Stanisław Mateusz Rzewuski herbu Krzywda (ur. 1662, zm. 4 listopada 1728 we Lwowie) – wojewoda bełski w 1728 roku, hetman wielki koronny w 1726 roku, wojewoda podlaski w 1710 roku, hetman polny koronny w 1706 roku, starosta chełmski w latach 1687–1728Urzędnicy województwa bełskiego i ziemi chełmskiej XIV-XVIII wieku. Spisy". Oprac. Henryk Gmiterek i Ryszard Szczygieł. Kórnik 1992, s. 261., starosta lubomelski w 1710 rokuKrzysztof Chłapowski, Starostowie niegrodowi w Koronie 1565-1795 Materiały źródłowe, Warszawa, Bellerive-sur-Allier 2017, s. 222., przedstawiciel dyplomatyczny Rzeczypospolitej w Imperium Osmańskim w 1699 rokuRocznik Służby Zagranicznej Rzeczypospolitej Polskiej według stanu na 1 kwietnia 1938, Warszawa 1938, s. 140, starosta drohowyski w 1710 rokuw tym roku uzyskał dożywocie na starostwo drohowyskie, Krzysztof Chłapowski, Starostowie niegrodowi w Koronie 1565-1795 Materiały źródłowe, Warszawa, Bellerive-sur-Allier 2017, s. 205.. Kawaler Orderu Orła Białego.
Życiorys Jego rodzicami byli podskarbi nadworny koronny Michał Florian Rzewuski i Anna Dzierżkówna, brat Adama. Pułkownik królewski od 1690, następnie generał wojsk cudzoziemskiego autoramentu. Brał udział w wyprawach mołdawskich z lat 1686 i 1691. W roku 1693 udał się z poselstwem na Krym.
Był posłem ziemi chełmskiej na sejm 1688/1689 roku i sejm 1692/1693 rokuRobert Kołodziej, "Ostatni wolności naszej klejnot". Sejm Rzeczypospolitej za panowania Jana III Sobieskiego, Poznań 2014, s. 552, 556. oraz na sejm konwokacyjny 1696 rokuVolumina Legum t. V, Petersburg 1860, s. 414.. Poseł na sejm 1690 roku z województwa podolskiegoRobert Kołodziej, Ostatni wolności naszej klejnot. Sejm Rzeczypospolitej za panowania Jana III Sobieskiego, Poznań 2014, s. 562.. Po zerwanym sejmie konwokacyjnym 1696 roku przystąpił 28 września 1696 roku do konfederacji generalnejKonfederacya Generalna Ordinvm Regni & Magni Dvcatus Lithvaniæ Po niedoszłey Konwokacyey głowney Warszawskiey umowiona Roku Pańskiego 1696. dnia 29 Miesiąca Sierpnia, , [b.n.s.].
Był elektorem Augusta II Mocnego z województwa podolskiego w 1697 rokuSuffragia województw i ziem koronnych i W. X. Litewskiego zgodnie na [...] Augusta II obranego króla polskiego [...] dnia 27 VI i przy poparciu wolnej elekcjej jego [...], s. 39.. Następnie brał udział w kampanii przeciw Tatarom w roku 1698.
W 1699 roku posłował do Turcji, by dokonać ratyfikacji traktatu karłowickiego, Turcy jednak zakwestionowali jego kompetencje w tej materii, ponieważ na dokumencie ratyfikującym brakło podpisu polskiego kanclerza. Poseł na sejm 1701 roku i sejm z limity 1701-1702 roku z ziemi chełmskiejDiariusz Sejmu Walnego Warszawskiego 1701-1702, Warszawa 1962, s. 352.. Został krajczym wielkim koronnym w 1702 roku. Poseł na sejm 1703 roku z ziemi chełmskiejJarosław Poraziński, Sejm lubelski w 1703 roku i jego miejsce w konfliktach wewnętrznych na początku XVIII wieku, Warszawa-Poznań-Toruń 1988, s. 126.. Mianowany przez Augusta II w 1703 referendarzem wielkim koronnym.
