mały|Zjazd prezesów kół Polskiej Organizacji Wojskowej Okręgu Łódzkiego w dniu 26.03.1933 S. Dunajewski stoi pierwszy od prawej Stanisław Jakub Władysław Dunajewski (ur. 13 sierpnia 1900 w Górze Kalwarii, zm. 20 stycznia 1985 we Wrocławiu) – porucznik piechoty Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy i społeczny, kawaler Orderu Virtuti Militari.
Życiorys Syn Włodzimierza – artysty malarza, i Antoniny z domu Duchnowskiej. Uczęszczał do Gimnazjum im. Tadeusza Czackiego w Żytomierzu. W czasie I wojny światowej, w maju 1916 został wcielony do armii rosyjskiej, gdzie służył do grudnia 1917. W maju 1917 został kontuzjowany. W styczniu 1918 wstąpił do Legii Rycerskiej III Korpusu Polskiego. Podczas walk z Ukraińcami w kwietniu 1918 dostał się do niewoli. Od 1 maja do 1 listopada 1918 był członkiem Polskiej Organizacji Wojskowej. W listopadzie 1918 został postrzelony w głowę. Pozostawał ukraińskim jeńcem wojennym, aż do swojej ucieczki w czerwcu 1919. Następnie w Oddziale II Dowództwa Okręgu Generalnego „Lublin”. Od grudnia 1919 w służył w 1 pułku strzelców konnych, uczestnik wojny polsko-bolszewickiej.
Za postawę wykazaną 15 kwietnia 1918 w czasie walk Legii Rycerskiej III Korpusu W. P. na Wschodzie z Ukraińcami, gdzie odznaczył się „wybitnym męstwem i odwagą”, został wyróżniony orderem „Virtuti Militari” V klasy, który otrzymał z rąk marszałka Józefa Piłsudskiego.
W okresie II Rzeczypospolitej po demobilizacji mieszkał w Lublinie, gdzie pracował 1921–1924 w Urzędzie Wojewódzkim, a następnie w Łodzi, gdzie pełnił funkcję osobistego sekretarza wojewody łódzkiego Władysława Jaszczołta oraz wiceprezesa zarządu Związku Peowiaków Okręgu Łódzkiego. W latach 30. przebywał w Brazylii, gdzie mieszkał w Rio de Janeiro.
Uczestnik wojny obronnej Polski w 1939 w 25 pułku piechoty. Żołnierz najpierw Związku Walki Zbrojnej, następnie Armii Krajowej o pseudonimie „Balcer”. Aresztowany przez Niemców, więzień Pawiaka od czerwca do października 1940, potem w więzieniu Gestapo na Sterlinga w Łodzi. Wykupiony przez ruch oporu 24 grudnia 1940. Po uwolnieniu służył jako technik w Biurze Informacji i Propagandy AK (referat „N” w Okręgu Warszawa). Do jego zadań należała praca na powielaczu oraz prowadzenie kartoteki warszawskich Niemców, a w okresie od stycznia 1941 do lipca 1941 powielanie ukazującego się w nakładzie 400 egzemplarzy pisma przeznaczonego dla żołnierzy niemieckich Kennst du die Wahrheit, we współpracy z grupą tylko jemu znanych współpracowników.
Po upadku powstania warszawskiego, w latach 1944–1948 przebywał w Lublinie, gdzie został aresztowany przez NKWD. Od 1948 mieszkał we Wrocławiu, natomiast w 1960 przeprowadził się na stałe do Sobótki. Represjonowany i aresztowany przez Urząd Bezpieczeństwa w czasach stalinowskich.
Kierownik schroniska PTTK im. Romana Zmorskiego na Ślęży, następnie pracownik fizyczny w stacji przekaźnikowej na Ślęży, od 1960 referent najpierw w Miejskiej Radzie Narodowej w Sobótce, a następnie aż do emerytury w 1967 w Muzeum Ślężańskim.
Działacz Oddziału Wrocławskiego Polskiego Towarzystwa Archeologicznego. Założyciel, działacz i w latach 1961–1966 sekretarz Towarzystwa Miłośników Ziemi Ślężańskiej (1959–1987). Współtwórca organizowanych od 1957 „Dni Ślęży”, które dzięki jego zabiegom przekształciły się w imprezę cykliczną.
