Franciszek WagnerW ewidencji Wojska Polskiego figurował, jako Franciszek I Wagner, w celu odróżnienia od innych oficerów noszących to samo imię i nazwisko, a mianowicie pułkownika Franciszka Wagnera, urodzonego 12 lutego 1869 roku i Franciszka II Wagnera, urodzonego 9 października 1897 roku, w 1923 roku podporucznika podlekarza VIII Batalionu Sanitarnego. Rocznik Oficerski 1923, Ministerstwo Spraw Wojskowych, Oddział V Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, Warszawa 1924, s. 1172, 1244, 1580. (ur. 7 sierpnia 1880 w Horní JeleníA. Gowarzewski i inni "Wisła Kraków", kolekcja klubów, tom 3, wyd. GiA, Katowice 1996, str. 169 w Czechach, zm. 14 stycznia 1975 w ZakopanemDziennik Polski, nr 18 z 22 stycznia 1975) – pułkownik piechoty Wojska Polskiego, polski działacz sportowy, twórca potęgi sekcji narciarskiej Towarzystwa Sportowego „Wisła” działającej w Zakopanem, kawaler Orderu Virtuti Militari.

Młodość i służba wojskowa Syn Teodora – nadleśniczego i Karoliny z domu Koller, urodzony 7 sierpnia 1880 roku w miejscowości Horní Jelení (Górny Jeleń) w Monarchii Austro-Węgierskiej. W miejscowości Nowe Hrady uczęszczał do szkoły powszechnej, następnie do szkoły realnej w Budziejowicach, a w 1894 roku wstąpił do szkoły kadetów w Pradze, którą ukończył z wynikiem bardzo dobrym. W 1902 roku został wcielony jako podchorąży do 58 pułku w cesarskiej i królewskiej armii. W 1903 roku awansowano go na stopień podporucznika, a następnie w 1908 został mianowany porucznikiem. W czasie I wojny światowej walczył w stopniu kapitana, głównie na froncie rosyjskim, jako dowódca plutonu, później dowódca kompanii karabinów maszynowych, a od 1916, jako dowódca batalionu. W latach 1917–1918 pełnił funkcję adiutanta pułkowego.

W grudniu 1918 roku zgłosił się do Wojska Polskiego z byłej armii austro-węgierskiej z zatwierdzeniem posiadanego stopnia kapitana. W lutym 1919 roku został powołany do Warszawy i otrzymał przydział do 29 pułku kaniowskiego, przy równoczesnym mianowaniu go komendantem obozu jeńców w Strzałkowie. W maju 1920 roku został przeniesiony do 1 pułku strzelców podhalańskich, wraz z którym uczestniczył m.in. w wyprawie kijowskiej podczas wojny polsko-bolszewickiej. Za postawę podczas walk pod Kijowem odznaczono go orderem „Virtuti Militari” V klasy.

3 maja 1922 roku został zweryfikowany w stopniu podpułkownika ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 roku i 65. lokatą w korpusie oficerów piechotyLista starszeństwa oficerów zawodowych. Załącznik do Dziennika Personalnego Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 13 z 8 czerwca 1922 roku, Zakłady Graficzne Ministerstwa Spraw Wojskowych, Warszawa 1922, s. 23.. Od 2 lipca 1922 roku pełnił obowiązki dowódcy 3 pułku strzelców podhalańskich w BielskuMaciej Pinkwart, Janusz Zdebski "Nowy cmentarz w Zakopanem: przewodnik biograficzny", Warszawa-Kraków 1988. , . Zainicjował sekcję narciarską w pułku. 31 marca 1924 roku został awansowany na pułkownika ze starszeństwem z dniem 1 lipca 1923 roku i 13. lokatą w korpusie oficerów piechotyDziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 32 z 2 kwietnia 1924 roku, s. 166..

W okresie przewrotu majowego w 1926 roku pozostał wierny złożonej prezydentowi RP przysiędze, w związku z czym wyruszył na czele swego pułku na odsiecz do Warszawy. Dowiedziawszy się w Radomiu o upadku legalnego rządu, wrócił do Bielska. 31 marca 1927 roku został powołany w skład Komisji Przyjęć Oficerów Rezerwy, w charakterze członkaDziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 11 z 31 marca 1927 roku, s. 97.. W 1928 roku pozostawał w dyspozycji dowódcy Okręgu Korpusu Nr I. Z dniem 31 października 1928 roku został przeniesiony w stan spoczynkuDziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 14 z 5 listopada 1928 roku, s. 380..

