Królestwo Judy () – starożytne państwo na Bliskim Wschodzie, obejmujące obszar Judei . Powstało w wyniku podziału zjednoczonego królestwa Izraela ok. 930 p.n.e. Jego stolicą była Jerozolima, innymi znaczącymi miastami były m.in. Lakisz, Hebron i Beer Szewa. Kres istnieniu państwa położyła inwazja Nabuchodonozora II z 586 p.n.e.
Większość informacji na temat tego państwa dostarcza Biblia, jednak, w odróżnieniu od wcześniejszych dziejów Izraelitów, wielu wiadomości dostarczają także pozabiblijne źródła pisane oraz badania archeologiczne.
Historia Geneza Założone przez Saula państwo żydowskie nie było tworem jednolitym, ale raczej zlepkiem plemion połączonych autorytetem władcy. Panujący w Judzie ród Dawida, następcy Saula, od samego początku napotykał trudności w ugruntowaniu swej władzy nad wszystkimi plemionami Izraela. Zanim Dawid objął władzę nad całym Izraelem, przez ponad 7 lat panował wyłącznie nad Judą. W tym samym czasie nad częścią plemion północnych panował jego konkurent do tronu, Iszbaal. Tendencje odśrodkowe istniały także w okresie rządów Dawida nad całym Izraelem. Niejaki Szeba stanął na czele buntu plemion północnych, który w sposób dość jednoznaczny wyrażał sprzeciw wobec judzkiej dominacji nad innymi plemionamiWedług Biblii Szeba nawoływał do buntu słowami: Nie mamy działu wspólnego z Dawidem ani dziedzictwa z synem Jessego. O, Izraelu: Niech każdy idzie do swego namiotu! (2 Sm 20,1).. W okresie rządów Salomona tendencje buntownicze ucichły, jednak ciężary nałożone na lud prowadziły do wzrostu niezadowolenia, który nieuchronnie musiał zaowocować rozłamem. Wydaje się przy tym prawdopodobne, że terytorium plemienia Judy nie wchodziło w skład żadnego z ustanowionych przez Salomona okręgów podatkowych (1 Krl 4,7-19), a co za tym idzie, plemię to było obciążone daninami publicznymi w znacznie mniejszym stopniu niż pozostałe. Z tego powodu plemiona północne czuły się traktowane niesprawiedliwie.
Następca Salomona, Roboam, w sposób dość lekkomyślny odrzucił jakąkolwiek formę kompromisu w sprawie nałożonych przez Salomona obciążeń. Doprowadziło to do buntu plemion północnych pod przywództwem Jeroboama. Separatyści ustanowili własne państwo – królestwo Izraela. Ród Dawida zachował władzę jedynie nad Judą.
Sytuacja państwa judzkiego po podziale Terytorium które pozostało pod panowaniem Roboama ograniczało się praktycznie do terytorium plemienia Judy. Większość terytorium Beniamina weszło w skład państwa północnego. Obszar państwa był dwukrotnie mniejszy od obszaru państwa północnego. W przypadku gruntów uprawnych dysproporcja była jeszcze większa – areał Judy był mniejszy ponad czterokrotnie. Na dodatek grunty izraelskie były żyźniejsze, a opady na północy – wyższe. Znaczną część państwa południowego pokrywała pustynia. Populacja Judy była ponad dwa razy mniejsza niż populacja północy i wynosiła, według niektórych szacunków, ok. 300 000 mieszkańców, natomiast według Israela Finkelsteina pod koniec VIII wieku p.n.e. Juda była zamieszkiwana przez 140 000 mieszkańców.
Pomimo to w niektórych aspektach Juda miała przewagę nad Izraelem. W rękach potomków Dawida pozostała Jerozolima, a wraz z nią świątynia i klasa kapłańska. Juda, rządzona przez ród Dawida, odziedziczyła tradycje potężnego imperium Dawida i Salomona. Państwo zachowało także zwierzchnictwo nad Edomem.
thumb|200px|right|Lewant w IX w. p.n.e.
