzyść Warty, która tym sposobem wyprzedziła Garbarnię w końcowej klasyfikacji. Piłkarze z Krakowa zdobyli tytuł wicemistrzów Polski.
+ Najlepsi w sezonie 1929 Klub Mecze Zw Rem Por Bramki Punkty 1. Warta Poznań 24 15 3 6 58-33 33 2. Garbarnia Kraków 24 13 6 5 62-43 32 3. Wisła Kraków 24 13 4 7 62-46 30
Rok później Garbarnia zajęła 6. miejsce w tabeli na koniec sezonu.
Największym dotychczasowym sukcesem w historii klubu jest zdobycie Mistrzostwa Polski w sezonie 1931. Garbarnia wygrała wówczas Ligę wyprzedzając Wisłę Kraków oraz Legię Warszawa.
Skład drużyny, która zdobyła dla Garbarni tytuł mistrza Polski w 1931 roku: bramkarze: Grzegorczyk, Falkowski i Wojciechowski, obrońcy: Konkiewicz, Bill, Joksch i Ślizowski, pomocnicy: Skwarczewski, Wilczkiewicz, Augustyn i Nagraba, napastnicy: Riesner, Maurer, Smoczek, Pazurek i Bator. trener: Karl Jiszda.
+ Najlepsi w sezonie 1931 Klub Mecze Zw Rem Por Bramki Punkty 1. Garbarnia Kraków 22 13 4 5 51-22 30 2. Wisła Kraków 22 13 3 6 53-30 29 3. Legia Warszawa 22 14 1 7 57-34 29
Dobre wyniki Garbarni zaowocowały tym, że kilku zawodników klubu założyło koszulki reprezentacyjne. Najwięcej występów w reprezentacji Polski zaliczył lewy łącznik Garbarni Karol Pazurek, który zagrał w 16 meczach i zdobył w nich 4 gole.
Brązowi reprezentowali również polski futbol na arenie międzynarodowej piłki klubowej. Rozegrali w tym czasie wiele spotkań towarzyskich z solidnymi zespołami europejskimi, a za swoje osiągnięcia na tym polu otrzymali w 1932 roku Puchar Ministra Spraw Zagranicznych.
Rok po zdobyciu tytułu mistrzowskiego Garbarnia była bliska spadku i ostatecznie zajęła 10. miejsce, do ostatniego meczu walcząc o utrzymanie. Reforma rozgrywek w 1933 roku okazała się niekorzystna dla krakowskiego zespołu. Z uwagi na fakt, że podziału na grupy dokonano w oparciu o kryterium geograficzne Garbarnia trafiła do bardzo silnej grupy zachodniej, gdzie musiała uznać wyższość Wisła Kraków, Cracovii oraz Ruchu Chorzów i nie zakwalifikowała się do grupy mistrzowskiej. W grupie spadkowej zajęła ostatnie miejsce i grała o utrzymanie w barażach. W nich pokonała Śmigłego Wilno oraz Czarnych Lwów, dzięki czemu pozostała w najwyższej klasie rozgrywkowej.
W sezonie 1934 powrócono do klasycznego sposobu rozgrywania mistrzostw Polski w jednej grupie. Garbarnia zajęła wysoką czwartą lokatę za Ruchem Chorzów oraz lokalnymi rywalami: Cracovią i Wisłą.
Sezon 1935 był mniej udany. Piłkarze z Ludwinowa zajęli w nim siódme miejsce. Rok później Garbarnia znów była tuż za podium, zajmując czwarte miejsce. Brązowi zdobyli jedynie trzy punkty mniej niż najlepszy w rozgrywkach Ruch Chorzów i później już nigdy nie byli tak blisko tytułu mistrzowskiego. W następnym sezonie Garbarnia zajęła przedostatnie miejsce, wyprzedzając jedynie Dąb Katowice zdyskwalifikowany za oszustwa z poprzedniego sezonu.
Pobyt Garbarni poza elitą trwał tylko jeden sezon. Ostatni, niedokończony, sezon przed wybuchem II wojny światowej Garbarnia rozgrywała w najwyższej klasie rozgrywkowej. Po rozegraniu 13 z 18 zaplanowanych kolejek piłkarze z Ludwinowa zajmowali 8. miejsce w tabeli i z uwagi na to, że spaść miał zaledwie jeden zespół byli niemal pewni utrzymania.
Okupacja niemiecka i pierwsze lata powojenne Podczas II wojny światowej obiekty klubowe przejęte były przez okupanta i ulegały systematycznej dewastacji. Pomimo zakazów piłkarze Garbarni rozgrywali mecze, a także brali udział w konspiracyjnych rozgrywkach. Brązowi rywalizowali w ramach Okupacyjnych Mistrzostw Krakowa i zajmowali w nich dwukrotnie 3. miejsce (w 1940 i 1943 roku).
W 1945 roku Garbarnia zdobyła Puchar Wydziału Spraw Sędziowskich Krakowskiego Okręgowego ZPN, wygrała też wszystkie spotkania eliminacyjne do krakowskiej klasy A. W dziesięciu meczach zdobyła 73 bramki i nie straciła ani jednej. W następnym roku Garbarnia wygrała rozgrywki krakowskiej klasy A i po barażu wywalczyła awans do eliminacji odtwarzanej Ligi ogólnopolskiej. W sezonie 1947 w nieligowych mistrzostwach Polski Garbarnia zajęła drugie miejsce w swojej grupie eliminacyjnej, ustępując jedynie późniejszemu mistrzowi Polski Warcie Poznań. Jednocześnie Brązowi zakwalifikowali się do wznawiającej swoje rozgrywki I Ligi.
