Curaçao

thumb|Most pontonowy Królowej Emmy w stanie półotwartym oraz most Królowej Juliany w Willemstad Curaçao , Kraj Curaçao (, pap. , ) – kraj autonomiczny Holandii w Ameryce Południowej (de iure wchodzący w skład Królestwa Niderlandów) i jedna z wulkanicznych Wysp Zawietrznych w archipelagu Małych Antyli. Wchodzi w skład wysp ABC (Aruba, Bonaire, Curaçao) oraz wysp CAS (Curaçao, Aruba, Sint Maarten). Stolicą wyspy jest miasto Willemstad, nazywane małym Amsterdamem. Do wyspy należy również wyspa Klein Curaçao. Nie należy do strefy Schengen, ani do Unii Europejskiej.

Geografia

Curaçao leży na szelfie kontynentalnym Ameryki Południowej i charakteryzuje się pagórkowatym krajobrazem, z najwyższym punktem – Christoffelberg, który sięga 372 m n.p.m.. Jest to nizinny obszar o suchym, tropikalnym klimacie, położony w południowej części Morza Karaibskiego i należący do archipelagu Małych Antyli. Curaçao znajduje się ok. 60 km od północnych wybrzeży Wenezueli.

Historia Pierwotnie wyspa była zamieszkana przez indiańskie plemię Arawaków. Dla Europejczyków została odkryta 26 lipca 1499 przez hiszpańską wyprawę pod dowództwem Alonso de Hojeda. Hiszpanie zajęli wyspę i zaczęli ją kolonizować około 1530 r. W 1634 r. wyspa została zajęta przez Holendrów pod wodzą Johanneas van Walbeecka i Pierre'a Le Granda. Wysiedlili oni siłą gubernatora wraz z ok. 400 Hiszpanami i Arawakami na stały ląd i ogłosili przyłączenie wyspy do Holandii. Holenderska Kompania Zachodnioindyjska założyła miasto Willemstad – obecną stolicę. Pierwszym gubernatorem Curaçao został w 1643 r. Peter Stuyvesant. Podlegały mu wówczas i inne posiadłości holenderskie w Ameryce, w tym Nowy Amsterdam nad rzeką Hudson – dzisiejszy Nowy Jork.

Na początku Curaçao było ignorowane przez kolonistów europejskich m.in. ze względu na brak złóż złota, ale później przekonano się, że naturalne położenie zatoki, nad którą zbudowano Willemstad, jest idealnym miejscem dla handlu. Handel, przewóz towarów oraz piractwo stały się szybko najważniejszymi gałęziami gospodarki Curaçao. W 1662 r. Holenderska Kompania Zachodnioindyjska stworzyła na wyspie największe centrum handlu niewolnikami, przywożonymi tu z rejonu Zatoki Gwinejskiej w Afryce, a następnie rozwożonymi mniejszymi jednostkami po wszystkich wyspach Morza Karaibskiego i na pobliskie wybrzeża lądu amerykańskiego. W XVIII i XIX w. Curaçao należało przejściowo do Francji i Wielkiej Brytanii, aż w 1816 r. powróciło ostatecznie do rąk holenderskich.

W 1863 r. Holendrzy znieśli niewolnictwo, co doprowadziło ekonomię wyspy do upadku. Nowa era dla Curaçao zaczyna się od 1914 r., gdy w Maracaibo w Wenezueli odkryto ropę naftową. W 1916 r. rząd holenderski oraz Shell wybudowali na Curaçao pierwszą rafinerię Isla. Port w Willemstad nadawał się idealnie dla tankowców. O ile w chwili odkrycia pokładów ropy liczba ludności wyspy nie przekraczała 30 tys., to na początku lat 60. XX w. zbliżyła się ona do 140 tys., co dawało gęstość zaludnienia blisko 320 osób/km².

Na początku 1985 r. rządy Curaçao, Antyli Holenderskich, Holandii, Wenezueli wraz z Shell rozpoczęły rozmowy na temat ewentualnego zamknięcia rafinerii, a w lipcu Shell zaprzestał działalności. 24 września 1985 Shell zgodził się na przeniesienie instalacji rafinacyjnych w Emmastad i terminali morskich w zatokach Bullenbaai i Caracasbaai. Z kolei rząd stworzył przedsiębiorstwo „Refineria di Korsou NV” (RdK) jako właściciela instalacji rafinerii i terminali. „Curoil NV” zostało stworzone do obsługi lokalnego marketingu, a „Kompania di Tou Korsou NV” (KTK) przejęła usługi holowników w zatokach Schottegat i Caracasbaai. Zarówno „Curoil NV”, jak i „KTK NV”, jak ma to miejsce w przypadku „Refineria di Korsou NV”, są własnością terytorium wyspy Curaçao. Tego samego dnia wenezuelskie przedsiębiorstwo PDVSA podpisało list intencyjny dotyczący dzierżawy rafinerii i terminali w zatokach Bullenbaai i Caracasbaai. 1 października 1985 spółka zależna PDVSA, „Refineria Isla (Curazao) SA.”, przejęła działalność rafinerii i natychmiast rozpoczęła reaktywację jednostek przetwórczych.

