thumb|220px|Klitajmestra budząca erynie (fragment malowidła wazowego na kraterze z IV wieku p.n.e.) Erynie (także Eumenidy; gr. Erinýes, gr. Eumenídes – „życzliwe”, łac. Furiae, Dirae) – w mitologii greckiej boginie i uosobienia zemsty (kary, gniewu) za wszelkie nieprawości, oraz wyrzutów sumienia.
Należały do najstarszych bóstw panteonu greckiego. Zrodziły się ze spadłej na Gaję (Ziemia) krwi wykastrowanego Uranosa (Niebo). Zamieszkiwały Ereb (Ciemności Podziemia). Ich rzymskimi odpowiedniczkami były furie. Ponieważ nie należało wymieniać ich imion, nazywano je również Eumenides („Łaskawymi”)Ajschylos, Eumenidy, passim, Semnaj („Czcigodnymi”)Pauzaniasz, Wędrówki po Helladzie, I 28, 6. lub Araj („Klątwami”)Ajschylos, Ofiarnice, w. 406..
W sztuce starożytnej Grecji najczęściej przedstawiano je jako uskrzydlone staruchy z wężami zamiast włosów i przekrwionymi oczami. W rękach trzymały pochodnie lub żmije, bądź też bicze nabijane ćwiekami z brązu.
Wymieniano imiennie trzy erynie: Alekto – (gr. Alēktṓ) – niestrudzona Tyzyfone – (gr. Tisiphónē) – mścicielka, wymierzająca karę (szczególnie prześladująca zabójców) Megajra – (gr. Mégaira) – wroga, zawistna
Zadaniem ich było wysłuchiwanie skarg wnoszonych przez śmiertelników na młodzież obrażającą starszych, na dzieci odnoszące się źle do rodziców, na niegościnnych gospodarzy, na właścicieli domów i radnych miejskich, którzy niewłaściwie odnosili się do petentów, przede wszystkim jednak na zabójców. Stanowiły one personifikacje wyrzutów sumienia po złamaniu tabu – początkowo tylko tabu obrazy, nieposłuszeństwa albo przemocy stosowanej wobec matki.
Według Ajschylosa Orestes ścigany przez erynie za matkobójstwo decyduje się poddać sądowi Pallas Ateny, która uwalnia go od winy, a erynie ustają w pogoni za nim otrzymując przydomek „Łaskawych” (eumenid) – bóstw opiekuńczych Ateńczyków.
Przypisy Pierre Grimal, dz. cyt., s. 107.
Bibliografia
Literatura
Linki zewnętrzne
Kategoria:Bóstwa chtoniczne w mitologii greckiej Kategoria:Bóstwa sprawiedliwości Kategoria:Bóstwa zemsty
Kategoria:Personifikacje w mitologii greckiej Kategoria:Triady boskie