thumb|Rosyjski bezzałogowy statek kosmiczny Progress M-66 podczas cumowania do ISS (2009) thumb|Europejski ATV „Jules Verne” przycumowany do ISS (2008) – z dołu thumb|Japoński HTV-1 (2009) Bezzałogowy kosmiczny statek zaopatrzeniowy – rodzaj automatycznego pojazdu kosmicznego specjalnie zaprojektowanego i przeznaczonego do dostarczania na stacje kosmiczne materiałów i elementów niezbędnych do wyznaczonych celów misji kosmicznych i podtrzymania życia na stacji.
Bezzałogowe kosmiczne statki zaopatrzeniowe są wykorzystywane od 1978 roku, od tamtej pory obsługiwały nieistniejące już stacje kosmiczne Salut 6, Salut 7 i Mir. Obecnie używa się ich do zaopatrywania Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS). W odróżnieniu od sztucznych satelitów statki dostawcze mają szczelne przedziały – ze względu na czasowe przebywanie w nich astronautów podczas połączenia ze stacją orbitalną (pełnią wtedy rolę dodatkowego modułu). Z reguły ich rolą jest przewiezienie towaru w jedną stronę – do stacji kosmicznej, ale niektóre mogą być wyposażone w urządzenia pozwalające na powrót na Ziemię.
Typy bezzałogowych statków zaopatrzeniowych Projekty zakończone: TKS – ZSRR (w użyciu od 1981 do 1991)
Projekty aktualne: center|600px|thumb|Od lewej: Progress, ATV, HTV, Dragon (wersje standardowa i rozszerzona), Cygnus (wersje standardowa i rozszerzona) Progress – ZSRR / Rosja (w użyciu od 1978 roku) Automatyczny Statek Transferowy – Europa (w użyciu od 2008 roku) H-II Transfer Vehicle – Japonia (w użyciu od 2009 roku) Dragon – Stany Zjednoczone (w użyciu od 2012 r.; projekt komercyjny SpaceX)
Projekty komercyjne przygotowywane w ramach programu Commercial Orbital Transportation Services (COTS): Cygnus – Stany Zjednoczone (projekt komercyjny Orbital Sciences Corporation)
Porzucone projekty opracowywane w ramach programu COTS: Kistler K-1 – Stany Zjednoczone(projekt komercyjny Rocketplane Kistler, anulowany w 2007 roku) Andrews Cargo Module – Stany Zjednoczone (projekt komercyjny Andrews Space, odrzucony przez NASA)
Parametry statków używanych do zaopatrywania ISS Statek Operator Rakieta nośna Ładowność Obsługa ISS Uwagi Progress-M Roskosmos (Rosja) Sojuz-U/Sojuz-FG 2,6 t 2000 Automatyczny system cumowania. Wcześniej obsługiwał stację Mir ATV ESA (Europa) Ariane 5 ES 7,5 t 2008-2014 Wyposażony w automatyczny system cumowania HTV (Kounotori) JAXA (Japonia) H-IIB 6,0 t 2009 Brak systemu nakierowującego; cumowanie za pomocą manipulatora Canadarm2 Cygnus Orbital Sciences Corp. (USA) Antares 2,7 t 2013 Brak systemu nakierowującego; cumowanie za pomocą manipulatora Canadarm2 Dragon SpaceX (USA) Falcon 9 6,0 t 2012 Brak systemu nakierowującego; cumowanie za pomocą manipulatora Canadarm2. Dysponuje kapsułą powrotną
Zobacz też Międzynarodowa Stacja Kosmiczna TKS Progress Automatyczny Statek Transferowy H-II Transfer Vehicle Dragon Cygnus
Przypisy
Kategoria:Transportowe pojazdy kosmiczne