thumb|Łuska naboju 5,56 × 45 mm thumb|Łuska wyrzucona z karabinka M4 bezpośrednio po strzale Łuska (dawniej gilza) – główna część naboju, w której znajdują się jego pozostałe elementy (najczęściej ładunek miotający, spłonka oraz pocisk). Łuska dodatkowo zabezpiecza i uszczelnia komorę nabojową podczas strzału.
Historia Łuskę wynalazł w 1812 roku Samuel Johannes Pauly, Francuz szwajcarskiego pochodzenia. Miała ona papierowe ścianki i mosiężne dno. Stanowiła przełom w broni palnej, rozwiązując problemy z ładowaniem broni odtylcowej, co umożliwiło znacznie szybsze ładowanie i zwiększenie szybkostrzelności.
Budowa Łuska przybiera formę cylindrycznego pojemnika, wewnątrz którego umieszczany jest ładunek miotający, a w otwartym wlocie – pocisk. Zakończona zazwyczaj płaskim denkiem, często wyposażonym w kryzę (w okolicach której umieszczana jest spłonka).
Łuski stosowane do broni rozdzielnego ładowania zawierały jedynie część tych elementów, natomiast w nowocześniejszych nabojach zespolonych łuska łączy wszystkie elementy w integralną całość.
Nazwa naboju zapisywana w systemie metrycznym, zawiera najczęściej również informację o długości łuski. Przykładowo dla naboju 9 × 19 mm Parabellum wynosi ona 19 mm.
Materiał Ze względu na materiał z jakiego zostały wykonane, łuski można podzielić na: papierowe – stosowane w XIX wiecznych karabinach iglicowych (ulegające spaleniu podczas wystrzału) mosiężne – współcześnie najpopularniejsze (wielokrotnego użytku) stalowe – powstałe jako zamiennik dla droższych łusek mosiężnych, z reguły pokryte warstwą trwałego lakieru w celu zabezpieczenia przed korozją (współcześnie rzadko stosowane) aluminiowe lub z tworzyw sztucznych – wprowadzane przez niektóre wytwórnie na rynek cywilny, tańsze od mosiężnych, jednorazowe, często niskiej jakości gilzy – korpus dawniej wykonywany z papieru (współcześniej najczęściej z tworzyw sztucznych) łączący się z metalowym denkiem (zwykle mosiężnym) i okuciem. Stosowane najczęściej do produkcji amunicji śrutowej w strzelbach
Kształt korpusu Ze względu na kształt korpusu, wyróżnia się łuski: proste – korpus ma jednakową średnicę na całej długości, popularny rodzaj w nabojach pistoletowych i rewolwerowych (np. nabój 9 × 18 mm Makarow) zwężające się – denko ma większą średnicę niż wlot, przez co łuska ma kształt lekko stożkowy (np. 6,5 × 58 mm R) przewężające (butelkowe) – szeroki korpus zwieńczony jest wąską szyjką. Współcześnie szczególnie popularny kształt stosowany w nabojach pośrednich i karabinowych (np. 7,92 × 57 mm Mauser).
Rodzaje kryz thumb|Podstawowe rodzaje kryz:1) wystająca2) zwykła3) częściowo wystająca Ze względu na rodzaj kryzy wyróżnia się łuski: z kryzą wystającą z kryzą zwykłą z kryzą częściowo wystającą z kryzą zmniejszoną opasane – łuska z kryzą zwykłą z dodatkowym wzmocnieniem dna
Sposób zapłonu spłonki thumb|Centralny zapłon: Boxer (po lewej), Berdan (środek) oraz boczny zapłon (po prawej) Według sposobu zapłonu spłonki w łusce naboje dzieli się na trzy typy: nabój typu Lefaucheux (trzpieniowy) – wynaleziony w 1835 r. Kurek uderza w znajdujący się z boku dna łuski pręcik, który detonuje piorunian rtęci w spłonce. Dziś niestosowany nabój bocznego zapłonu – ładunek inicjujący umieszczony jest wewnątrz kryzy łuski, iglica broni uderza punktowo w brzeg dna łuski. Bardzo popularny ze względu na niską cenę. Podstawowy nabój tego typu to stosowany w sporcie strzeleckim .22LR, w wielu krajach (USA, Kanada, Rosja) używany także do polowań i odstrzału małych szkodników nabój centralnego zapłonu – ładunek inicjujący znajduje się w spłonce osadzonej w gnieździe w środku denka łuski. Iglica uderza więc w spłonkę umieszczoną centralnie. Dziś używany niemal we wszystkich rodzajach nabojów
W zależności od rodzaju spłonki (Boxer lub Berdan) gniazdo spłonki będzie różnie ukształtowane. Ponadto łuska ze spłonką Boxer ma jeden kanał ogniowy, a łuska ze spłonką Berdan – dwa. Do ponownego wykorzystania nadają się jedynie łuski ze spłonką typu Boxer.
Zobacz też amunicja bezłuskowa headspace
Bibliografia David Harding: Encyklopedia broni. Warszawa: Wydawnictwo Penta, 1995 Firearms Fact Book. National Rifle Association of America 1993 .
Kategoria:Budowa amunicji