Maluta Skuratow (właściwie Grigorij Łukjanowicz Skuratow-Bielski, , zm. 1 stycznia 1573) – jeden z dowódców opriczników, zaufany cara Rosji Iwana IV Groźnego.
Życiorys Skuratow zdobył wysoką pozycję w 1569 roku, biorąc udział w egzekucji kniazia Włodzimierza Andrzejewicza Starickiego, brata stryjecznego Iwana Groźnego i potencjalnego rywala do tronu. W grudniu 1569 roku Skuratow na rozkaz cara udusił metropolitę Moskwy, Filipa II, który popadł w niełaskę u cara z powodu krytyki jego krwawych rządów.
7 stycznia 1570 roku Skuratow poprowadził karną ekspedycję przeciw Nowogrodowi Wielkiemu, zabijając tysiące mieszkańców miasta, łupiąc i obracając je w ruinę. Rok później kierował śledztwem w sprawie przyczyn klęski wojsk moskiewskich w wojnie z chanem krymskim Dewletem I Girejem.
Zginął w czasie oblężenia Weissensteinu (obecnie Paide w Estonii) w czasie wojny inflanckiej w 1573 roku i został pochowany w monasterze św. Józefa Wołokołamskiego.
Najstarsza z jego córek, Anna została żoną , kuzyna cara Iwan IV Groźnego, druga Maria została żoną późniejszego cara, Borysa Godunowa, trzecia, – Dymitra Szujskiego, brata Wasyla. Jeszcze inna, znana jako Helena, wyszła za mąż za kniazia pochodzenia tatarskiego Iwana Kiełmamajewicza (oboje zmarli w młodym wieku).
W kulturze Wzmiankowany przez Tadeusza Micińskiego w wierszu Tak mi Ojczyzny mojej żal słowami „Słuchaj! przyjdzie Jan Groźny z Malutą / prosząc Cię w swadźbę dla syna”.
Jest również jednym z gości na „Balu u Szatana” w powieści Mistrz i Małgorzata: „Imiona ich wszystkich poplątały jej się w głowie, twarze ich zlały się w jedną olbrzymią masę i tylko jedna twarz uporczywie trwała w jej pamięci – okolona prawdziwie płomienną brodą twarz Maluty Skuratowa”.
Przypisy
Bibliografia В. О. Ключевский. «Курс русской истории». Лекция XXIX Н. М. Карамзин. «История государства Российского» Глава 3. Продолжение царствования Иоанна Грозного. г. 1569–1572 С. М. Соловьев. «История России с древнейших времен» Том 6. Глава 4. Опричнина Н. И. Костомаров. «Русская история в жизнеописаниях ея главнейших деятелей» Глава 20. Царь Иван Васильевич Грозный Митрополит Макарий. «История Русской церкви» Том III. Отдел 2. Глава 2. Митрополия Восточнорусская, или Московская: ее первосвятители и ход главнейших в ней событий. – СПб, 1883. А. В. Карташев. Очерки по истории Русской Церкви. Том 1. – Париж, 1959; М., 1991 Глушкова В. Г. «Подмосковье. Культура, история, география. Исторический путеводитель». – М.: Вече, 2005 Генрих Штаден. «О Москве Ивана Грозного». М. и С. Сабашниковы. 1925 Штаден Г. «Записки о Московии». – М., – Л., 1927. Штаден Г. «Записики немца-опричника». – М., 2002.
Kategoria:Opricznina Kategoria:Rosyjska szlachta Kategoria:Urodzeni w XVI wieku Kategoria:Wojskowi Carstwa Rosyjskiego Kategoria:Zmarli w 1573