Nowa Wieś Górna – część Poznania zlokalizowana pomiędzy Radojewem na północy a Umultowem na południu. Nowa Wieś Górna nie graniczy ściśle z Nową Wsią Dolną - obie te części Poznania oddziela las.
Położenie i opis Osią dzielnicy jest ulica Naramowicka (północ-południe), którą kursują autobusy MPK Poznań linii 167 w kierunku Radojewa, oraz 911 do Biedruska wraz z 348 do Przebędowa (przystanek Łopianowa). Oprócz tego w północnej części Nowej Wsi Górnej znajduje się przystanek Rdestowa, który obsługują też niektóre kursy linii 188.
Zabudowa dzielnicy to głównie domy jednorodzinne z niewielkim udziałem drobnych firm. Częścią Nowej Wsi Górnej jest Osiedle Lubczykowa Góra powstałe w początkach XXI w. W okolicy istnieją niewielkie lasy i przepływają bezimienne cieki wodne, związane ze zlewnią Potoku Umultowskiego.
Nazwy ulic na Nowej Wsi Górnej pochodzą od nazw roślin łąkowych, nadwodnych i chwastów - np. Łopianowa, Rzewieniowa lub Rdestowa.
Nazwa Zanim miejscowość stała się częścią miasta Poznań była osobną wsią. Ma metrykę średniowieczną i istnieje co najmniej od drugiej połowy XIV wieku. Wieś została odnotowana w łacińskojęzycznym dokumencie z 1388 pod staropolską nazwą „Nova Villa, Novaves”, 1393 „Nowa Willa”, 1403 „Nowa Wesz”, 1445 „Nouavilla” .
Od dawnej nazwy wsi „Nowa Wieś” pochodzi polskie odmiejscowe nazwisko Nowowiejskich należące do lokalnego szlacheckiego rodu oraz dawnych posiadaczy miejscowości.
Historia Obecna część miasta Poznań o nazwie Nowa Wieś Górna była w średniowieczu osobną wsią leżącą 9 kilometrów od Starego Rynku w Poznaniu, która w wyniku procesów urbanizacyjnych, podobnie jak inne miejscowości w okolicy, została wchłonięta przez miasto. Miejscowość historycznie związana jest z Wielkopolską.
Początkowo wieś należała do opola chojnickiego z siedzibą w Chojnicy, które było reliktem opola - przedpaństwowej wspólnoty rodowo-terytorialnej, a w późniejszym okresie stało się administracyjnym podokręgiem kasztelanii. W 1388 Nowa Wieś została odnotowana w granicach tego opola.
Początkowo miejscowość była własnością należącą do lokalnej polskiej szlachty z rodu Nowowiejskich, którzy wzięli swoje nazwisko od nazwy wsi. Od 1320 wieś leżała w Zjednoczonym Królestwie Polskim, a od 1380 w Koronie Królestwa Polskiego. W 1462 odnotowano ją w powiecie poznańskim województwa poznańskiego Korony Królestwa Polskiego. W 1508 należała do parafii Święty Wojciech koło Poznania.
Pierwsze zachowane zapisy o miejscowości pochodzą ze średniowiecznych zapisów procesowych dotyczących spraw majątkowych. W latach 1387-1407 odnotowano właściciela miejscowości Andrzeja Nowowiejskiego z Nowej Wsi i z Nowego Dworu koło Poznania. W 1387 toczył on spór z Mikołajem Kamieńskim. W 1388 był w sporze z Szymonem Żydem z Poznania o 9 grzywien oraz jeden wiardunek wraz z lichwą. W 1389 toczył kolejny spór z niejakim Kozłowskim. W 1397 tenże wraz matką przegrał proces z Przybysławem z Przesieki w powiecie gnieźnieńskim, koło Skoków, o trzy klacze wartości 8 grzywien. Matka nie dopuściła do obciążenia Nowej Wsi, ponieważ miała na miejscowości zapisaną wienną. W 1400 Andrzej Nowowiejski oraz Jura z Chojnicy toczyli spór sądowy z Świętosławą Tulecką, która miała okazać dokument dotyczący oprawy jej matki i tego nie uczyniła. W 1400 Andrzej Nowowiejski odstąpił swój proces z Dobiesławem Kwileckim o 1/4 Krobielewa kasztelanowi Mikołajowi z Przetoczna (obecnie to Przytoczna. Dobiesław miał ustąpić z tej części, gdy Andrzej zapłaci mu 20 grzywien. Później Mikołaj nadal sam prowadził ten proces. W 1401 Dobiesław Kwilecki winien był mu pół grzywny. W 1402 Andrzej Nowowiejski odstąpił Mikołajowi Żydowskiemu i jego synom swój zysk uzyskany w sądzie na Dobiesławie Kwileckim.