Powojenne występy w I lidze Pierwszego powojennego sezonu w I lidze Garbarnia nie mogła zaliczyć do udanych. Zajęła 12. miejsce i spadła na zaplecze ekstraklasy. Pobyt na drugim szczeblu rozgrywek trwał jedynie rok, a w drodze do I ligi Garbarnia nie przegrała żadnego z 18 meczów. Rok 1949 przyniósł poważne zmiany organizacyjne. Kluby sportowe przymusowo łączono w zrzeszenia oraz zmieniano ich historyczne nazwy. W ten sposób Garbarnia stała się „Związkowcem Kraków” i pod tą nazwą przystąpiła do rozgrywek pierwszoligowych od następnego sezonu.
W sezonie 1950 Garbarni (Związkowcowi) udało się zająć wysokie szóste miejsce w tabeli. Kolejne podejście do ekstraklasy w następnym roku (1951) było znacznie mniej udane i Garbarnia po zajęciu przedostatniej lokaty spadła do II ligi. W tym samym sezonie Brązowi dotarli do ćwierćfinału Pucharu Polski, gdzie ulegli późniejszemu finaliście Wiśle Kraków.
W 1951 roku Zrzeszenie „Związkowiec” rozwiązano a Garbarnia połączyła się z Koroną Kraków tworząc Koło Sportowe „Włókniarz”. Piłkarze z Ludwinowa w następnym roku zwyciężyli swoją grupę drugoligową i byli bliscy powrotu na najwyższy poziom rozgrywek, jednak w barażu o awans do I ligi okazali się słabsi od Budowlanych Opole (2:3 na wyjeździe i 1:1 przed własną publicznością). Kolejny sezon był dużo mniej udany a krakowianie utrzymali się w II lidze tylko lepszą różnicą bramek od rywali. Poszerzenie składu ekstraklasy w kolejnym sezonie pozwoliło Garbarni awansować po zajęciu 3. miejsca w II lidze.
W sezonie 1955 beniaminek, występujący znów jako Garbarnia, zajął bardzo wysokie 6. miejsce na koniec rozgrywek. Był to ostatni występ Garbarni na tak wysokim poziomie. W edycji MP 1955 piłkarze Garbarni była najbardziej fair grającym zespołem w lidze, zaś w lutym 1956 wyjechali na miesięczne tournee do Chin Ludowych. W sezonie 1956 spadli z ligi po zajęciu ostatniego, 12. miejsca w tabeli i jak dotąd był to ostatni sezon Garbarni w polskiej ekstraklasie.
Na zapleczu ekstraklasy Garbarnia spadła do grupy południowej II ligi. W pierwszym sezonie (1957) piłkarze z Ludwinowa zajęli wysoką 4. pozycję. Sezon 1958 Brązowi ukończyli na przedostatnim miejscu w tabeli swojej grupy i spadli do grupy krakowskiej Ligi Okręgowej. Był to pierwszy występ Garbarzy na trzecim poziomie ligowym od ponad 30 lat (ostatni raz w 1926 roku). Pobyt na tym szczeblu trwał tylko rok, bowiem gracze Garbarni bez problemu rozprawili się z rywalami strzelając w sezonie aż 100 bramek. Wygrali również turniej barażowy i powrócili na kolejne trzynaście lat do II ligi.
Pierwszy po awansie sezon drugoligowy był znów bardzo udany dla Garbarni. Krakowianie uplasowali się na 4. miejscu na koniec rozgrywek w grupie południowej. W sezonie 1961 II liga była już rozgrywana w jednej grupie a Garbarnia zajęła w niej 10. miejsce. Rok 1962 zapisał się w historii polskiego futbolu zmianą systemu rozgrywania ligi z wiosna-jesień na przyjęty już powszechnie w ligach europejskich jesień-wiosna. W związku z tym sezon 1962 odbył się w pierwszym półroczu tego roku, a w drugim przystąpiono do rozgrywania sezonu 1962/63. W skróconych rozgrywkach wiosennych Garbarnia w swojej grupie B zajęła 4. miejsce. Powtórzyła też wyczyn w pierwszych rozgrywkach według nowego harmonogramu, tam jednak 4. miejsce zajęła w gronie wszystkich drugoligowców.
W następnych sezonach Garbarnia zajmowała kolejno miejsca: 7. (63/64), 9. (64/65), 10. (65/66) i 5. (66/67). Ten ostatni sezon przyniósł duży sukces w Pucharze Polski, gdzie Garbarnia dotarła do ćwierćfinału po wyeliminowaniu m.in. Górnika Zabrze (więcej o tym meczu).
Największym ligowym sukcesem Garbarni w tym okresie było zajęcie 3. miejsca na koniec sezonu 1967/1968. Kolejne lata to coraz słabsze wyniki w ligowej rywalizacji. Brązowi zajmowali kolejno miejsca: 6. (68/69), 8. (69/70) i 9. (70/71). W 1971 roku klub przyjął nazwę Robotniczy Klub Sportowy „Garbarnia” obowiązującą do chwili obecnej.
Największe sukcesy spośród zawodników Garbarni broniących barw klubowych w tym czasie osiągnął Robert Gadocha, który rozpoczynał w krakowskim klubie swoją profesjonalną karierę (grał w Garbarni w latach 1957–1965). Znanymi piłkarzami Garbarni byli w tym okresie również Jerzy Jasiówka, Andrzej Wełniak, Andrzej Kucharczyk, Maciej Gigoń (późniejsi działacze klubowi) oraz m.in. Jerzy Odsterczyl i Józef Browarski.
Sezon 1971/1972 Garbarnia zakończyła na ostatnim miejscu w tabeli II ligi i spadła do III ligi. W kolejnym sezonie Brązowi zajęli 3. miejsce w swojej grupie III ligi i powrócili na zaplecze ekstraklasy.