Stella Adler (ur. 10 lutego 1901 w Nowym Jorku, zm. 21 grudnia 1992 w Los Angeles) – amerykańska aktorka filmowa i pedagog, wychowawczyni wielu wybitnych aktorów.
Życiorys Urodzona w aktorskiej rodzinie żydowskich emigrantów, Sary i Jacoba AdlerówJoseph Berger: A New Act Unfolds in Drama Dynasty, New York Times, 9.04.2008, dostęp 2010-11-29. rozpoczęła karierę sceniczną w wieku 4 latPeter B. Flint: Stella Adler, 91, an Actress And Teacher of the Method, New York Times, 22.12.1992, dostęp 2010-11-29.. Potem przez kilkanaście lat grała w żydowskich teatrzykach Lower East Side. Na Broadwayu zadebiutowała w 1922 r.
W tym samym okresie była świadkiem występów w USA moskiewskiego MChAT, kierowanego przez teoretyka i praktyka teatru Konstantego Stanisławskiego. Spotkanie to wywarło silny wpływ na życie i twórczość AdlerSusan Ware, Stacy Lorraine Braukman: Notable American Women: A Biographical Dictionary Completing the Twentieth Century, Harvard University Press, 2004, dostęp 2010-11-29.. W 1925 r. dołączyła do szkoły teatralnej American Laboratory Theatre School, założonej przez byłych aktorów MChATu, Ryszarda Bolesławskiego i Marię Uspienską, gdzie wcielała w życie idee Stanisławskiego. W 1931 z kolei przyłączyła się do the Group Theatre z Nowego Jorku, założonego przez Harolda Clurmana, Lee Strasberga i Cheryl Crawford. W 1934 Adler i Clurman wybrali się do Paryża, by przez kilka tygodni zgłębiać sztukę aktorską pod kierunkiem samego Stanisławskiego. Clurman został mężem Adler w 1943 r.
Adler weszła w konflikt ze Strasbergiem Michael Powell, Jak zostać aktorem. Wszystko, co chcieliście wiedzieć, ale nie było odwagi, by zapytać, Wydawnictwo „Arkady”, Warszawa 2011, dostęp 2013-11-03. – twierdziła, że wyobraźnia aktora ma większe znaczenie niż jego emocje. Stworzyła szereg ćwiczeń wspomagających zdolność imaginacji i ponownie skierowała większą uwagę na tekst, kwestię jednostkowego rozwoju oraz konieczność ciągłego studiowania ludzkich zachowań. Twierdziła, że każdy aktor ma prawo do podejmowania autonomicznych decyzji i nie musi trzymać się surowych zasad narzuconych mu przez innych. Ponadto odrzucała przywoływanie emocji i doświadczeń aktora z przeszłości (jedna z technik METODY Stanisławskiego).
W 1937 r. przeniosła się do Hollywood, gdzie przez 6 lat występowała w filmach. Po powrocie do Nowego Jorku najpierw grała i uczyła na warsztatach dramatycznych w New School for Social Research Erwina PiscatoraElinor Slater, Robert Slater: Great Jewish Women, Jonathan David Company, Inc., 1994, dostęp 2010-11-29., a w 1949 r. założyła własną szkołę aktorstwa – „Stella Adler Studio of Acting”.
W następnych latach uczyli się u niej sztuki aktorskiej m.in. Marlon Brando, Judy Garland, Dolores del Río, Robert De Niro, Martin Sheen, Salma Hayek, Harvey Keitel, Melanie Griffith, Peter Bogdanovich, Roy Scheider, Benicio del Toro czy Warren Beatty. Uczyła także w New School i Yale School of Drama. Przez wiele lat Adler kierowała wydziałem sztuki dramatycznej Uniwersytetu Nowojorskiego.
Filmografia 1937: Love on Toast jako Linda Craven 1941: Cień zbrodni jako Claire Porter 1948: My Girl Tisa jako p. Faludi 1949: Suspense (serial TV, 2 odcinki)
Przypisy
Linki zewnętrzne
Strona Stella Adler Studio of Acting
Kategoria:Amerykańskie aktorki filmowe Kategoria:Amerykańskie aktorki teatralne Kategoria:Amerykanie pochodzenia żydowskiego Kategoria:Amerykańscy pedagodzy Kategoria:Aktorki związane z Nowym Jorkiem Kategoria:Aktorki związane z Los Angeles Kategoria:Ludzie urodzeni w Nowym Jorku Kategoria:Urodzeni w 1901 Kategoria:Zmarli w 1992 Kategoria:Czarna lista Hollywood