mały|Stacja kolejowa Gdańsk Kokoszki mały|Kokoszki Kokoszki (kaszub. Kòkòszczi, niem. Kokoschken, dawniej Kokoszkowy)Dr F. Lorentz "Polskie i kaszubskie nazwy miejscowości na Pomorzu Kaszubskiem" () () – dzielnica administracyjna w Gdańsku, położona na zachodzie miasta. Ma charakter mieszkaniowo-przemysłowy i jest jedną z największych powierzchniowo dzielnic miasta. W jednostce pomocniczej wyróżnia się Kokoszki Przemysłowe, skupione wokół Pomorskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej i Parku Przemysłowo-Technologicznego „Maszynowa”, oraz Kokoszki Mieszkaniowe o charakterze podmiejskim.

Geografia Położenie Kokoszki są zachodnią dzielnicą Gdańska. Od północy graniczą z Matarnią, od wschodu z Jasieniem, od południa z gminą wiejską Kolbudy, od zachodu z gminą miejsko-wiejską Żukowo. Dzielnica leży na Pojezierzu Kaszubskim. Zachodnie i południowe obrzeża dzielnicy zajmują moreny czołowe Wysoczyzny Żukowsko-Przywidzkiej, które w bezimiennym wzgórzu na terenie historycznego Bysewa osiągają 172,1 m n.p.m., dzięki czemu Kokoszki są drugą najwyższą dzielnicą Gdańska, oraz piątą pod tym względem w Trójmieście.

Ukształtowanie terenu i wody Niemal cała dzielnica leży na Wysoczyźnie Gdańskiej i charakteryzuje się łagodnym pofałdowaniem terenu. Do strefy krawędziowej wysoczyzny zaliczono jedynie górny odcinek doliny Strzyży oraz podmokłości w rejonie ulicy św. Brata Alberta. Szczególnymi walorami krajobrazowymi wyróżnia się rejon Smęgorzyna o urozmaiconej, pofałdowanej rzeźbie terenu.

Przez obszar dzielnicy przebiega południkowo dział wodny pomiędzy zlewniami Raduni na zachodzie oraz Kanału Raduni i Martwej Wisły na wschodzie. W Kokoszkach znajdują się źródła Strzyży, ostatniego dopływu Martwej Wisły. Przez zachodnią część dzielnicy płyną Potok Smęgorzyński oraz potok Strzelniczka, na których zaplanowano lub zrealizowano sieć zbiorników retencyjnych: Strzelniczka I, Strzelniczka II, Budowlanych I, Budowlanych II oraz Maszynowa. W 2021 roku ogłoszono przetarg na budowę w rejonie ulic Kartuskiej, Stokłosy i Bysewskiej zbiornika retencyjnego „Kartuska” z odpływem do potoku StrzelniczkaGdańsk szykuje kolejny zbiornik retencyjny. Ruszył przetarg na zaprojektowanie obiektu w Kokoszkach. Zbiornik Strzelniczka II oddano do użytku w 2024 roku.

Przyroda i ochrona Południowe fragmenty dzielnicy zajmują kompleksy Lasów Otomińskich, których tereny ciągną się w kierunku północnym aż do ulicy Kartuskiej. Lasy te oraz przyległe tereny ekstensywnej zabudowy włączono do Ogólnomiejskiego Systemu Terenów Aktywnych Biologicznie (OSTAB), tworzącego błękitno-zielone pasmo od Lasów Otomińskich do doliny Strzyży. Część obszaru dzielnicy objęto ochroną w ramach fragmentu Otomińskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu oraz otuliny Trójmiejskiego Parku Krajobrazowego. Na terenie Kokoszek ustanowiono trzy użytki ekologiczne: Łozy w Kiełpinie, Torfowisko Smęgorzyńskie oraz Staw Martynka.

Przy ul. Smęgorzyńskiej rośnie powołany na pomnik przyrody w 2011 roku dąb szypułkowy o obwodzie 405 cm. W lesie pomiędzy ul. Gostyńską/Goplańską a ul. Tuchomską rośnie buk zwyczajny o obwodzie 368 cm objęty ochroną w 2018 roku. Pomnikiem przyrody jest również grupowy obiekt Aleja Smęgorzyńska.

Obszarem dzielnicy prowadzą turystyczne szlaki Wzgórz Szymbarskich i Kartuski.

