Województwo warmińsko-mazurskie – jednostka podziału administracyjnego Polski, jedno z 16 województw. Położone jest w północno-wschodniej części kraju. Siedzibą wojewody i władz samorządu województwa jest Olsztyn. Obejmuje obszar 24 173,72 km² (stan na 1 stycznia 2026) i liczy 1 339 498 mieszkańców (31 grudnia 2025).
Historia thumb|left|Województwa z lat 1975–1998 z granicą obecnego województwa warmińsko-mazurskiego
Województwo warmińsko-mazurskie powstało w 1999 r. w wyniku reformy podziału administracyjnego kraju i objęło tereny dawnego województwa: olsztyńskiego, większe części województw elbląskiego i suwalskiego oraz fragmenty toruńskiego, ciechanowskiego i ostrołęckiego.
Geografia mały|Krainy historyczne woj. warmińsko-mazurskiego i Polski na tle współczesnych granic administracyjnych thumb|290px|Mapa fizyczna województwa warmińsko-mazurskiego Według danych z 1 stycznia 2026 r. powierzchnia województwa wynosiła 24 173,72 km², co stanowi 7,7% powierzchni Polski. Jest czwarte pod względem powierzchni spośród województw.
Położenie administracyjne Województwo jest położone w północno-wschodniej Polsce i graniczy z: Rosją (z obwodem królewieckim) na długości 208,3 km na północy Litwą (z okręgiem mariampolskim) na długości 0 km na północnym wschodzie oraz z województwami: kujawsko-pomorskim na długości 125,8 km na południowym zachodzie mazowieckim na długości 210,9 km na południu podlaskim na długości 220,4 km na wschodzie pomorskim na długości 191,4 km na zachodzie
Natomiast od północnego zachodu styka się z Zalewem Wiślanym. Województwo graniczy w jednym punkcie z Litwą; jest to trójstyk Polski, Rosji i Litwy, a jednocześnie czwórstyk granic województwa warmińsko-mazurskiego i podlaskiego z Rosją i Litwą.
Położenie historyczne Województwo obejmuje należącą do Polski południową część krainy historycznej Prusy, która dzieli się na poszczególne mniejsze krainy – zarówno historyczne, jak i etnograficzne:
Warmię Mazury Powiśle (tylko wschodnia część) Barcję (w większości, południowa część) Natangię (tylko południowa część)
Południowa i wschodnia granica województwa warmińsko-mazurskiego pokrywa się, w niemal większości miejsc, z dawnymi granicami Prus, a zatem Prus Książęcych i Prus Wschodnich.
Ponadto w granicach województwa znajdują się fragmenty innych regionów historyczno-etnograficznych, nienależących do Prus:
Pomorze – ziemia chełmińska (południowo-zachodni skrawek) i ziemia lubawska (w większości, północno-wschodnia część) Mazowsze (południowe fragmenty) Suwalszczyzna (wschodnie i północno-wschodnie fragmenty)
Topografia W wymiarze północ-południe województwo rozciąga się na długości 146 km, to jest 1°18′44″. W wymiarze wschód-zachód rozpiętość województwa wynosi 240 km, co w mierze kątowej daje 3°39′28″.
Współrzędne geograficzne skrajnych punktów: północny: 54°27′11″ szer. geogr. N – przecięcie granicy państwowej z pn. brzegiem Zalewu Wiślanego na Mierzei Wiślanej na wsch. od słupka granicznego nr 2436 (powiat braniewski), południowy: 53°08′27″ szer. geogr. N – pd.-wsch. narożnik działki ewidencyjnej nr 3197 (powiat działdowski), zachodni: 19°07′39″ dług. geogr. E – zach. narożnik działki ewidencyjnej nr 81 (powiat iławski), wschodni: 22°47′07″ dług. geogr. E – wsch. narożnik działki ewidencyjnej nr 44 (powiat ełcki).
Ukształtowanie powierzchni ma charakter wybitnie nizinny. Najwyższym punktem jest wierzchołek Dylewskiej Góry – 312 m n.p.m. Natomiast najniższym punktem jest depresja w Raczkach Elbląskich – 1,8 m p.p.m.