Działalność sportowa Po zakończeniu zawodowej służby wojskowej zamieszkał w Zakopanem i oddał się społecznej działalności sportowej. W 1929 roku został kierownikiem sekcji narciarskiej TS Wisła Kraków działającej w ZakopanemDariusz Zastawny ""Sto lat w blasku białej gwiazdy" wyd. TS Wisła Kraków, Kraków 2006, według indeksu, a od 1930 roku pełnił funkcję kierownika oddziału towarzystwa w Zakopanem. Równocześnie zasiadał we władzach krakowskiego klubu (w latach 30. był jednym z wiceprezesów klubu, w tym w latach 1933–1934, I wiceprezesem)"30-lecie TS Wisła" – Księga Jubileuszowa. Był działaczem Polskiego Związku Narciarskiego, m.in. wiceprezesem rady narciarskiej (1932/1933) i członkiem zarządu rady (1937/1938/1939)Rafał Kołodziej "Polski Związek Narciarski. 1919-1939", wyd. Uniwersytetu Rzeszowskiego, Rzeszów 2010, s. 168-169 oraz prezesem Podhalańskiego Okręgu Polskiego Związku Narciarskiego. Na Mistrzostwach Świata w narciarstwie w 1939 był kierownikiem konkursu skokówW. Szatkowski "Mistrzostwa Świata FIS: 11-19 lutego 1939 w Zakopanem". Był organizatorem wielu zawodów sportowych, cenionym za swoją dokładność i rzetelnośćW. Szatkowski "Poczet skoczków polskich: Marian Woyna-Orlewicz – Pamiętam romantyczne narciarstwo... ", doprowadził do wybudowania skoczni narciarskich: Galicowa Grapa w Poroninie, Nowym Targu i SzczawnicyDariusz Zastawny ""Sto lat w blasku białej gwiazdy" wyd. TS Wisła Kraków, Kraków 2006, s. 274-275.

Nazywano go „Pana Pulkownika”, gdyż jako Niemiec z pochodzenia stosunkowo słabo znał polski.

W przeddzień wybuchu II wojny światowej udał się na Węgry, gdzie przebywał w obozie dla polskich uchodźców. Pod koniec 1944 roku został internowany do oflagu Genzhagen koło Berlina. W lipcu 1945 roku powrócił do Zakopanego obejmując ponownie funkcję prezesa TS Wisła w Zakopanem"40 lat TS Wisła". W grudniu 1947 roku przyznano mu tytuł honorowego prezesa TS Wisła Kraków"Przegląd Sportowy", nr 99 z 1947. Po przejęciu „Wisły” Kraków przez pion „gwardyjski” został odsunięty od działalności w klubie. Działał następnie w sekcji narciarskiej MKKF Zakopane, był sędzią narciarskim"50 lat. "Wisła" Kraków 1906-1956". Został pochowany na cmentarzu przy ulicy Nowotarskiej w Zakopanem (kw. K6-3-2)śp. Franciszek Wagner. mały|Grób płka Franciszka Wagnera na Nowym Cmentarzu w Zakopanem Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 1280 (1921)Dekret Wodza Naczelnego L. 2949 z 17 maja 1921 r. Dziennik Personalny z 1921 r. Nr 21, poz. 828 Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych

Przypisy

Bibliografia

Roczniki Oficerskie 1923, 1924 i 1928. Rocznik oficerski rezerw 1934. Maciej Pinkwart, Janusz Zdebski "Nowy cmentarz w Zakopanem: przewodnik biograficzny", Warszawa-Kraków 1988 "30-lecie TS Wisła" – Księga Jubileuszowa "40 lat TS Wisła" Dariusz Zastawny ""Sto lat w blasku białej gwiazdy" wyd. TS Wisła Kraków, Kraków 2006 Rafał Kołodziej "Polski Związek Narciarski. 1919-1939", wyd. Uniwersytetu Rzeszowskiego, Rzeszów 2010 A. Gowarzewski i inni "Wisła Kraków", kolekcja klubów, tom 3, wyd. GiA, Katowice 1996

Kategoria:Dowódcy 3 Pułku Strzelców Podhalańskich Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Oficerowie 1 Pułku Strzelców Podhalańskich Kategoria:Pochowani na Nowym Cmentarzu w Zakopanem Kategoria:Polacy – oficerowie armii austro-węgierskiej Kategoria:Polacy – żołnierze Cesarskiej i Królewskiej Armii w I wojnie światowej Kategoria:Polscy uchodźcy na Węgrzech w latach 1939–1945 Kategoria:Polscy działacze narciarscy Kategoria:Pułkownicy piechoty II Rzeczypospolitej Kategoria:Wisła Zakopane Kategoria:Urodzeni w 1880 Kategoria:Zmarli w 1975