mały|Pomnik Wacława Kowalskiego jako Kazimierza Pawlaka i Władysława Hańczy jako Władysława Kargula w Toruniu mały|Grób Wacława Kowalskiego na cmentarzu parafialnym w Brwinowie Wacław Kowalski (ur. w Gżatsku, zm. 27 października 1990 w Brwinowie) – polski aktor filmowy i teatralny.
Życiorys Urodził się podczas I wojny światowej w mieście Gżatsk (od 1968 r. Gagarin), w ówczesnym Imperium Rosyjskim. Na początku wojny jego ojciec Wiktor Kowalski, z zawodu kowal, wraz z rodziną został ewakuowany przez wojska rosyjskie na wschód (bieżeństwo).
Rodzina Kowalskich wróciła do Polski, do wsi Gnojno po zakończeniu wojny. Dzieciństwo i młodość Wacław Kowalski spędził w Gnojnie, gdzie mieszkał wraz z rodzicami i trzema siostrami. W tym czasie zmarł jego ojciec i jedna siostraTygodnik To & Owo, nr 36/06.09.2016, s. 14-15. W 1937 r. ukończył seminarium nauczycielskie w Leśnej Podlaskiej i podjął pracę w Instytucie Pedagogiki Specjalnej i jako nauczyciel w wiejskiej szkole na Polesiu. W 1939 r. walczył w kampanii wrześniowej. Po II wojnie światowej rozpoczął studia u prof. Adama Didura w Konserwatorium Muzycznym w Łodzi, marząc o karierze śpiewaka operowego. Przebywając wówczas w Łodzi zgłosił się jako statysta do Teatru Wojska Polskiego. Tam wypatrzył go Leon Schiller i powierzył mu niewielką śpiewającą rólkę. Tak rozpoczęła się jego przygoda z aktorstwem. W 1946 r. zadebiutował na dużym ekranie epizodyczną rolą, śpiewaka z gitarą w pierwszym powojennym polskim filmie Zakazane piosenki. W 1951 zdał egzamin eksternistyczny. W latach 1948–1955 występował w Łodzi; w Teatrze Pinokio (1948–1949) i w Teatrze Nowym (1949–1955). W 1955 r. przeniósł się do Warszawy grając kolejno w: Teatrze Klasycznym w latach 1955–1969, Teatrze Polskim w latach 1970–1977 i Teatrze na Woli w latach 1977–1981.
Z filmem związał się na dobre w latach 50. Największą popularność i uznanie przyniosła mu rola Kazimierza Pawlaka w komediowej trylogii Sylwestra Chęcińskiego, na którą składają się filmy: Sami swoi (1967), Nie ma mocnych (1974) oraz Kochaj albo rzuć (1977). Stworzył w nich duet z Władysławem Hańczą. Kolejną rolą Kowalskiego, która spotkała się z popularnością jest dozorca Popiołek w serialu Dom Jana Łomnickiego. Ponadto zagrał w przeszło 100 filmach i serialach telewizyjnych, kreując zwykle role drugoplanowe i epizodyczne, jednakże niezwykle wyraziste.
W 1988 r. otrzymał nagrodę Wiktora dla najpopularniejszej postaci Telewizji Polskiej.
Życie prywatne W latach 1943–1990 jego żoną była Stanisława z domu Osikowska, z którą mieli dwóch synów: Jana (ur. 1946) oraz Macieja (1956–1982).
W 1982 r. młodszy z synów, student medycyny, zginął tragicznie w wypadku samochodowym. Wacław Kowalski bardzo to przeżył. Wycofał się z aktorstwa. Jego rezygnacja z roli w serialu Dom była jedną z głównych przyczyn zakończenia realizacji serialu w latach 80. i uśmiercenia postaci Ryszarda Popiołka. Kowalski już nigdy nie pojawił się na ekranie, konsekwentnie odrzucał wszystkie propozycje. Ostatnie lata życia spędził w swoim domu w Brwinowie nieopodal Warszawy, w którym zmarł nagle 27 października 1990, w wyniku udaru mózgu. Jest pochowany na cmentarzu parafialnym w Brwinowie wraz z żoną i synem.