Stosunki wodne Znaczna część województwa znajduje się na Pojezierzu Mazurskim. W jego skład wchodzą pojezierza: Olsztyńskie, Mrągowskie, Ełckie, Kraina Wielkich Jezior Mazurskich i Równina Mazurska. Województwo warmińsko-mazurskie nazywane jest „Krainą Tysiąca Jezior”. W rzeczywistości znajduje się w nim ponad 3000 jezior, w tym 2000 o powierzchni przekraczającej 1 ha. Największe z nich to: Śniardwy (109,7 km²) i Mamry (102,3 km²). Najdłuższe jezioro to Jeziorak (27 km długości, 32 km²) na Pojezierzu Iławskim. Najgłębsze jeziora to Wuksniki (67–68 m), Babięty Wielkie (65 m) i Piłakno (57 m). Większość zbiorników wodnych w regionie połączona jest systemem kanałów zbudowanych głównie w XIX w. Przykład stanowi Kanał Elbląski łączący jezioro Druzno z jeziorem Szeląg. Jego długość wynosi 83,3 km. Województwo leży w dorzeczu Wisły i rzek pobrzeża Bałtyku. Główne rzeki to Pasłęka, Łyna i Drwęca. Województwo leży nad Zalewem Wiślanym (na północnym zachodzie).
Lasy Według danych z 31 grudnia 2012 w woj. warmińsko-mazurskim lasy obejmowały powierzchnię 745,9 tys. ha, co stanowiło 30,9% jego powierzchni. Największym kompleksem leśnym jest Puszcza Piska zajmująca prawie 1000 km². Inne duże zespoły leśne to: Puszcza Borecka, Puszcza Nidzicka i część Rominckiej oraz lasy: Łańskie i Taborskie. Dominuje drzewostan iglasty, przeważnie sosna.
Podział administracyjny
Województwo warmińsko-mazurskie podzielone jest na 19 powiatów i 2 miasta na prawach powiatu. W skład powiatów wchodzi 116 gmin: 16 miejskich, 34 miejsko-wiejskie i 66 wiejskich. Powierzchnia stan na 31 grudnia 2017 liczba ludności stan na 30 czerwca 2023. NUTS 2 PL62.
+ Miasta na prawach powiatu Herb Miasto na prawach powiatu Populacja Powierzchnia[km²] 24px Olsztyn 24px Elbląg
+ Powiaty Herb Powiat Populacja Powierzchnia[km²]24pxPowiat bartoszycki24pxPowiat braniewski24pxPowiat działdowski24pxPowiat elbląski24pxPowiat ełcki24pxPowiat giżycki24pxPowiat gołdapski24pxPowiat iławski24pxPowiat kętrzyński24pxPowiat lidzbarski24pxPowiat mrągowski24pxPowiat nidzicki24pxPowiat nowomiejski24pxPowiat olecki24pxPowiat olsztyński24pxPowiat ostródzki24pxPowiat piski24pxPowiat szczycieński24pxPowiat węgorzewski
Urbanizacja
W województwie warmińsko-mazurskim jest 50 miast, z czego największymi z nich są Olsztyn, Elbląg i Ełk. Olsztyn jest głównym ośrodkiem przemysłu spożywczego, oponiarskiego i drzewnego oraz turystyki. Podkreślone zostały siedziby powiatów a wytłuszczone miasta na prawach powiatu. Liczba ludności według danych z dnia 30 czerwca 2023, powierzchnia z 31 grudnia 2017. Wszystkie miasta województwa przynależą do krainy historycznej Prusy, lecz w ich obrębie wyodrębnia się kilka mniejszych krain. Przy niektórych miastach podano więcej niż jedną taką krainę historyczną, gdyż w niektórych przypadkach nie ma ściśle określonych granic lub (ze względu na rozbieżne kryteria) różne krainy obejmują te same tereny. thumb|upright|Olsztyn thumb|upright|Elbląg thumb|upright|Ełk thumb|upright|Ostróda thumb|169x169px|Iława thumb|upright|Giżycko thumb|upright|Kętrzyn thumb|upright|Bartoszyce thumb|upright|Szczytno mały|171x171px|Gołdap