W latach 1390-1397 wspomniana została Dobrosława Nowowiejska zwana Dobką, która była żoną lub matką Andrzeja Nowowiejskiego. W 1390 dowodziła przed sądem, że nie wzięła kmieciowi Wojciechowi 9 grzywien. W 1393 odpierała roszczenia sołtyski z Nowej Wsi oraz roszczenia pani Wojciechowej z Tarnowa. W 1397 pani Nowowiejska zapłaciła kary sądowe. W 1398 Dobka żona Andrzeja z Nowej Wsi pozwała Janusza Jaromierskiego, który ręczył za Mościca ze Stęszewa, że wypłaci 57 grzywien jej posagu. Jaromierski tłumaczył przed sądem, że nie może odpowiadać za Mościca, który jest za granicą, a sąd postanowił, że Jaromierski powinien w ciągu 18 tygodni uzyskać tę sumę od Mościca, a jeśli nie uzyska, ma zapłacić sam.
W 1462 odnotowano średniowieczną sprawę kryminalną w Nowej Wsi Górnej. Doszło w niej do gwałtu na staruszce, mieszkance Nowej Wsi. Aresztowany został kmieć pochodzący z sąsiedniego Umultowa, który ją zgwałcił i za ten czyn został zamknięty w wieży w Poznaniu.
W 1485 odnotowano małoletnie dzieci zmarłego Mirosława Nowowiejskiego – sześcioletniego Wojciecha oraz Barbarę. Sąd postanawił, że Mala Golęczewski ze względu na młody wiek może ich pozwać dopiero za 8 lat, a Maciej z Sokolnik za lat 9. W 1497 król polski Jan I Olbracht nadał Janowi Bielawskiemu m. in. prawo do połowy Nowej Wsi należącej do Wojciecha Nowowiejskiego oraz do części tej wsi należącej do Elżbiety Przebędowskiej, a także do oprawy Elżbiety Nowowiejskiej w Skórzewie. W 1509 Wojciech Nowowiejski zeznał, że jest winien 20 grzywien swemu szwagrowi Wojciechowi Sepieńskiemu, mężowi siostry Barbary.
W historycznych księgach podatkowych zachowały się także zapisy dotyczące wsi, pochodzące z XVI wieku. W 1508 pobrano wiardunki wojenne z Nowej Wsi od 3 półłanków oraz od karczmy. W 1563 miał miejsce pobór podatków od 2 i 3/4 łana, karczmy dorocznej oraz młyna wodnego, dorocznego o jednym kole wodnym. W 1577 pobór podatkowy zapłacił Jan Nowowiejski. W 1580 ponownie zapłacił pobór od 4 półłanków osiadłych, dwóch półłanków opuszczonych, 5 komorników, jednej kwarty roli karczmarskiej oraz od młyna dorocznego o jednym kole wodnym.
Przypisy
Bibliografia
Poznań – plan miasta i okolic 1:20.000, Wydawnictwo Pietruska & Mierkiewicz, Poznań, 2004, Poznań - atlas aglomeracji, wyd. CartoMedia/Pietruska & Mierkiewicz, Poznań, 2008,
Linki zewnętrzne
Zobacz też Podział administracyjny Poznania
Kategoria:Radojewo