Jerzy Łątka (ur. 23 kwietnia 1944 w Siemiechowie, pow. tarnowski, zm. 29 października 2022 w KrakowieZmarł Jerzy S. Łątka) – polski pisarz, etnolog, orientalista, dziennikarz, doktor nauk humanistycznych z zakresu historii kultury.

Życiorys Absolwent I LO im. K. Brodzińskiego w Tarnowie, następnie Uniwersytetu Jagiellońskiego. Od 1973 do rozwiązania pisma w stanie wojennym pracownik i członek redakcji dwutygodnika „Student”, w latach 1982–1986 członek redakcji periodyku „Zdanie”. Publikował także w „Przekroju”, „Tygodniku Powszechnym” i prasie krakowskiej. Ponadto od 1982 uprawiał wolny zawód twórcy oraz naukowca. W latach 1991–2003 prezes Społecznego Instytutu Historii. Od 1976 członek Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich oraz członek założyciel Stowarzyszenia Autorów Polskich.

W 1986 przez 8 miesięcy jako stypendysta naukowy Uniwersytetu w Stambule przebywał w Turcji w celu przeprowadzenia kwerendy w tamtejszych archiwach, ponownie w 1989 – dwa miesiące na zaproszenie tegoż uniwersytetu oraz w 1993 – 10 tygodni na zaproszenie Uniwersytetu Bilkent w Ankarze. W 1996 obronił pracę doktorską Adampol Polonezköy 1842-1992. Historyczne i kulturowe uwarunkowania powstania, rozwoju i zaniku polskiej osady napisaną pod kierunkiem prof. Ryszarda Kantora.

Główne naukowe zainteresowanie to procesy cywilizacyjne, w wyniku których dokonała się transformacja Imperium Osmańskiego (Osmania) w powstałą w XX wieku Turcję. Od lat powtarzał: „Dawna Osmania i dzisiejsza Turcja to dwa różne cywilizacyjnie światy. Nie tylko z tego powodu, iż kraj o nazwie Turcja zaistniał dopiero w 1923. Dlatego, iż kosmopolityczną, wielonarodowościową Portę cementował islam i ciągłość dynastii Osmanów, zaś ukształtowana przez paszę Mustafę Kemala (Kemala Atatűrka) Turcja to narodowa, konsekwentnie laicka republika. Wysoką Portę zamieszkiwali Osmańczycy, mężczyźni z tradycyjnymi fezami na głowach i zakwefione kobiety, zaś mieszkańcy Turcji ubrani są w europejski strój. Osmańczycy byli tworem cywilizacji muzułmańskiego Orientu, zaś Turcy są dziećmi kulturowego mariażu tegoż Orientu z Europą i czują się Europejczykami”.

Jerzy Łątka nie posiadał drugiego imienia. Jak napisał we wstępie do swojej książki Pozwany Jerzy S. Łątka, wydanej w 2017 roku, "... Zostałem pozwany nie tyle jako osoba fizyczna, posiadająca gdzieś tam zarejestrowany PESEL, ale jako Jerzy S. Łątka, pisarz, (...). Tymczasem formalnie nie posiadam drugiego imienia, to też w urzędowej korespondencji nie mogę używać jego skrótu. Jerzym S. jestem jedynie jako autor książek. Jako obywatel RP wobec władz, sądów itp., jestem jednoimiennym Łątką."