Lp. MiastoPowiat Ludność Powierzchnia [km²] Kraina historyczna/region kulturowy 1. 20px Olsztynna prawach powiatu 167 844 88,33 Galindia/Warmia biskupia 2. 20px Elblągna prawach powiatu 113 195 79,82 Pogezania/Prusy Górne/Powiśle 3. 20px Ełkełcki 59 942 21,05 Jaćwież/Mazury 4. 20px Iławaiławski 32 245 21,88 Pomezania/Prusy Górne/Powiśle 5. 20px Ostródaostródzki 31 432 14,15 Ziemia Sasinów/Prusy Górne/Mazury 6. 20px Giżyckogiżycki 27 438 13,72 Galindia/Mazury 7. 20px Kętrzynkętrzyński 25 296 10,35 Barcja/Mazury 8. 28x28px Szczytnoszczycieński 21 797 10,62 Galindia/Prusy Górne/Mazury 9. 20px Bartoszycebartoszycki 21 497 11,79 Barcja 10. 20px Mrągowomrągowski 20 702 14,81 Galindia/Mazury 11. 20px Działdowodziałdowski 20 279 11,47 Ziemia Sasinów/Prusy Górne/Mazury 12. 20px Piszpiski 17 754 10,08 Galindia/Mazury 13. 20px Braniewobraniewski 16 173 12,41 Warmia plemienna/Warmia biskupia 14. 20px Oleckoolecki 15 772 11,54 Jaćwież/Mazury 15. 20px Lidzbark Warmińskilidzbarski 14 567 14,35 Barcja i Warmia plemiennaMiasto leży na pograniczu obu tych regionów./Warmia biskupia 16. 20px Gołdapgołdapski 13 229 17,20 Galindia i Nadrowia/Mazury i Mała Litwa 17. 20px Morągostródzki 12 934 6,11 Pogezania/Prusy Górne/Powiśle 18. 20px Nidzicanidzicki 12 665 6,86 Ziemia Sasinów/Prusy Górne/Mazury 19. 20px Pasłękelbląski 11 820 10,63 Pogezania/Prusy Górne/Powiśle 20. 20px Węgorzewowęgorzewski 10 612 10,88 Galindia/Mazury 21. 20px Lubawaiławski 10 398 16,84 Ziemia Sasinów/Ziemia chełmińska (Ziemia lubawska) 22. 20px Nowe Miasto Lubawskienowomiejski 10 175 11,37 Ziemia Sasinów/Ziemia chełmińska (Ziemia lubawska) 23. 20px Biskupiecolsztyński 9 999 5,00 Galindia/Warmia biskupia 24. 20px Dobre Miastoolsztyński 9 320 4,86 Pogezania/Warmia biskupia 25. 20px Ornetalidzbarski 8 049 9,63 Pogezania/Warmia biskupia 26. 20px Barczewoolsztyński 7 396 4,58 Galindia/Warmia biskupia 27. 24x24px Lidzbarkdziałdowski 7 256 5,68 Ziemia Sasinów/Ziemia chełmińska (Ziemia lubawska) 28. 20px Olsztynekolsztyński 7 199 7,69 Ziemia Sasinów/Prusy Górne/Mazury 29. 20px Orzyszpiski 5 305 8,17 Jaćwież/Mazury 30. 20px Susziławski 5 235 6,67 Pomezania/Prusy Górne/Powiśle 31. 20px Ruciane-Nidapiski 4 094 17,07 Galindia/Mazury 32. 20px Reszelkętrzyński 4 071 3,82 Barcja/Warmia biskupia 33. 20px Korszekętrzyński 3 966 4,03 Barcja/Prusy Dolne 34. 20px Biała Piskapiski 3 705 3,27 Galindia/Mazury 35. 20px Górowo Iławeckiebartoszycki 3 642 3,32 Natangia/Prusy Dolne 36. 20px Mikołajkimrągowski 3 388 9,32 Galindia/Mazury 37. 