Podjednostki Do dzielnicy Kokoszki należą następujące jednostki terytorialne: Bysewo Kokoszki Karczemki Kiełpino Górne Las Sulmiński Rębiechowo (częściowo) Smęgorzyno

Historia Od XVI do XVIII wieku W źródłach Kokoszki notowane są od XVI wieku, gdy stały się własnością gdańskiej patrycjuszowskiej rodziny Werdenów. Johann von Werden sprawował m.in. godność królewskiego burgrabiego, stąd należącą do niego wieś zaczęto nazywać Burggraben. Prywatna wieś szlachecka położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie gdańskim województwa pomorskiegoMapy województwa pomorskiego w drugiej połowie XVI w. : rozmieszczenie własności ziemskiej, sieć parafialna / Marian Biskup, Andrzej Tomczak. Toruń 1955, s. 90..

XIX wiek i okres pruski Na początku XIX wieku Kokoszki znajdowały się w posiadaniu gdańskiego kupca Johanna G. Paleskego, a folwark trzymała m.in. rodzina Wannow, z której pochodziła Nelly Marianne Wannow, w latach 1990–1992 konsul RFN w Gdańsku. W latach 80. XIX wieku wieś liczyła 170 mieszkańców, a w 1903 roku funkcjonowały tu dwie cegielnie. 1 maja 1914 otwarto pasażersko-towarową linię kolejową z Wrzeszcza przez Brętowo i Kokoszki do Żukowa i Starej Piły, przy której wzniesiono w Kokoszkach dworzec.

Okres międzywojenny Po I wojnie światowej Kokoszki znalazły się w granicach Polski, na granicy z Wolnym Miastem Gdańsk. Dla upamiętnienia przebiegu tej granicy z lat 1920–1939 rondo na skrzyżowaniu ulic Kartuskiej i Otomińskiej od 2016 roku nosi nazwę Rondo Graniczne Wolne Miasto Gdańsk – Rzeczpospolita Polska (1920–1939).

II wojna światowa Podczas II wojny światowej wprowadzono dla Kokoszek nazwę Klein Bessa (Małe Bysewo). W rejonie obecnej ul. Budowlanych funkcjonował obóz jeniecki Stalag XX A Burggraben. W jego części, rozkazem komendanta KL Stutthof Paula Wernera Hoppego z 13 września 1944, utworzono podobóz o nazwie Aussenarbeitslager Schichau-Werft Danzig A.G., położony naprzeciw dworca kolejowego. We wrześniu przybył pierwszy transport liczący 500 Żydówek, a w kolejnych transportach do listopada 1944 dostarczono łącznie około 1600 więźniów. Zatrudniano ich w gdańskiej stoczni Schichau-Werft. W grudniu 1944 w obozie wybuchła epidemia tyfusu plamistego, a w księdze cmentarza na Zaspie odnotowano w latach 1944–1945 pochówki 91 więźniów z Kokoszek. Od lutego 1945 podobóz pełnił rolę obozu ewakuacyjnego i został wyzwolony przez wojska radzieckie w marcu 1945. W 1984 roku odsłonięto pomnik ofiar podobozu w formie głazu narzutowego z tablicą. W 1988 roku przy miejscowej parafii katolickiej założono cmentarz, na którym pochowano ludzkie szczątki odnalezione podczas prac ziemnych na terenie przyległym do obozu.

W 1945 Kokoszki były miejscem walk niemiecko-radzieckich, w toku których zestrzelone zostały samoloty Ił-2 i He-111, wydobyte w 2018Szczątki niemieckiego samolotu z okresu wojny w stawie w KokoszkachW Gdańsku odnaleziono szczątki niemieckiego bombowca.

Okres powojenny Po 1945 na terenie dawnego majątku utworzono Państwowe Gospodarstwo Rolne. Pasażerski ruch kolejowy przez stację zamknięto w 1973 roku, a 1 stycznia 1973 Kokoszki włączono w granice administracyjne Gdańska. Część północno-zachodnią poddano silnej zabudowie przemysłowej. Od 1971 roku przy ul. Budowlanych 2 działał Gdański Kombinat Budowy Domów, z którego prefabrykatów wzniesiono bloki na Chełmie, Zaspie i Morenie, a rozwojowi przemysłu towarzyszyła zabudowa mieszkaniowa dla pracowników. W 1985 roku utworzono odrębną parafię św. Brata Alberta. Od początku XXI wieku następuje wzrost roli Kokoszek jako centrum przemysłowo-logistycznegoKokoszki. Dawne wsie i park przemysłowy.

mały|Ul. Kartuska, miejsce katastrofy autobusu oraz pamiątkowa płyta i krzyż

Katastrofa autobusu

2 maja 1994 roku, w Kokoszkach, wydarzyła się największa katastrofa drogowa w historii polskiej komunikacji. W autobusie, który uderzył w drzewo, zginęły 32 osoby, a 43 zostały ranne.

