Andrzej Rzepliński

Andrzej Rzepliński (ur. 26 listopada 1949 w Ciechanowie) – polski prawnik, profesor nauk prawnych, nauczyciel akademicki, profesor zwyczajny Uniwersytetu Warszawskiego, w latach 2007–2016 sędzia Trybunału Konstytucyjnego, w latach 2010–2016 prezes TK.

Życiorys Andrzej Rzepliński urodził się w Ciechanowie jako syn Heleny i Klemensa, którzy prowadzili gospodarstwo w pobliskim Przążewie. Ukończył w 1971 studia na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego. W latach 1971–1972 odbył aplikację w prokuraturze powiatowej w Garwolinie, a w latach 1972–1975 studia doktoranckie w zakresie kryminologii w Instytucie Nauk Prawnych PAN. W 1978 uzyskał stopień doktora z zakresu kryminologii, a w 1990 stopień doktora habilitowanego (dysertacja pt. Sądownictwo w Polsce Ludowej. Między dyspozycyjnością a niezawisłością). W 2000 otrzymał tytuł naukowy profesora.

Zawodowo związany z Instytutem Profilaktyki Społecznej i Resocjalizacji UW, gdzie w 1975 rozpoczął pracę jako asystent. W 1978 awansował na adiunkta, a w 1992 na profesora. Został także kierownikiem Katedry Kryminologii i Polityki Kryminalnej IPSiR, pełnił funkcję m.in. dziekana Wydziału Stosowanych Nauk Społecznych i Resocjalizacji UW (2002–2005). Jest autorem licznych publikacji naukowych.

Od 1969 należał do Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. Od 1977 do 1978 i od 1979 był członkiem egzekutywy, od 1978 do 1979 II sekretarzem, a od marca 1981 I sekretarzem POP PZPR w Instytucie Profilaktyki Społecznej i Resocjalizacji UW. W kwietniu 1981 został także członkiem komitetu uczelnianego PZPR na UW. Z członkostwa w partii zrezygnował w grudniu 1981. Komitet Uczelniany PZPR przy Uniwersytecie Warszawskim formalnie nie przyjął jego rezygnacji, a 21 stycznia 1982 podjął decyzję o wydaleniu go z partii z uwagi na członkostwo w NSZZ „Solidarność”. W latach 80. był nadal związany z „Solidarnością”, uczestniczył w pracach Centrum Obywatelskich Inicjatyw Ustawodawczych Solidarności.

Członek Komitetu Helsińskiego w Polsce, objął stanowisko sekretarza zarządu Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka, a także członka rady programowej Programu Spraw Precedensowych w tej fundacji. Działał jako ekspert ONZ, Rady Europy i OBWE. Specjalizuje się w dziedzinie kryminologii, prawie karnym i prawach człowieka. Jako ekspert sejmowy współpracował nad ustawą o Instytucie Pamięci Narodowej, doradzał później prezesowi IPN Leonowi Kieresowi (2001–2005) i koordynatorowi ds. służb specjalnych Januszowi Pałubickiemu (1997–2001). W 1998 był kandydatem na funkcję generalnego inspektora ochrony danych osobowych, nie został wybrany na to stanowisko przez Sejm III kadencji. Został też członkiem Polskiego Towarzystwa Prawa Konstytucyjnego.

W latach 1996–2001 był członkiem Rady Programowej, a od 2004 Rady Konsultacyjnej Centrum Monitoringu Wolności Prasy. W 2005 z rekomendacji PO kandydował na stanowisko rzecznika praw obywatelskich w związku z upływem kadencji Andrzeja Zolla. W pierwszym głosowaniu w czerwcu nie uzyskał poparcia Sejmu. Zgłoszony ponownie w lipcu został powołany przez Sejm (za głosowała większość klubu SLD, klub PO i SdPL), jednak w tym samym miesiącu zgody nie wyraził zdominowany przez SLD-UP Senat (za głosowało 24 senatorów, 52 przeciw, 2 się wstrzymało).

W 2006 był kandydatem na sędziego Trybunału Konstytucyjnego, nie został wybrany na to stanowisko przez Sejm V kadencji. 18 grudnia 2007 został wybrany przez Sejm VI kadencji na urząd sędziego Trybunału Konstytucyjnego, który objął następnego dnia. 3 grudnia 2010 prezydent Bronisław Komorowski powołał go na prezesa TK. Jego kadencja zakończyła się 19 grudnia 2016.

W 2018 nakładem Prószyński Media wydany został przeprowadzony przez Jana Osieckiego wywiad rzeka z Andrzejem Rzeplińskim zatytułowany Sędzia gorszego sortu, w którym były prezes TK poruszył m.in. historię swojej działalności prawniczej oraz temat kryzysu wokół Trybunału Konstytucyjnego w Polsce.

W tym samym roku wszedł w skład powołanego przez Lecha Wałęsę Komitetu Obywatelskiego, mającego skupić się na monitorowaniu prawidłowego przebiegu wyborów w Polsce w latach 2018–2020.

Odznaczenia i wyróżnienia Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1997) Złota Odznaka „Za zasługi dla więziennictwa” (2024) Krzyż Komandorski Orderu Wielkiego Księcia Giedymina (Litwa, 2013) Medal Pro Ecclesia et Pontifice (2015) Tytuł honorowego obywatela Ciechanowa (2014) Nagroda Kisiela (2015) przyznana „za obronę demokratycznego państwa prawa” Doktorat honoris causa Uniwersytetu w Osnabrücku (2016) Medal Senatu Rzeczypospolitej Polskiej (2016)

Życie prywatne W 1971 zawarł związek małżeński z prawniczką Ireną Rzeplińską, ma dwie córki: Różę i Maję.

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Absolwenci Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Członkowie Komitetu Uczelnianego PZPR na Uniwersytecie Warszawskim Kategoria:Członkowie Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność” (1980–1989) Kategoria:Członkowie Polskiego Towarzystwa Prawa Konstytucyjnego Kategoria:Odznaczeni Medalem Senatu Rzeczypospolitej Polskiej Kategoria:Honorowi obywatele Ciechanowa Kategoria:Laureaci Nagrody Kisiela Kategoria:Ludzie urodzeni w Ciechanowie Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Odznaką „Za zasługi dla więziennictwa” Kategoria:Pierwsi sekretarze POP PZPR Kategoria:Polacy odznaczeni Krzyżem Pro Ecclesia et Pontifice Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Wielkiego Księcia Giedymina Kategoria:Polscy doktorzy honoris causa uczelni w Niemczech Kategoria:Polscy działacze praw człowieka Kategoria:Polscy karniści Kategoria:Polscy kryminolodzy Kategoria:Polscy specjaliści praw człowieka Kategoria:Prezesi Trybunału Konstytucyjnego Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Stosowanych Nauk Społecznych i Resocjalizacji Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Urodzeni w 1949