20px Jezioranyolsztyński 2 990 3,41 Barcja/Warmia biskupia 38. 20px Wielbarkszczycieński 2 974 1,84 Ziemia Sasinów/Prusy Górne/Mazury 39. 20px Ryngiżycki 2 691 4,14 Galindia/Mazury 40. 20px Pieniężnobraniewski 2 427 3,81 Warmia plemienna/Warmia biskupia 41. 20px Miłomłynostródzki 2 419 12,38 Pomezania/Prusy Górne/Powiśle 42. 20px Miłakowoostródzki 2 412 8,76 Pogezania/Prusy Górne/Powiśle 43. 20px Tolkmickoelbląski 2 397 2,29 Pogezania i Warmia plemienna/Powiśle 44. 20px Pasymszczycieński 2 375 15,18 Galindia/Mazury 45. 20px Bisztynekbartoszycki 2 179 2,16 Barcja/Warmia biskupia 46. 20px Fromborkbraniewski 2 071 7,59 Warmia plemienna/Warmia biskupia 47. 20px Zalewoiławski 2 028 8,22 Pomezania/Prusy Górne/Powiśle 48. 20px Kisieliceiławski 2 005 3,37 Pomezania/Prusy Górne/Powiśle 49. 20px Sępopolbartoszycki 1 880 4,63 Barcja/Prusy Dolne 50. 20px Młynaryelbląski 1 677 2,76 Pogezania/Prusy Górne/Powiśle
Nazewnictwo miejscowości i regionów W latach 1945–1950 Komisja Nazw Miejscowości i Obiektów Fizjograficznych ponownie nazwała niektóre miejscowości i obiekty fizjograficzne (rzeki, jeziora) na terenie przyznanej Polsce południowej części byłych Prus Wschodnich. Istniejące wcześniej w polskim piśmiennictwie lub lokalnej mowie nazwy przemianowano na nowe, wcześniej nieistniejące, związane m.in. z zasłużonymi dla regionu postaciamiLista miejscowości – Polska.: Ządzbork – Mrągowo Lec lub Łuczany – Giżycko Rastembork – Kętrzyn Węgobork – Węgorzewo Dryfort – Srokowo Nibork – Nidzica Rudczane – Ruciane Jańsbork – Pisz Wartembork – Barczewo Zybork – Jeziorany Melzak – Pieniężno Braunsberga – Braniewo Pruski Holąd – Pasłęk Zełwałd – Zalewo Margrabowa – Olecko Barsztyn – Bartoszyce Barty – Barciany Lecbark – Lidzbark Warmiński Ostród – Ostróda Demografia mały|Piramida wieku mieszkańców województwa warmińsko-mazurskiego Według danych z 31 grudnia 2025 r. województwo miało 1 339 498 mieszkańców, co stanowiło 3,59% ludności Polski. Średnia gęstość zaludnienia jest jedną z najniższych w kraju i wynosi 55 osób na km² (śr. gęstość zaludnienia w Polsce – 119 os./km²), a na obszarach wiejskich wynosi około 25 osób na km².
Dane z 31 grudnia 2025: Opis Ogółem Kobiety Mężczyźnijednostka osób % osób % osób %populacja 1 339 498 100 686 551 51,25 652 947 48,75powierzchnia 24 173,72 km²gęstość zaludnienia[mieszk./km²] 55,4 28,4 27
Województwo jest jednym z bardziej zróżnicowanych etnicznie regionem współczesnej Polski. W 2021 roku mniejszości narodowe i etniczne stanowiły około 4% całej populacji województwa. Największe grupy stanowili Ukraińcy – 9107 osób, Niemcy – 4546 osób i Białorusini – 1165 osób. Województwo zamieszkują również inne mniejszości m.in. Romowie, Rosjanie, Litwini i Żydzi. + Mniejszości narodowe według spisu powszechnego z 2021 rokuLiczbaUdziałPolacy