Filmografia 25px Filmy fabularne Rok Tytuł Reżyser Rola 1946 Zakazane piosenki Leonard Buczkowski śpiewak z gitarą 1953 Żołnierz zwycięstwa Wanda Jakubowska żołnierz hiszpański 1953 Trudna miłość Stanisław Różewicz Kubala 1953 Przygoda na Mariensztacie Leonard Buczkowski murarz Stefan Wachowiak 1954 Pod gwiazdą frygijską Jerzy Kawalerowicz członek partii 1954 Autobus odjeżdża 6.20 Jan Rybkowski woźny w biurze Poradzkiego 1955 Trzy starty Ewa Petelska, Czesław Petelski kolejarz na zabawie 1956 Ziemia Jerzy Zarzycki Banach 1956 Szkice węglem Antoni Bohdziewicz chłop z Baraniej Głowy 1957 Pętla Wojciech Jerzy Has taksówkarz Kostek, szwagier dozorcy 1957 Ewa chce spać Tadeusz Chmielewski rusznikarz w 8-ym komisariacie 1958 Wolne miasto Stanisław Różewicz listonosz Bronek Wiśniewski 1958 Kalosze szczęścia Antoni Bohdziewicz Kazek, strażak na Wieży Mariackiej 1959 Tysiąc talarów Stanisław Wohl strażnik w zakładzie psychiatrycznym 1959 Sygnały Jerzy Passendorfer taksówkarz, właściciel ukradzionego samochodu 1960 Walet pikowy Tadeusz Chmielewski portier w banku 1960 Szczęściarz Antoni Halina Bielińska, Włodzimierz Haupe wysłannik z Pałacu Młodzieży Kultury w sprawie czołgu 1960 Rok pierwszy Witold Lesiewicz piekarz 1960 Ostrożnie Yeti Andrzej Czekalski kolejarz 1961 Ogniomistrz Kaleń Ewa Petelska, Czesław Petelski plutonowy Kolanowski 1961 Kwiecień Witold Lesiewicz sanitariusz 1961 Dwaj panowie N Tadeusz Chmielewski badylarz Henryk Nowak 1961 Drugi człowiek Konrad Nałęcki rzemieślnik Zygmunt Filarski 1962 O dwóch takich co ukradli księżyc Jan Batory kowal w Zapiecku 1962 Klub kawalerów Jerzy Zarzycki Stanisław Wygodnicki 1963 Wiano Jan Łomnicki Stadny 1963 Rozwodów nie będzie Jerzy Stefan Stawiński portier w Pałacu Kultury i Nauki 1963 Naganiacz Ewa Petelska, Czesław Petelski Tomasik 1963 Liczę na wasze grzechy Jerzy Zarzycki Marzec, pracownik zakładu pogrzebowego "Concordia", sąsiad Panka 1963 Gdzie jest generał... Tadeusz Chmielewski plutonowy Kaziuk 1964 Życie raz jeszcze Janusz Morgenstern kolejarz w parowozowni 1964 Spotkanie ze szpiegiem Jan Batory niemowa 1964 Rękopis znaleziony w Saragossie Wojciech Jerzy Has sługa ojca Van Wordena 1964 Barwy walki Jerzy Passendorfer Niemiec 1964 Agnieszka 46 Sylwester Chęciński Kondera, chłop z Kosiny Wielkiej 1965 Trzy kroki po ziemi Jerzy Hoffman, Edward Skórzewski woźny sądowy 1965 Lekarstwo na miłość Jan Batory milicjant ścigający "18-tkę" 1965 Jutro Meksyk Aleksander Ścibor-Rylski Fruńka, pracownik ośrodka sportowego 1965 Bigos Sylwester Szyszko gospodarz 1966 Szyfry Wojciech Jerzy Has Madeja, zarządca PGR-u w Gorczy 1966 Pieczone gołąbki Tadeusz Chmielewski Kołodziejczyk, członek brygady Wierzchowskiego 1966 Don Gabriel Ewa Petelska, Czesław Petelski Hawrot, żołnierz Legii Straceńców 1967 Sami swoi Sylwester Chęciński 2 role: Kazimierz Pawlak; w retrospekcji Kacper Pawlak, ojciec Kazimierza 1967 Człowiek, który zdemoralizował Hadleyburg Jerzy Zarzycki John Wharton Bilson 1967 Komedia z pomyłek Jerzy Zarzycki mieszkaniec miasteczka 1967 Zamrożone błyskawice János Veiczi chłop 1967 Cyrograf dojrzałości Jan Łomnicki nauczyciel Wiktora 1968 Lalka Wojciech Jerzy Has wozak Wysocki 1968 Kierunek Berlin Jerzy Passendorfer szeregowy Ostrejko 1969 Rzeczpospolita babska Hieronim Przybył weterynarz 1969 Paragon gola Stanisław Jędryka chłop Anielak, wspólnik Wawrzysiaka 1969 Ostatnie dni Jerzy Passendorfer szeregowy Ostrejko 1969 Jarzębina czerwona Ewa Petelska, Czesław Petelski kapral Podarzyn 1969 Jak rozpętałem drugą wojnę światową Tadeusz Chmielewski Kiedros, sierżant Legii Cudzoziemskiej 1970 Raj na ziemi Zbigniew Kuźmiński kapral Machura 1970 Przystań Paweł Komorowski Matusiak 1970 Prom Jerzy Afanasjew kapral 1970 Legenda Sylwester Chęciński milicjant 1970 Album polski Jan Rybkowski Mazur 1970 Akcja