Demografia W latach 80. XIX wieku Kokoszki zamieszkiwało 170 osób. W 2023 roku dzielnicę zamieszkiwało 10 420 osób, przy gęstości zaludnienia wynoszącej 523 os./km².

Gospodarka Kokoszki były wyznaczone jako strefa przemysłowo-mieszkalna już w latach 60. XX wieku. Aktualnie w dzielnicy działa Pomorska Specjalna Strefa Ekonomiczna.

W ramach strefy, od 2012 roku istnieje Park Przemysłowo-Technologiczny „Maszynowa” o powierzchni 54 ha, będący pierwszym sztandarowym terenem inwestycyjnym przygotowanym przez Gdańską Agencję Rozwoju Gospodarczego (InvestGDA). W park, wyposażony w pełną infrastrukturę techniczną i wewnętrzny układ drogowy, agencja zainwestowała łącznie 33,5 mln zł. Działają w nim m.in. International Paper, Jeronimo Martins (centrum dystrybucyjne Biedronki), Kokoszki Prefabrykacja, PAR Bakuła, Baltrade i Elbudrem. Na rok 2024 park był skomercjalizowany niemal w całości.

Zakład Kokoszki Prefabrykacja został w kwietniu 2015 przejęty przez grupę Pekabex, która zmodernizowała go i uruchomiła produkcję prefabrykatów budowlanych przeznaczonych głównie pod budownictwo mieszkaniowe. Inwestorzy parku przeznaczyli na rozwój tego terenu około 500 mln zł, dzięki czemu do budżetu miasta wpływa rocznie około 6,5 mln zł z tytułu podatku od nieruchomości, a w parku powstało ponad tysiąc miejsc pracy.

Komunikacja i transport Drogi krajowe Przez Kokoszki biegnie Obwodnica Trójmiasta, która jest fragmentem drogi ekspresowej nr 6, oraz ulica Kartuska, która jest częścią drogi krajowej nr 7Mapa: podział Gdańska na dzelnice. Ulice te krzyżują się na węźle Karczemki znajdującym się na terenie dzielnicy.

Kolej

Na terenie dzielnicy znajduje się stacja węzłowa Gdańsk Kokoszki, odbudowana w ramach inwestycji PKP PLK tzw. bajpasa kartuskiego. Przechodziły przez nią dwie normalnotorowe linie kolejowe: linia kolejowa Gdańsk Wrzeszcz - Stara Piła i linia kolejowa Kokoszki – Gdańsk Osowa. Na stacji znajdowała się lokomotywownia. W miarę rozwoju Kokoszek Przemysłowych rozważana jest budowa dodatkowego przystanku Pomorskiej Kolei Metropolitalnej w rejonie ulicy Sąsiedzkiej, usprawniającego dojazdy do pracy.

Autobusy

Ulicą Kartuską przejeżdża większość autobusów regionalnych kursujących z Gdańska w kierunku powiatów: kartuskiego, kościerskiego, chojnickiego i bytowskiego. Przez Kokoszki kursują także autobusy miejskie.

Rada Dzielnicy Kadencja 2024–2029 Przewodniczący Zarządu Dzielnicy Piotr Pszczółkowski Przewodnicząca Rady Dzielnicy Natalia Meyer-Kaim

Kadencja 2019–2024 Przewodnicząca Zarządu Dzielnicy Edyta Peplińska Przewodnicząca Rady Dzielnicy Elżbieta Pogońska

Kadencja 2015–2019 Przewodnicząca Zarządu Dzielnicy Jadwiga Weiher Przewodniczący Rady Dzielnicy Witold Bądkowski

Kadencja 2011–2015 do 1 czerwca 2014 jako Rada Osiedla Przewodnicząca Zarządu Dzielnicy Jadwiga Weiher Przewodnicząca Rady Dzielnicy Maria Weber

Zobacz też parafia św. Brata Alberta Chmielowskiego w Gdańsku staw Linkula

Przypisy

Linki zewnętrzne Portal informacyjny Kokoszki

Kategoria:Jednostki morfogenetyczne okręgu Wyżyny Kategoria:Wsie szlacheckie I Rzeczypospolitej (województwo pomorskie)