W 1954 został mianowany pierwszym społecznym konserwatorem zabytków na Dolnym Śląsku. W 1956 przyczynił się do zabezpieczenia odkrycia cmentarzyska łużyckiego w Jordanowie Śląskim. W 1958 kierował pracami zabezpieczającymi rzeźby kultowe na Ślęży. W 1963 przyczynił się do ocalenia cmentarzyska łużyckiego w Wierzbicach. Autor programu zaprojektowanego w 1963 przez Ryszarda Natusiewicza stoiska archeologicznego w Jordanowie Śląskim. Przyczynił się do odkrycia w 1975 osady łużyckiej w Będkowicach. Dzięki jego działalności uchroniono w 1979 cenne stanowiska archeologiczne znajdujące się w Świątnikach.
Był jednym z inicjatorów reaktywacji oraz pierwszym opiekunem Muzeum Ślężańskiego w Sobótce, któremu 20 czerwca 1992 w ramach obchodów XXX-lecia Muzeum nadano jego imię. Osobiście brał udział w remontowaniu pomieszczeń dawnego „Domu Opata”, w którego pomieszczeniach w okresie 1926–1945 funkcjonowało niemieckie Heimatmuseum (Muzeum Regionalne), zabiegał o środki na utworzenie muzeum, a także osobiście przywoził eksponaty do lapidarium jak np. późnośredniowieczny krzyż kamienny z Proszkowic.
Autor nazw obiektów w masywie Ślęży Droga Piotra Własta oraz Dęby, określany był mianem „Strażnik Śląskiego Olimpu”.
Zmarł w 1985 we Wrocławiu i został pochowany na cmentarzu komunalnym w Sobótce przy ul. Słonecznej (sektor 5, rząd 5, miejsce 76).
Jego imię nosiła projektowana ulica w miejscu obecnej ulicy Panoramy Ślężańskiej w Sobótce.
Życie prywatne Syn malarza Włodzimierza Dunajewskiego i artystki dramatycznej scen polskich Antoniny Dunajewskiej z Duchnowskich. Żonaty (1929) z Adelą Piotrowską (zm. 1988), miał jedną córkę Ilonę (1931–1961).
Ordery i Odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 6904 – 10 maja 1922 Krzyż Niepodległości – 2 sierpnia 1931 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości” Krzyż Walecznych Srebrny Krzyż Zasługi Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Medal 10 Rocznicy Wojny Niepodległościowej (Łotwa) Krzyż Armii Krajowej nr 13697 Honorowy Obywatel Sobótki Złota Honorowa Odznaka PTTK Złota Odznaka Za Opiekę nad Zabytkami Medal Międzysojuszniczy „Médaille Interalliée”
Awanse podporucznik (18 kwietnia 1931, ze starszeństwem od 29 listopada 1930) porucznik (14 lipca 1939 ze starszeństwem z 19 marca 1939 i 1136. lokatą w korpusie oficerów rezerwy piechoty
Wywód genealogiczny Jan Dunajewski Emilia Kulczycka Kazimierz Duchnowski Maria Hirszberg Włodzimierz Dunajewski(1869-1905?) Antonina Duchnowska(1883-1958)
Stanisław Jakub Władysław Dunajewski ur. 13 sierpnia 1900, zm. 20 stycznia 1985 Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Członkowie Polskiej Organizacji Wojskowej Kategoria:Członkowie Związku Peowiaków Kategoria:Członkowie Związku Walki Zbrojnej Kategoria:Honorowi obywatele Sobótki Kategoria:Wojskowi związani z Łodzią Kategoria:Ludzie związani z Żytomierzem Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Armii Krajowej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (władze RP na uchodźstwie) Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Złotą odznaką „Za opiekę nad zabytkami” Kategoria:Polacy odznaczeni Medalem 10 Rocznicy Wojny Niepodległościowej Kategoria:Polacy odznaczeni Medalem Zwycięstwa Kategoria:Polscy działacze regionalni Kategoria:Polscy regionaliści Kategoria:Polskie ofiary represji stalinowskich Kategoria:Porucznicy piechoty II Rzeczypospolitej Kategoria:Powstańcy warszawscy Kategoria:Społeczni opiekunowie zabytków Kategoria:Uczestnicy kampanii wrześniowej (strona polska) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Więźniowie Pawiaka (okupacja niemiecka) Kategoria:Więźniowie więzienia przy ul. Sterlinga 16 w Łodzi (okupacja niemiecka) Kategoria:Więźniowie więzień i obozów NKWD w Polsce Kategoria:Żołnierze Armii Krajowej Kategoria:Żołnierze III Korpusu Polskiego w Rosji 1917–1918 Kategoria:Ludzie urodzeni w Górze Kalwarii Kategoria:Urodzeni w 1900 Kategoria:Zmarli w 1985