Książki (w języku polskim) Polacy w Turcji – Lublin 1980 Adampol – polska wieś nad Bosforem – Kraków 1981, wyd. II zmienione i rozszerzone. Kraków 1992 Oskarżam arcyksięcia Rudolfa – Kraków 1983, wyd. II poszerzone. Katowice 1988 Carogrodzki pojedynek – Kraków 1985 Ognie nad Bosforem – Warszawa 1986 Romantyczny kondotier – Teofil Łapiński. Katowice 1988 Stambuł był moim domem – Kraków 1991 Tajemnice haremów – Kraków 1992, wyd. II poprawione Poznań 2015 Lot ku gorzkiej sławie – Gen. Ludomił Rayski (1892–1976) – Kraków 1993, wyd. II poszerzone. Kraków 1994 Krwawy apostoł – Feliks Dzierżyński (1877–1926) – Kraków 1993. wyd. II Kraków 1998 Pasza z Lechistanu – Mustafa Dżelaleddin (Konstanty Borzęcki) – Kraków 1993 Ojciec Turków – Kemal Atatürk – Kraków 1994 150 lat Adampola – Kraków 1994 Lew nasz, lew polski – pasza Iskender (Antoni Iliński) – Kraków–Gdańsk 1996 Boże coś Polskę – Jego Cesarsko–królewska Mość Aleksander I – Kraków 1997 Adampol – Polonezköy 1842–1992. Historyczne i kulturowe uwarunkowania powstania, przetrwania i zaniku osady polskiej w Turcji – Kraków 1997 Pan na Gromniku – Zapomniany galicyjski pozytywista Edward Dzwonkowski – Kraków 1999 Z ziemi tureckiej do Polski. Dzieje polskiego legionu 1877 r. – Gdańsk 2000 Odaliski, poturczeńcy i uchodźcy. Z dziejów Polaków w Turcji – Kraków 2001 Sulejman II Wspaniały – Warszawa 2004, wyd. II Warszawa 2015 (styczeń), wyd. III poprawione Warszawa 2015 (czerwiec) Słownik Polaków w Imperium Osmańskim i Republice Turcji – Kraków 2005 Rozfalowana ziemia – Dzieje ruchu szantowego w Polsce – Kraków 2007 Bohater na nasze czasy? Józef Kuraś, Ogień z Waksmundu – porucznik czasu wojny – Kraków 2007 Zjechana psyche. Pięć lat życia z młodocianą nimfomanką – Kraków 2009. Adampol (Polonezkőy). Dzieje i kulturowe przeobrażenia polskiej osady nad Bosforem (1842–2010) – Kraków 2010 Z kmieci, komorników i mieszczańskich patrycjuszy. Przewodnik po drabinie genealogicznej przodków – Kraków 2012 Lehli znaczy Polak. Udział Karola Karskiego (1833–1914) w procesie przeobrażenia IMPERIUM OSMAŃSKIEGO w REPUBLIKĘ TURCJI – Kraków 2012 Zrozumieć Dursztyn – Kraków 2013 Osełka masła. Okupacyjny i powojenny wymiar jednej zbrodni – Kraków 2014 Ten, który był w Turcji – Kraków 2015 Sulejman II Wspaniały i jego czasy – Warszawa 2015 Atatürk. Twórca nowoczesnej Turcji – Poznań 2016 Początki państw. Turcja – Poznań 2017 Pozwany Jerzy S. Łątka : przyczynek do autobiografii – Kraków 2017. Zemsta zza grobu Stanisława Pytla : historia okrutnej zbrodni w Brzozowej – Warszawa 2018. Bezkarni zabójcy Basi Binder – Warszawa 2018.

Książki (w języku tureckim) Polonya – Türkiye [Polska – Turcja] – Ankara 1986, wyd. II 1989 Lehistan'dan Gelen Şehit [Męczennik z Lechistanu] – Istanbul 1987 Lehistan'dan Gelen Sefirler [Posłowie z Lechistanu] – Istanbul 1991 Polonezköy (Adampol) – Cennetten bir Köşe [Adampol – Rajski zakątek] – Istanbul 1992 Eski fotograflarda Polonezköy (Adampol) [Adampol w starej fotografii] – Istanbul 1992

Przypisy

Bibliografia J. S. Łątka, Turcja czy może Osmania? Problem z nazwą Imperium Osmańskiego (Devlet–i Âl-i Osman), „Studia Historyczne” 2010 z. 1 (209) s. 118. Who is who w Polsce, wyd. III, 2004, t. II, s. 2391; Prezentacja delegatów, Zjazd Sprawozdawczo–wyborczy Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich 4–5 czerwca 2011, s. 82; Katalog autorów krakowski SAP, Kraków 1988, s. 137–138; Kismet – z Jerzym S. Łątka rozmawia Tadeusz Skoczek. Kraków 1996.

Linki zewnętrzne

Publikacje Jerzego S. Łątki w katalogu Biblioteki Narodowej http://catalog.loc.gov/cgi-bin/Pwebrecon.cgi?DB=local&Search_Arg=Jerzy+S.+%C5%82%C4%85tka&Search_Code=GKEY%5E*&CNT=100&hist=1&type=quick http://www.szantymaniak.pl/artykuly/zycze–wszystkim-aby-dlugo-zyli---wywiad-z-jerzym-latka/ http://labelleindifference.blox.pl/2011/01/warcholenie-i-inne-nieszczescia.html http://www1.karlsruhe.de/Kultur/EKT/EKT2004/mehr_polonia.htm http://archiwum2008-2014.tarnowskikurierkulturalny.pl/suplement.htm http://historia.wp.pl/title,Dr-Jerzy-S-Latka-Turcja-odchodzi-od-dziedzictwa-Kemala-Atatzrka,wid,18430259,wiadomosc.html http://www.dziennikpolski24.pl/artykul/9344702,roksolana-i-kalesony-dla-krola-czyli-tureckie-pasje-jerzego-latki,id,t.html

Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Polscy etnolodzy Kategoria:Polscy orientaliści Kategoria:Polscy pisarze współcześni Kategoria:Urodzeni w 1944 Kategoria:Zmarli w 2022