Ulryka Eleonora Wittelsbach (ur. 23 stycznia 1688 w Sztokholmie, zm. 24 listopada 1741 tamże) – królowa Szwecji w latach 1718–1720, siostra Karola XII.
Urodziła się jako najmłodsze dziecko swoich rodziców. Imiona otrzymała po matce. Po śmierci Karola XII w 1718 r. zgłosiła pretensje do tronu przeciwko swojemu siostrzeńcowi - Karolowi Fryderykowi, księciu Holstein-Gottorp - jedynemu synowi jej starszej siostry. Dyskusje na temat sukcesji tronu zakończyły się na korzyść Ulryki Eleonory, kiedy zgodziła się na obalenie monarchii absolutnej. W 1720 r. abdykowała na korzyść swojego męża – Fryderyka, langrafa heskiego na Kassel i Homburgu.
Młodość Ulryka Eleonora większość swojego życia żyła w cieniu innych; jej królewskiego brata i jej pięknej siostry, która była nieformalną następczynią tronu. W 1700 postanowiono wydać ją za mąż za Fryderyka Wilhelma I Pruskiego, ale z tych planów nic nie wyszło. Podczas nieobecności Karola XII w czasie III wojny północnej, księżniczka opiekowała się swoją dominującą babką - królową Jadwigą Eleonorą Holstein-Gottorp, a jej starsza siostra - księżniczka Jadwiga Zofia, księżna Holstein-Gottorp, była następczynią tronu.
Sytuacja Ulryki Eleonory zmieniła się, kiedy w 1708 r. jej starsza siostra zmarła. Jej brat odmówił ożenku, a Ulryka Eleonora pozostała jedyną członkinią rodu królewskiego w Szwecji. W 1713 r. została regentką, ale stała się pionkiem partii walczących o władzę. Wahano się kogo uczynić następcą tronu; Ulrykę Eleonorę czy jej bratanka. Mianowanie jej regentką i przewodniczącą parlamentu spotkało się jednak z dużym entuzjazmem - parlament był w opozycji do Karola XII, który nie chciał obalenia monarchii absolutnej.
W 1715 r. po śmierci babki, Ulryka Eleonora została pierwszą damą na dworze królewskim i to był jeden z najszczęśliwszych okresów w jej życiu. W tym samym roku wyszła za mąż. Ulryka Eleonora zakochała się w swoim mężu, a on chciał użyć jej jako pionka i dzięki niej zdobyć władzę. Fryderyk natychmiast zaczął pracę nad uznaniem swojej żony oficjalną następczynię tronu. W Szwecji uformowały się dwie rywalizujące partie; Heska i Gottorp. W czasie trwania ich małżeństwa Fryderyk miał liczne kochanki, a nawet oficjalną metresę – Jadwigę Taube.
Panowanie Karol XII zginął 30 listopada 1718 r. podczas oblężenia twierdzy Fredriksten w Norwegii. Nie pozostawił potomstwa, więc rządy po nim objęła Ulryka Eleonora. 17 marca 1719 r. w Uppsali została koronowana na królową Szwecji. 21 stycznia 1720 r. odstąpiła Prusom „na wieczność”, za kwotę 2 milionów talarów, Szczecin wraz z ziemiami między Odrą a Pianą z wyspami Wolin i Uznam oraz ujściami Świny i Dziwny, Zalewem Szczecińskim i Odrą.
Została zmuszona przez przywódcę partii oligarchicznej (partia czapek) Arvida Horna do abdykacji na rzecz swojego męża Fryderyka I. Abdykowała 29 lutego 1720 r.
Zmarła na ospę w 1741 r.
Przodkowie PrapradziadkowieJan I Wittelsbach(1550-1604) ∞1579 Magdalena Jülich-Klewe-Berg(1553-1633)król SzwecjiKarol IX Waza(1550-1611) ∞1579 Anna Maria Wittelsbach(1561-1589)Jan Adolf Holstein-Gottorp(1575-1616) ∞1596 Augusta Oldenburg(1580-1639)elektor SaksoniiJan Jerzy I Wettyn(1585-1656) ∞1607 Magdalena Sybilla Hohenzollern(1586-1659)król DaniiFryderyk II Oldenburg(1534-1588) ∞1572 Zofia Meklemburska(1557-1631)elektor BrandenburgiiJoachim Fryderyk Hohenzollern(1546-1608) ∞1570 Katarzyna Hohenzollern(1549-1602)Wilhelm Braunschweig-Lüneburg(1535-1592) ∞1561 Dorota Oldenburg(1546-1617)Ludwik Hessen-Darmstadt(1577-1626) ∞1598 Magdalena Hohenzollern(1582-1616)PradziadkowieJan Kazimierz Wittelsbach(1589-1652) ∞1615 Katarzyna Wazówna(1584-1638)Fryderyk III Holstein-Gottorp(1597-1659) ∞1630 Maria Elżbieta Wettyn(1610-1684)król DaniiChrystian IV Oldenburg(1577-1648) ∞1597 Anna Katarzyna Hohenzollern(1575-1612)Jerzy Braunschweig-Calenberg(1582-1641) ∞1617 Anna Eleonora Hessen-Darmstadt(1601-1659)Dziadkowiekról Szwecji Karol X Gustaw Wittelsbach(1622-1660) ∞1654 Jadwiga Eleonora z Holstein-Gottorp(1636-1715)król DaniiFryderyk III Oldenburg(1609-1670) ∞1643 Zofia Amalia Braunchweig-Lüneburg(1628-1685)Rodzicekról SzwecjiKarol XI Wittelsbach(1655-1697) ∞1680 Ulryka Eleonora Oldenburg(1656-1693)Ulryka Eleonora Wittelsbach (1688-1741), królowa Szwecji
Bibliografia Wilhelmina Stålberg, Anteckningar om svenska qvinnor [w:], Wydawnictwo „P. G. Berg”, Sztokholm 1864, ss. 392–394. [dostęp 26 lutego 2010] Praca zbiorowa: Nordisk familjebok [w:], Wydawnictwo „Nordisk familjeboks förlags aktiebolag”, Sztokholm 1920, T.30. ss. 940–942. [dostęp 26 lutego 2010]
Linki zewnętrzne Biografia na stronie historiesajten.se [dostęp 26 lutego 2010]
Zobacz też Władcy Szwecji Szwedzkie królowe
Kategoria:Wittelsbachowie Kategoria:Szwedzkie królowe Kategoria:Zmarli w 1741 Kategoria:Zmarli na ospę prawdziwą Kategoria:Urodzeni w 1688 Kategoria:Ludzie urodzeni w Sztokholmie Kategoria:Władcy Szwecji Kategoria:Władcy Finlandii