Curaçao ma własny rząd od 1 stycznia 1954. Wraz z procesem dekolonizacji, mającym miejsce na świecie w drugiej połowie XX w., także i na wyspie narodził się ruch niepodległościowy. Skupił się on wokół związków zawodowych i organizacji robotniczych, przez co przyjął on silną retorykę antykapitalistyczną i lewicującą. Część z organizacji inspirowała się ruchem praw obywatelskich czarnych mieszkańców Stanów Zjednoczonych. W 1969 r. na wyspie wybuchło narodowowyzwoleńcze powstanie zbrojne. Powstanie zostało szybko zdławione, a administracja rozsiała fałszywe pogłoski według których powstanie miał wywołać rząd KubyAnderson/Dynes 1975, s. 7–13.Anderson/Dynes 1975, s. 62–65.Anderson/Dynes 1975, pg. 50-52.. 2 lipca 1984 rząd wyspy ustanowił własną flagę oraz hymn. W 1993 r. mieszkańcy w referendum opowiedzieli się za pozostaniem wyspy w składzie Antyli Holenderskich, 8 kwietnia 2005 Curaçao razem z Sint Maarten odrzucili w referendum pełną niepodległość na rzecz kraju stowarzyszonego z Holandią w ramach Królestwa Niderlandów. Na podstawie reformy konstytucyjnej Królestwa Niderlandów, 10 października 2010 Antyle Holenderskie przestały istnieć, a Curaçao stało się osobnym krajem autonomicznym Holandii o specjalnym statusie.

Podział administracyjny

W latach 1863–1925 wyspa podzielona była na pięć dystryktów (district)Podział do 1925. Obecnie jest podzielona na trzy: Bandabou Bandariba Willemstad

W skład dystryktów wchodzą miejscowości (plaats). Niektóre miejscowości posiadają osady (buurt).

Demografia Zdecydowaną większość mieszkańców stanowią osoby czarnoskóre. Na wyspie większość stanowią Curaçaończycy (75,4%), a poza nimi mieszkają także Holendrzy (6%), Dominikańczycy (3,6%), Kolumbijczycy (3%), mieszkańcy Bonaire, Sint Eustatius i Saby (1,5%), Haitańczycy (1,2%), Surinamczycy (1,2%), Wenezuelczycy (1,1%) oraz Arubianie (1,1%). Pozostałe narodowości stanowią 5%, a 0,9% populacji nie określiło swojego pochodzenia. Populacja na rok 2026 szacowana jest na około 185 tys. mieszkańców.

Religia

Podział religijny populacji Curaçao, według szacunków z 2011 roku: katolicy – 72,8% zielonoświątkowcy – 6,6% brak religii – 6,0% inne religie – 3,8% pozostali protestanci – 3,2% oraz pozostali chrześcijanie ewangelikalni – 1,9% adwentyści – 3,0% Świadkowie Jehowy – 2% nieokreśleni – 0,6%

Język Curaçao jest społeczeństwem wielojęzycznym. Językami urzędowymi są niderlandzki, papiamento i angielski, jednakże niderlandzki jest jedynym językiem używanym we wszystkich sprawach administracyjnych i prawnych. Najczęściej używanym językiem na wyspie jest papiamento (80%), natomiast niderlandzki stanowi 8,8% użycia, angielski 3,1%, hiszpański 5,6%, inne języki 2,3%, a 0,3% mieszkańców nie określiło swojego języka.

Waluta Walutą Curaçao jest gulden karaibski (XCG), dzielący się na 100 centów. Został wprowadzony do obiegu 31 marca 2025 w miejsce guldena antylskiego w relacji 1:1. Kurs wobec dolara amerykańskiego jest sztywny i wynosi 1,79 XCG za 1 USD.

Transport Port lotniczy Curaçao znajduje się na północnym wybrzeżu wyspy, ok. 12 km od stolicy Willemstad. Była to główna baza linii Dutch Antilles Express i Insel Air. Na wyspę można także dostać się drogą morską z Ameryki Północnej statkiem wycieczkowym.

Do 1920 r. w Willemstad działały także tramwaje. Wyspa posiada sieć autobusową, jak i prywatne busy, ale aby dotrzeć w więcej miejsc na wyspie, najlepiej jest wynająć auto.

Emisja gazów cieplarnianych Emisja równoważnika dwutlenku węgla z Curaçao wyniosła w 1990 r. 5,614 Mt, z czego 5,474 t stanowiła emisja dwutlenku węgla. W przeliczeniu na mieszkańca emisja wyniosła wówczas 37,321 t dwutlenku węgla, a w przeliczeniu na 1000 dolarów PKB 1,26 t. Od tego czasu emisje wahają się, raczej rosnąc. Głównym źródłem emisji przez cały czas była energetyka. W 2018 emisja dwutlenku węgla pochodzenia kopalnego wyniosła 8,425 Mt, a w przeliczeniu na mieszkańca 52,143 t i w przeliczeniu na 1000 dolarów PKB 2,04 Mt.

Sport W 1962 r. na wyspie rozegrano szachowy turniej pretendentów do tytułu mistrza świata, który wygrał Ormianin Tigran Petrosjan.

W 2025 r. piłkarska reprezentacja Curaçao po raz pierwszy w historii zakwalifikowała się na mistrzostwa świata, co uczyniło ich najmniejszym krajem, jaki kiedykolwiek tego dokonał.

Przypisy

Bibliografia Anderson, W.A.; R.R. Dynes (1973). „Organizational and Political Transformation of a Social Movement: A Study of the 30th of May Movement in Curacao”. Social Forces 51 (3): 330–341. doi:10.1093/sf/51.3.330. ISSN 0037-7732. Anderson, William Averette; Dynes, Russell Rowe (1975). Social movements, violence, and change: the May Movement in Curaçao. Ohio State University Press. .

* Kategoria:Wyspy Holandii Kategoria:Wyspy Małych Antyli Kategoria:Wyspy Ameryki Południowej Kategoria:Karaiby Holenderskie