Kronika w kamieniu () – powieść albańskiego pisarza Ismaila Kadare. Po raz pierwszy została wydana w roku 1971. W Polsce pierwsze wydanie ukazało się w roku 2023, nakładem Wydawnictwa Akademickiego Sedno w przekładzie Marka Jeziorskiego.
Fabuła Pierwowzorem dzieła była powieść (Miasto południa), wydana w 1967. Akcja powieści rozgrywa się w małym miasteczku na południu Albanii, w okresie II wojny światowej. Każdy z rozdziałów rozpoczyna fragment urzędowej kroniki miasta, przedstawiający kolejny epizod z jego dziejów. Właściwym narratorem jest mały chłopiec, alter ego autora. Razem z nim śledzimy prześladowania Albańczyków w czasie włoskiej okupacji, krótki okres okupacji greckiej i przejęcie kontroli nad miastem przez wojska niemieckie.
Absurd losów miasta podkreśla fakt, że w krótkim czasie przechodzi ono z rąk do rąk. Po Włochach nastają Grecy, po Grekach - Włosi, a następnie Niemcy. Każda zmiana władzy przynosi proklamację nowego komendanta garnizonu i nowe flagi na masztach. Do tych zmian dostosowuje się Gjergj Pula, który przed kolejnymi okupantami występuje jako Giorgio, Jorgos, a wreszcie jako Jurgen.
Surrealistyczna atmosfera w okupowanym mieście stanowi pretekst dla autora do ukazania miasta swojego dzieciństwa – Gjirokastry, z krążącymi po niej opowieściami, zwyczajami i specyficznym folklorem. Dzieło stanowi rzadki przypadek w literaturze okresu komunizmu bezpośredniego odwołania do postaci Envera Hodży. Pochodzący z Gjirokastry Hodża jest wspomniany przez dowódcę włoskiego garnizonu jako „niebezpieczny komunista”.
Powieść należy do najczęściej tłumaczonych dzieł Ismaila Kadare. Doczekała się przekładu na 16 języków. Autorem pierwszego przekładu powieści na język angielski był albański emigrant Arshi Pipa, ale książka ukazała się bez jego nazwiska. Pipa zażądał umieszczenia informacji o tłumaczu albo wycofania nakładu. Kolejnym tłumaczem na język angielski był David Bellos, który otrzymał nagrodę Bookera za ten przekład.
W domu, w którym rozgrywa się akcja powieści mieści się obecnie muzeum Ismaila Kadare.
Wybrane tłumaczenia powieści 1975: Kronika na kamuk (bułg., tłum. Evgenija Kisowa). wyd. Sofia 1976: Kivisen kaupungin kronikka (fin. tłum. Kyllikki Villa), wyd. Jyväskylä 1979: Hronika na kamenu (chorw. tłum. Vehap Šita), wyd. Sarajewo 1981: Tas kentin günlüğü (tur. tłum. Vedat Gülsen Üretürk), wyd. Stambuł 1983: Cronică în piatră (rum. tłum. Marius Dobrescu), wyd. Bukareszt 1984: Chronique de la ville de pierre (franc. tłum. Jusuf Vrioni), wyd. Paryż 1988: Chronik in Stein (niem. tłum. Joachim Röhm), wyd. Salzburg. 1990: Kroniek van de stenen stad (niderl. tłum. Hans de Bruijn, wyd. Amsterdam 1991: La città di pietra (włos. tłum. Francesco Bruno), wyd. Mediolan 1992: Crónica de la ciudad de piedra (hiszp. tłum. Ramon Sánchez), wyd. Barcelona 1993: Krönika i sten (szw. tłum. Britt Arenander), wyd. Sztokholm 1995: Kamena hronika (maced. tłum. Fatbarda Kabaši), wyd. Skopje 2000: Crònica de la ciutat de pedra (katal. tłum. Anna Casassas), wyd. Barcelona 2014: Krönika i sten (szw. tłum. Britt Arenander), wyd. Sztokholm 2017: Хроніка ў камені (biał. tłum, Maksim Mudrou), wyd. Mińsk 2021: Taş Kentin Kroniği (turec., tłum. Ece Dilioğlu), wyd. Stambuł 2023: Kronika w kamieniu (pol., tłum. Marek Jeziorski), wyd. Warszawa
Przypisy
Bibliografia
Recenzja Davida J. Petersona
Kategoria:Powieści Ismaila Kadare Kategoria:Powieści z 1971