Stefan Walerian Błachowski (ur. 19 maja 1889 w Opawie, zm. 31 stycznia 1962 w Warszawie) – polski psycholog, profesor Uniwersytetu Poznańskiego.
Życiorys thumb|Grób prof. Stefana Błachowskiego na cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie Był synem lekarza wojskowego Konstantego i Marii Niklas. Kształcił się w szkole ludowej i w C. K. V Gimnazjum we Lwowie, w 1907 rozpoczął studia z filozofii, psychologii i filologii na Uniwersytecie Lwowskim. W 1909 przeniósł się na krótko na uniwersytet w Wiedniu, następnie na uniwersytet w Getyndze (1909–1913, psychologia, fizyka, biologia). Uzupełniał studia z biologii ponownie w Wiedniu (1913). Na uniwersytecie w Getyndze obronił w 1913 doktorat. W 1914 ożenił się z Marią Elbracht-Huelseweh. W latach 1914–1919 pracował na Uniwersytecie Lwowskim, był starszym asystentem i od 1917 docentem w Katedrze Filozofii, od 1918 bibliotekarzem Biblioteki Uniwersyteckiej. Kilka z lat formalnego zatrudnienia na uczelni spędził na frontach I wojny światowej (1914–1916). Brał również udział – jako ochotnik – w obronie Lwowa w latach 1918–1919.
W 1919 przeniósł się na Uniwersytet Poznański, gdzie był profesorem nadzwyczajnym, następnie profesorem zwyczajnym (1921), kierownikiem Katedry Psychologii (1919–1960), dziekanem Wydziału Humanistycznego (1934–1937), prorektorem (1938/39 i 1945/46) i rektorem (1946–1948). Jako kurator kierował Katedrami Pedagogiki (1947–1950) i Etnografii (1956–1959). Prowadził na uniwersytecie wykłady z psychologii eksperymentalnej i historii psychologii. Współpracował również z Centralną Wojskową Szkołą Gimnastyki i Sportów (1920–1929), gdzie prowadził zajęcia z psychologii ogólnej i psychologii sportu. Te same przedmioty wykładał po II wojnie światowej w Wyższej Szkole Wychowania Fizycznego w Poznaniu (w Katedrze Teorii i Metodyki Wychowania Fizycznego). Wchodził w skład Rady Narodowej przy Ministerstwie Oświaty (1945–1947). W czasie II wojny światowej uczestniczył w tajnym nauczaniu w Warszawie.
W latach 30. przyczynił się do powstania Zakładu Psychologii Uniwersytetu Wileńskiego. Po wojnie jako prorektor i rektor Uniwersytetu Poznańskiego zajął się odbudową spalonego przez Niemców Zakładu Psychologii oraz innych gmachów (m.in. biblioteki) oraz domów mieszkalnych profesorów. Brał aktywny udział w życiu naukowym; w 1946 został członkiem korespondentem, a dwa lata później członkiem czynnym PAU. Był również członkiem Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk (od 1920), w 1925 należał do grona założycieli Polskiego Towarzystwa Antropologicznego, a w 1930 – Poznańskiego Towarzystwa Psychologicznego. Od 1948 (do końca życia) pełnił funkcję prezesa Polskiego Towarzystwa Psychologicznego, a 1959–1961 wiceprezesa Polskiego Towarzystwa Higieny Psychicznej. Polskie Towarzystwo Psychiatryczne oraz Czeskie Towarzystwo Psychotechniczne nadały mu członkostwo honorowe. Brał udział w Międzynarodowych Kongresach Psychologicznych w Berlinie, Kopenhadze, Moskwie, Paryżu, Pradze, Barcelonie i Wiedniu, utrzymywał kontakty z wieloma autorytetami światowej psychologii, m.in. Jeanem Piagetem.
Jego studentami byli m.in. Józef Reutt, Kazimierz Dąbrowski i Tadeusz Szczurkiewicz.
Zmarł 31 stycznia 1962 w Warszawie, pochowany na cmentarzu Wojskowym na Powązkach (kwatera II B 28-13-28)Wyszukiwarka cmentarna – Warszawskie cmentarze..
Dorobek naukowy W pracy naukowej zajmował się psychofizjologią, psychologią religii, psychologią pamięci. Jako pierwszy w Polsce prowadził doświadczalne badania nad omamami i psychozami religijnymi. Był również pionierem polskich badań nad pamięcią i zdolnościami matematycznymi. Zajmował się rolą wyobraźni, pamięci, erudycji, podświadomości i pomysłów w twórczości naukowej. Zainicjował polskie badania nad psychologią sportu. Ogłosił ponad 100 prac naukowych.
Wybrane prace O wirtuozach liczb (1911) Czem jest i czem będzie psychologia (1912) Kilka uwag o psychologii typów matematycznych (1912) Pamięć a świadomość (1913) Zjawiska kontrastu optycznego u anormalnych trichromatów (1913) O pamięci, jej istocie i kształceniu (1916) Nastawienia i spostrzeżenia. Studium psychologiczne (1917) O stanie i potrzebach organizacyjnych psychologii w Polsce (1918) Problem myślenia bez słów (1918) O wrażeniach położenia i ruchu (1919) Chronometryczne badania nad przebiegiem startu (1924) O szkole dla uzdolnionych (1924) Struktura typów wyobrażeniowych (1925) W sprawie analizy wybitnych zdolności rachunkowych (1925) Kłamstwo (1932) Wyniki psychologii pedagogicznej (1934) O sztucznych ekstazach i widzeniach (1938)
Ordery i odznaczenia Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (22 lipca 1951) „za wybitną działalność naukową”. Medal 10-lecia Polski Ludowej (24 lutego 1955) - Uchwała Rady Państwa z dnia 24 lutego 1955 r. nr 0/343 - na wniosek Ministra Szkolnictwa Wyższego.
Przypisy
Bibliografia Brożek A, Jadacki J. Encyklopedia Szkoły Lwowsko-Warszawskiej. Tom I. Lublin, 2025: 63--66. Psychologia i jej Ojcowie Założyciele – rozmowa Jolanty Lenartowicz z prof. Jerzym Brzezińskim, [w:] „Życie Uniwersyteckie” nr 190/191/2009, Wydawnictwo UAM, Poznań, s. 10–12, . Biogramy uczonych polskich, Część I: Nauki społeczne, zeszyt 1: A-J, Wrocław 1983.
Linki zewnętrzne
Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu Franciszkańskiego we Lwowie Kategoria:Absolwenci V Gimnazjum Państwowego we Lwowie Kategoria:Członkowie Polskiej Akademii Umiejętności Kategoria:Członkowie Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk Kategoria:Filozofowie szkoły lwowsko-warszawskiej Kategoria:Ludzie urodzeni w Opawie Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Polscy bibliotekarze Kategoria:Polscy psycholodzy religii Kategoria:Psychofizjologia Kategoria:Prorektorzy Uniwersytetu Poznańskiego Kategoria:Rektorzy Uniwersytetu Poznańskiego Kategoria:Uczestnicy bitwy o Lwów 1918–1919 (strona polska) Kategoria:Uczestnicy tajnego nauczania na ziemiach polskich 1939–1945 Kategoria:Nauczyciele akademiccy Akademii Wychowania Fizycznego im. Eugeniusza Piaseckiego w Poznaniu Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Franciszkańskiego we Lwowie Kategoria:Urodzeni w 1889 Kategoria:Zmarli w 1962