Tomasz Obertyński (ur. 8 czerwca 1896 w Poczapińcach, w powiecie kamienieckim guberni podolskiej, zm. wiosną 1940 w Charkowie) – pułkownik dyplomowany piechoty Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari, ofiara zbrodni katyńskiej.
Życiorys Syn Aleksandra i Heleny z Zamojskich. Urodził się w rodzinie ziemiańskiej. Absolwent szkoły realnej i gimnazjum z maturą w Płoskirowie. Od 1910 pracował w kołach samokształcenia młodzieży polskiej propagując ideę niepodległości oraz należał do tajnego harcerstwa. Od 24 listopada 1914 służył w armii rosyjskiej, gdzie przydzielono go do 12 pułku ułanów. 10 maja 1915 został ranny. Przeniesiony do I Korpusu Polskiego, walczył z Niemcami i bolszewikami. Po rozbrojeniu Korpusu znalazł się w Kijowie, gdzie wstąpił do POW. Od sierpnia 1918 jako podporucznik w 4 Dywizji gen. Żeligowskiego. 19 grudnia 1918 dostał się w niewoli ukraińskiej, z której zbiegł 24 grudnia i przedostał się do Polski. W styczniu 1919 wstąpił do Wojska Polskiego i otrzymał przydział do 2 pułku piechoty Legionów, gdzie został adiutantem i dowódcą 2 kompanii. 17 lipca 1919 został ranny. Od 16 listopada 1919, w czasie wojny z bolszewikami był adiutantem dowódcy II Brygady Piechoty Legionów. W 1921 awansowano go na stopień kapitana. Za postawą wykazana w czasie walk, 19 lutego 1922 odznaczono go orderem „Virtuti Militari” V klasy, a w uzasadnieniu jego nadania czytamy m.in.:
Z dniem 20 sierpnia 1922 został przeniesiony z dowództwa 30 Dywizji Piechoty do 83 pułku piechoty w Kobryniu na stanowisko pełniącego obowiązki dowódcy I batalionu. Z dniem 1 listopada 1924 został powołany do Wyższej Szkoły Wojennej w Warszawie, w charakterze słuchacza Kursu Normalnego. W tym też roku został mianowany na stopień majora. Z dniem 11 października 1926, po ukończeniu studiów i uzyskaniu dyplomu naukowego oficera Sztabu Generalnego, został przydzielony do składu osobowego inspektora armii, generała dywizji Wacława Fary z siedzibą w Wilnie. 11 czerwca 1927 został przeniesiony do Dowództwa Obszaru Warownego „Wilno” na stanowisko szefa sztabu. 23 grudnia 1929 został przeniesiony do składu osobowego inspektora armii w Wilnie na stanowisko oficera sztabu. W 1931 otrzymał awans na podpułkownika dyplomowanego. 9 grudnia 1932 został przeniesiony ze składu osobowego inspektora armii, generała dywizji Stefana Dąb-Biernackiego do Sztabu Głównego w Warszawie. 26 stycznia 1934 ogłoszono jego przeniesienie do 85 pułku piechoty w Nowej Wilejce na stanowisko zastępcy dowódcy pułku. W listopadzie 1935 objął dowództwo 51 pułku piechoty Strzelców Kresowych w Brzeżanach. W styczniu 1938 został przeniesiony do garnizonu Wilno i wyznaczony na stanowisko I oficera sztabu Inspektora Armii, generała dywizji Stefana Dąb-Biernackiego. W tym też roku, 19 marca awansował na stopień pułkownika.
W czasie kampanii wrześniowej 1939 był szefem sztabu Armii „Prusy”, a następnie Frontu Północnego. Po agresji ZSRR na Polskę w nieznanych okolicznościach dostał się do niewoli sowieckiej. Przebywał w obozie jenieckim w Starobielsku. Wiosną 1940 został zamordowany w Charkowie przez funkcjonariuszy NKWD i pogrzebany potajemnie w bezimiennej mogile zbiorowej w Piatichatkach, gdzie od 17 czerwca 2000 mieści się oficjalnie Cmentarz Ofiar Totalitaryzmu w Charkowie.
Postanowieniem nr 112-48-07 Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Lecha Kaczyńskiego z 5 października 2007 został awansowany pośmiertnie do stopnia generała brygady.. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007 w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”.
Był żonaty z Marią Swolkień, a owocem ich związku była córka Hanna (ur. 15 marca 1923), ponadto miał dwóch pasierbów: Andrzeja (ur. 4 grudnia 1915) oraz Gustawa (16 lipca 1918).
Awanse chorąży – 14 kwietnia 1917 podporucznik – 8 lipca 1918 porucznik – 4 czerwca 1920 z dniem 1 grudnia 1919 kapitan – 3 maja 1922 zweryfikowany ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 i 363. lokatą w korpusie oficerów piechoty major – 1 grudnia 1924 ze starszeństwem z dniem 15 sierpnia 1924 i 125. lokatą w korpusie oficerów piechoty podpułkownik – ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1931 w korpusie oficerów piechoty pułkownik – ze starszeństwem z dniem 19 marca 1938
Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 407 – 19 lutego 1922 Krzyż Niepodległości – 3 maja 1932 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości” Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski – 11 listopada 1936 „za zasługi w służbie wojskowej”. Krzyż Walecznych czterokrotnie, po raz 2, 3 i 4 w 1921 Złoty Krzyż Zasługi – 18 marca 1932 „za zasługi na polu organizacji wojska”. Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Amarantowa wstążka – luty 1918 Odznaka za Rany i Kontuzje Odznaka Pamiątkowa Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych – 12 maja 1936 Medal Zwycięstwa („Médaille Interalliée”) – zezwolenie z 1925
Zobacz też
awanse generalskie oficerów II Rzeczypospolitej Polskiej z 2007 jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (od 1939 roku) obozy NKWD dla jeńców polskich ofiary zbrodni katyńskiej – zamordowani w Charkowie
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Członkowie Polskiej Organizacji Wojskowej Kategoria:Dowódcy 51 Pułku Piechoty Strzelców Kresowych Kategoria:Jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (kampania wrześniowa) Kategoria:Odznaczeni Amarantową Wstążką Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (czterokrotnie) Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 Kategoria:Odznaczeni Odznaką Pamiątkową Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych Kategoria:Odznaczeni Odznaką za Rany i Kontuzje Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Oficerowie 2 Pułku Piechoty Legionów Kategoria:Oficerowie 83 Pułku Strzelców Poleskich Kategoria:Oficerowie dowództwa Armii „Prusy” Kategoria:Oficerowie – ofiary zbrodni katyńskiej – mianowani generałami Wojska Polskiego III Rzeczypospolitej Kategoria:Oficerowie dyplomowani II Rzeczypospolitej Kategoria:Oficerowie Wojska Polskiego zamordowani w Charkowie Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Ofiar Totalitaryzmu na Piatichatkach w Charkowie Kategoria:Polacy odznaczeni Medalem Zwycięstwa Kategoria:Pułkownicy piechoty II Rzeczypospolitej Kategoria:Uczestnicy kampanii wrześniowej (strona polska) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Zastępcy dowódcy 85 Pułku Strzelców Wileńskich Kategoria:Urodzeni w 1896 Kategoria:Zmarli w 1940