Rezerwat przyrody Kamień Śląski – leśny rezerwat przyrody w gminie Gogolin, w powiecie krapkowickim, w województwie opolskim. Znajduje się w pobliżu wsi Górażdże i Kamionek, około 2,5 km na zachód od wsi Kamień Śląski.
Został powołany Zarządzeniem Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z 11 lutego 1958 roku (). Według aktu powołującego, rezerwat utworzono w celu zachowania ze względów naukowych i dydaktycznych lasu mieszanego ze stanowiskiem jarzęba brekinii (Sorbus torminalis). Początkowo zajmował powierzchnię 10,84 ha. W 2008 roku powiększono go do 13,60 ha i tyle zajmuje do tej pory. Rezerwat leży na terenie Nadleśnictwa Strzelce Opolskie. Nadzór sprawuje Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Opolu. Na mocy obowiązującego planu ochrony ustanowionego w 2016 roku, obszar rezerwatu objęty jest ochroną czynną.
Rezerwat znajduje się wewnątrz terenu górniczego, w sąsiedztwie wyrobisk kopalni wapienia i margli działających dla przemysłu wapienniczego i cementowego (Górażdże Cement SA) i docelowo będzie w całości otoczony przez czynną kopalnię lub tereny pokopalniane. W 1977 r. ustanowiono filar ochronny o szerokości 200 m od granic rezerwatu.
Charakterystyka przyrodnicza Podłoże rezerwatu stanowią przede wszystkim wapienie muszlowe, a poza tym iły margliste i margle oraz wapienie retu. Utwory te przykrywa, miejscami cienka na 0,5 m, warstwa zwietrzeliny i glin zwałowych pochodzących z czwartorzędu, mogąca zawierać głazy pochodzące z akumulacji dennej lądolodu podczas zlodowacenia środkowopolskiego. Dominującą glebą są rędziny brunatne, a poza tym występują rędziny właściwe i gleby rdzawe brunatne.
Na terenie rezerwatu występują fragmenty żyznej buczyny niżowej typu pomorskiego (Galio odorati–Fagetum), w różny sposób zdegenerowanej, oraz fragmenty, gdzie na tym siedlisku występuje wprowadzona przez człowieka sosna zwyczajna i grab. Ogólnie rzecz biorąc, dominuje buk, a poza tym towarzyszą mu jesion wyniosły, klon polny, klon jawor i w mniejszej ilości jarząb brekinia, grab, klon zwyczajny, sosna zwyczajna, świerk. Wartość przyrodniczą rezerwatu bezsprzecznie tworzą siedliska roślin rzadkich i chronionych. Według Przewodnika po opolskich rezerwatach z 2020 r. na obszarze rezerwatu występują 123 gatunki roślin naczyniowych, a wśród nich kilka chronionych prawnie. Są to: jarząb brekinia oraz storczyki – kruszczyk szerokolistny, gnieźnik leśny, podkolan biały i buławnik wielkokwiatowy. W 2015 r. doliczono się 3098 okazów brekinii, co stanowi największe skupisko tego gatunku na Śląsku Opolskim. Do rzadkich w regionie roślin kwiatowych należy oman szlachtawa, lepiężnik biały, perłówka jednokwiatowa, przylaszczka pospolita i jęczmieniec zwyczajny. Poza tym w runie można spotkać m.in. kostrzewę leśną, żywca cebulkowego, wydmuchrzycę zwyczajną i marzankę wonną.
W rezerwacie występuje 59 gatunków mszaków, w tym 12 chronionych. Wśród wątrobowców znaleźć można miedzika płaskiego, widlika zwyczajnego, skosatkę zanokcicową, parzocha Bauera i usznicę spłaszczoną. Spotkać można następujące mchy: namurnika jedwabistego, białozęba pospolitego, fałdownika szeleszczącego, zwiślika maczugowatego, rokietnika pospolitego, gładysza paprociowatego, widłozęba miotlastego, dzióbkowca Zetterstedta (Eurhynchium angustirete), gajnika lśniącego, tujowca szerokolistnego i tamaryszkowego. Znaleziono obecność owocnika rzadkiego grzyba gwiazdosza frędzelkowanego oraz trzy gatunki porostów: pawężnica drobna, pawężnica rozłożysta i plamica kasztanowata, jednak podczas badań terenowych w 2015 nie udało się potwierdzić ich obecności.
Faunę rezerwatu tworzą głównie gatunki pospolite, czego głównym powodem jest intensywna działalność górnicza w bliskim sąsiedztwie, wykorzystująca materiały wybuchowe.
Zagrożenia dla rezerwatu Sąsiedztwo cementowni może lokalnie zanieczyszczać powietrze, a postępujące zacienianie dna lasu i zmiany mikroklimatu spowodowane powiększającym się kamieniołomem mogą być powodem zanikania porostów w rezerwacie. Jednocześnie takie warunki mogą sprzyjać rozwojowi niektórych storczyków. Szczególnym zagrożeniem jest niezadowalająca kondycja populacji jarzębu brekinii. Aby ją poprawić, wykonuje się cięcia prześwietlające i ograniczające konkurencję. Ponadto zabezpiecza się młode rośliny przed zgryzaniem przez dzikie zwierzęta.
Uwagi
Przypisy
Kategoria:Rezerwaty przyrody w województwie opolskim Kategoria:Kamionek (województwo opolskie)