Brutus Jerzy Passendorfer Sowa, komendant MO 1971 Złote koło Stanisław Wohl dozorca kamienicy, w której mieszka Kasia "Raz Dwa Trzy" 1971 Niebieskie jak Morze Czarne Jerzy Ziarnik dyrektor, uczestnik "młodzieżowej" wycieczki 1971 Nie lubię poniedziałku Tadeusz Chmielewski dźwigowy, mieszkaniec bloku 1971 Na przełaj Janusz Łęski dozorca parku 1971 Milion za Laurę Hieronim Przybył góral kupujący kradzione drewno 1971 Kłopotliwy gość Jerzy Ziarnik kierownik działu planowania PZMC, szef Piotrowskiego 1971 Kardiogram Roman Załuski leśniczy 1971 Jeszcze słychać śpiew. I rżenie koni... Mieczysław Waśkowski wachmistrz Bronisław Misztal, we współczesności strażnik w Petrochemii Płockiej 1971 Antek Wojciech Fiwek kum Andrzej 1972 Zniszczyć pirata Hubert Drapella portier na lotnisku 1972 Siedem czerwonych róż, czyli Benek Kwiaciarz o sobie i o innych Jerzy Sztwiertnia dyrektor 1972 Opowieść Marek Wortman Jan Kępczyk, kierownik POM-u 1972 Kwiat paproci Jacek Butrymowicz Zyndram 1972 Kopernik Ewa Petelska, Czesław Petelski Dołuski 1973 Sobie król Janusz Łęski kierowca ciężarówki z prosiakami 1973 Chłopcy Ryszard Ber Smarkul, pensjonariusz domu starców 1974 Zwycięstwo Jerzy Passendorfer szeregowy Ostrejko 1974 Tylko się jeździ Leokadia Migielska fotograf 1974 Święty Mikołaj pilnie poszukiwany Krzysztof Gradowski pracownik domu dziecka 1974 Nie ma mocnych Sylwester Chęciński Kazimierz Pawlak 1974 Złoto Sylwester Szyszko restaurator Stanisław Włodarek 1974 Janosik Jerzy Passendorfer góral Bruzda 1975 Obrazki z życia Krzysztof Gradowski portier 1975 Oczekiwanie Ryszard Rydzewski strażnik w szpitalu 1977 Kochaj albo rzuć Sylwester Chęciński Kazimierz Pawlak 1978 Azyl Roman Załuski leśniczy Hryncewicz 25px Seriale telewizyjne Rok Tytuł Reżyser Rola 1964 Barbara i Jan Jerzy Ziarnik, Hieronim Przybył Karolczyk, szef hotelowej recepcji (odc. 4) 1966 Wojna domowa Jerzy Gruza strażnik w Łazienkach (odc. 11) 1969 Do przerwy 0:1 Stanisław Jędryka chłop Anielak, wspólnik Wawrzysiaka (odc. 5 i 6) 1970 Wakacje z duchami Stanisław Jędryka majster (odc. 1 i 6) 1970 Przygody psa Cywila Krzysztof Szmagier przemytnik (odc. 3 i 4) 1972 Kopernik Ewa Petelska, Czesław Petelski Dołuski (odc. 2) 1973 Janosik Jerzy Passendorfer góral Marcin Bruzda 1973 Droga Sylwester Chęciński Kazimierz Pawlak (odc. 5) 1974–1977 Czterdziestolatek Jerzy Gruza Popielak 1976 Polskie drogi Janusz Morgenstern kościelny Wawrzyniec Kulpiński (odc. 2, 4 i 5) 1976 07 zgłoś się Krzysztof Szmagier taksówkarz Dołmontowicz (odc. 2) 1978 Zielona miłość Stanisław Jędryka Zaborek, pacjent w szpitalu (odc. 2 i 3) 1980, 1982, 1987 Dom Jan Łomnicki, Marcin Łomnicki Ryszard Popiołek 1981 Białe tango Janusz Kidawa Stanisław Radziejewski (odc. 8) 1982 Przygrywka Janusz Łęski sołtys
Odznaczenia i nagrody Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1977) Srebrny Krzyż Zasługi (11 lipca1955) „w 10 rocznicę Polski Ludowej za zasługi w dziedzinie kultury i sztuki”. Nagroda na festiwalu Lubuskie Lato Filmowe w Łagowie za najlepszą rolę męską w filmie Nie ma mocnych (1974) Nagroda na festiwalu KSF Młodzi i film - Koszalin za film Nie ma mocnych (1974) Nagroda przewodniczącego Komitetu ds. Radia i Telewizji (1983) Wiktor dla najpopularniejszej postaci TVP (1988)
Przypisy
Linki zewnętrzne
Jan Bartłomiej Kowalski: Przecie on nasz podlaski, tutejszy. Słowo Podlasia Aktorska droga Wacława Kowalskiego - program dokumentalny TVP z lat 80.
Wacław Kowalski w bazie Akademia Polskiego Filmu
Kategoria:Biografie kanonu polskiej Wikipedii Kategoria:Ludzie związani z Brwinowem Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Pochowani na cmentarzu rzymskokatolickim w Brwinowie Kategoria:Polscy aktorzy filmowi Kategoria:Polscy aktorzy teatralni Kategoria:Polscy bieżeńcy Kategoria:Urodzeni w 1916 Kategoria:Zmarli w 1990