Jako regimentarz wojsk koronnych tłumił w roku 1703 powstanie Kozaków Semena Paleja. Był konsyliarzem ziemi chełmskiej w konfederacji sandomierskiej 1704 rokuActum In Castro Sandomiriensi Sabbatho Ante Festvm Sanctorum Viti et Modesti martyrum proximo, Anno Domini millesimo sptingentesimo quarto, [b.n.s]. W 1705 roku brał udział w bitwie warszawskiej. Wkrótce potem Rzewuski otrzymał buławę polną w 1706 i już jako hetman polny koronny dowodził prawym skrzydłem wojsk polskich podczas bitwy kaliskiej w 1706. Po wkroczeniu Karola XII na terytorium Rzeczpospolitej we wrześniu 1707 roku zajął postawę wyczekującą i nie podejmował działań. Był uczestnikiem Walnej Rady Warszawskiej 1710 rokuVolumina Legum, t. VI, Petersburg 1860, s. 99.. W 1715 roku wziął udział w Warszawie w radzie senatu, gdzie sprzeciwiał się antyrosyjskim planom króla Augusta II i domagał się wycofania wojska saskiego, zlikwidowania kontrybucji i zwołania sejmu. Po ograniczeniu przywilejów hetmańskich na sejmie 1717 roku prowadził opozycję przeciw dworowi.
Po śmierci Adama Mikołaja Sieniawskiego, w roku 1726 został na sejmie grodzieńskim mianowany hetmanem wielkim koronnym i wojewodą podlaskim.
Odznaczony Orderem Orła BiałegoKawalerowie i statuty Orderu Orła Białego 1705-2008, 2008, s. 141..
Żony Był żonaty dwukrotnie. W lutym 1690 poślubił Dorotę, córkę starosty lwowskiego Jana Cetnera, a przed rokiem 1706 Ludwikę Eleonorę Kunicką (zm. 1749), podczaszankę czernichowską.
Dzieci Z drugiego małżeństwa miał następujące dzieci:
Seweryna Józefa Rzewuskiego (zm. 1754 lub 1755), wojewodę wołyńskiego
Wacława Rzewuskiego (późniejszego hetmana wielkiego koronnego)
Mariannę (zm. 1722), żonę Stanisława Potockiego, wojewody bełskiego Ludwikę (benedyktynkę we Lwowie) Zuzannę
Przypisy
Bibliografia Historia Dyplomacji Polskiej, tom II 1572-1795 pod red. Zbigniewa Wójcika, PWN Warszawa 1982, s. 349-350. Andrzej Link-Lenczowski, Rzewuski Stanisław Mateusz h. Krzywda (1662—1728) [w] Polski Słownik Biograficzny. T. XXXIV/1, zeszyt 140. Wrocław — Warszawa — Kraków : Zakład Narodowy Imienia Ossolińskich, Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, 1992, s. 152—158. [dostęp 2016-12-14]
Kategoria:Członkowie dworu Augusta II Mocnego Kategoria:Członkowie konfederacji generalnej (1696) Kategoria:Generałowie wojsk autoramentu cudzoziemskiego I Rzeczypospolitej Kategoria:Hetmani polni koronni Kategoria:Hetmani wielcy koronni Kategoria:Elektorzy Augusta II Mocnego Kategoria:Elektorzy władców Polski (województwo podolskie) Kategoria:Konsyliarze konfederaccy (ziemia chełmska) Kategoria:Konsyliarze konfederacji sandomierskiej (1704) Kategoria:Krajczowie wielcy koronni Kategoria:Odznaczeni Orderem Orła Białego (I Rzeczpospolita) Kategoria:Posłowie na sejm nadzwyczajny 1688/1689 Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1690 Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1692/1693 Kategoria:Posłowie na sejm konwokacyjny 1696 Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1701 Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1701/1702 Kategoria:Posłowie na sejm nadzwyczajny 1703 Kategoria:Posłowie na Sejm I Rzeczypospolitej (województwo podolskie) Kategoria:Posłowie na Sejm I Rzeczypospolitej (ziemia chełmska) Kategoria:Przedstawiciele dyplomatyczni Polski w Turcji (I Rzeczpospolita) Kategoria:Referendarze wielcy koronni Kategoria:Regimentarze wojsk koronnych Kategoria:Rotmistrzowie chorągwi pancernych Stanisław Mateusz Rzewuski Kategoria:Senatorowie na Walnej Radzie Warszawskiej 1710 Kategoria:Senatorowie świeccy I Rzeczypospolitej Kategoria:Senatorowie za panowania Augusta II Mocnego Kategoria:Starostowie chełmscy Kategoria:Starostowie drohowyscy Kategoria:Starostowie lubomelscy Kategoria:Uczestnicy III wojny północnej (strona polsko-saska) Kategoria:Urodzeni w 1662 Kategoria:Wojewodowie bełscy Kategoria:Wojewodowie podlascy (I Rzeczpospolita) Kategoria:Zmarli w 1728