Okres współistnienia z państwem północnym Od Roboama do Ochozjasza Roboam nie był w stanie odzyskać panowania nad terytorium plemion północnych, poprzestał zatem na fortyfikowaniu miast przygranicznych (2 Krn 11,5-10). Z podziału królestwa skorzystał faraon Szeszonk I, który uderzył na terytorium Palestyny i odebrał Judejczykom bogactwa Świątyni Jerozolimskej i pałacu królewskiego. Ponieważ jednak z listy nazw zdobytych przez faraona wynika, że nie uderzył on na centrum Judy, wydaje się, że Roboam dobrowolnie zapłacił trybut, by uchronić kraj przed najazdem. Król toczył również walki z Izraelem, jednak było to raczej starcia przygraniczne niż konflikt na dużą skalę.
Następca Roboama, Abiasz, panował trzy lata. W ciągu swych krótkich rządów miał jednak wsławić zwycięstwem nad Jeroboamem, które odniósł pomimo przewagi liczebnej przeciwnika i wciągnięcia go w zasadzkę. W wyniku zwycięstwa miał zdobyć Betel, Jeszanę i EfronO wydarzeniu tym nie wspomina 1 Księga Królewska, mówi o nim natomiast 2 Księga Kronik 13,3-19. Według relacji tej księgi, armia Izraela miała liczyć 800 000 żołnierzy i ponieść straty w wysokości 500 000 żołnierzy, natomiast Juda miała wystawić 400 000 wojowników. Dla porównania historycy szacują całą populację Judy na 300 000 mieszkańców lub mniej..
Asa, następca Abiasza, dokonał reformy religijnej, likwidując elementy bałwochwalczego kultu. Toczył też wojnę z izraelskim królem Baszą. Sprzymierzył się wtedy z królem Aramu-Damaszku Ben-Hadadem I (składając mu przy tym „dar” w postaci złota i srebra), który najechał terytorium Izraela, zmuszając Baszę do odwrotu. Asa wykorzystał zaangażowanie wroga na północy by ufortyfikować Mispa i Gibea.
Następca Asy, Jozafat, kontynuował religijną politykę swojego ojca. Przyczynił się do militarnego i gospodarczego umocnienia państwa, pobierając trybut od Filistynów i Arabów, a także budując nowe twierdze i spichlerze. Zbudował także flotę w Esjon-Geber, która jednak uległa rozbiciu. Utrzymywał pokojowe stosunki z królem Izraela Achabem. Przymierze zostało przypieczętowane małżeństwem syna Jozafata, Jorama, z córką Achaba, Atalią. Według Biblii Jozafat uczestniczył w dwóch izraelskich wyprawach wojennych: Achaba przeciwko Aramejczykom, oraz Jorama przeciwko MoabowiUdział Jozafata w obu wyprawach wojennych bywa podawany w wątpliwość, sugeruje się udział innych władców Judy. Por. Freedman 2000, s. 681..
Joram, następca Jozafata, rozpoczął swe rządy od zgładzenia swych braci – potencjalnych konkurentów do tronu – oraz ich sympatyków. W okresie jego rządów Juda utraciła zwierzchnictwo nad Edomem, który został zhołdowany w czasach króla Dawida, a także nad Libną. Państwo zostało napadnięte przez Filistynów i Arabów. Odstąpił również od jahwizmu, co potępił prorok Eliasz. Zmarł w wyniku choroby. Zgodnie z przekazem biblijnym „nikt go nie żałował” i nie został pochowany w grobach królewskich.
Po Joramie tron objął Ochozjasz, który panował jedynie rok. Wyprawił się on razem z izraelskim władcą Joramem przeciwko aramejskiemu królowi Chazaelowi, jednak poniósł klęskę pod Ramot w Gileadzie. Następnie został zamordowany przez Jehu, który dokonał zamachu stanu w Izraelu i przejął tron po JoramieStela z Tel Dan sugeruje, że Ochozjasz poległ pod Ramot-Gilead. Możliwe jednak, że Chazael przypisał sobie działania Jehu, który mógł działać w porozumieniu z Chazaelem. Por. Freedman 2000, s. 32.. Dobre stosunki pomiędzy Izraelem a Judą zostały zerwane.
Od Atalii do Achaza Po otrzymaniu wiadomości o śmierci Ochozjasza, Atalia wymordowała pozostałych przy życiu członków rodziny królewskiej i objęła tron. Przy życiu miał jednak pozostać mały Joasz, którym zaopiekowały się środowiska kapłańskie. W okresie swoich rządów Atalia wspierała kult Baala. Po sześciu latach arcykapłan Jojada przeprowadził zamach stanu i namaścił Joasza na króla. Atalia została zamordowana.
W początkowym okresie swoich rządów Joasz pozostawał pod znacznym wpływem kapłana Jojady. Król przystąpił do odnowienia Świątyni Jerozolimskiej. Po śmierci Jojady Joasz miał jednak odstąpić od wiary. Krytykujący króla za odstępstwo prorok Zachariasz został z polecenia władcy ukamienowany. Złożył trybut Chazaelowi, by uchronić kraj przed jego atakiem. Został zamordowany przez grupę spiskowcówWedług 2 Księgi Kronik 24,25 była to zemsta za zamordowanie Zachariasza. Wydaje się jednak raczej, przyczyną była jego poddańczy gest wobec Chazaela. Por. Bromiley 1982, s. 1063..
Następcą Joasza został Amazjasz. Skazał on na śmierć zabójców swego ojca. Pokonał też Edomitów w Dolinie Solnej. Zachęcony sukcesem nad Edomitami, zachował się prowokacyjnie wobec Izraela. Poniósł jednak klęskę w walce z królem Joaszem i dostał się do niewoli. Jerozolima została zdobyta, a świątynia – splądrowana. Został zamordowany w Lakisz, a lud wybrał na następcę jego syna, Azariasza.
W okresie rządów Azariasza wytworzyła się korzystna sytuacja dla Judy, gdyż Asyria czasowo wstrzymała swoją ekspansję, natomiast Aram był zajęty swoimi sprawami wewnętrznymi. Król zmusił do uległości Aszdod i Gat, rozbudował Jerozolimę i umocnił wojsko. Umocnił, a może nawet rozszerzył, władzę nad Edomem. Rozbudował też port w Esjon-Geber. Pisma prorockie z okresu jego rządów wskazują na wzrost dobrobytu w kraju. Król zachorował jednak na trąd i wyznaczył swojego następcę, Jotama, na regenta.
Rządy Jotama, poza zwycięską wojną z Ammonitami, nie odznaczały się niczym szczególnym. Odmówił on wejścia w skład tworzącej się koalicji antyasyryjskiej. Spowodowało to wrogą postawę koalicji wobec Judy, jednak Jotam zmarł, zanim podjęła ona jakiekolwiek działania. Jednak podczas rządów jego następcy, Achaza, wojska stojących na czele koalicji Izraela i Aramu obległy Jerozolimę, zamierzając skłonić króla do przystąpienia do koalicji, lub zastąpić go przygotowanym przez koalicję kandydatem, niejakim „synem Tabeela”, jednak zapłacił trybut królowi Asyrii Tiglat-Pileserowi III, który wyruszył przeciwko wojskom koalicji i zmusił je do odstąpienia od oblężeniaRelacja 2 Księgi Królewskiej różni się tu od relacji 2 Księgi Kronik, według której Achaz miał doznać wielkiej klęski. Podaje też w wątpliwość skuteczność złożonego trybutu, choć czyni to w kontekście wojny z Filistynami i Edomitami. Celem kronikarza było bowiem ukazanie Achaza jako najgorszego władcy w historii Judy, który ze względu na swoje grzechy został wydany w ręce wrogów. Por. Freedman 2000, s. 32.. Wydarzenia te przeszły do historii jako wojna syro-efraimska. Achaz stał się lennikiem Asyrii, co potwierdza inskrypcja Tiglat-Pilesera III. Złożył wiernopoddańczą wizytę w zdobytym przez króla Asyrii Damaszku. Poddaństwo Achaza znalazło swój wyraz w licznych działaniach natury religijnej o charakterze synkretycznym.
Pod koniec rządów Achaza, lub też krótko po objęciu władzy przez jego następcę (2 Krl 18,9-10), królestwo Izraela zostało całkowicie unicestwione przez Asyrię. Położenie i górzyste ukształtowanie terenu sprawiało jednak, że Juda była dla Asyrii mniej atrakcyjnym kierunkiem ekspansji niż położone na strategicznej drodze do Egiptu królestwo Izraela, co pozwoliło Judzie, już jedynemu państwu żydowskiemu na świecie, zachować niezależność.
Od Ezechiasza do Jozjasza Panowanie Ezechiasza