Świadkowie Jehowy w województwie kujawsko-pomorskim

Świadkowie Jehowy w województwie kujawsko-pomorskim – wspólnota religijna Świadków Jehowy w województwie kujawsko-pomorskim, która w roku 2024 liczyła 5739 głosicieli. We wrześniu 2025 roku na terenie województwa znajdowały się miejsca zebrań 63 zborówW tym zbór języka migowego, dwa zbory rosyjskojęzyczne i dwa zbory ukraińskojęzyczne..

Historia Początki Lata 1900–1919 thumb|Hermann Herkendell – jeden z tzw. pielgrzymów odwiedzających zbory (1910–1918) Działalność Świadków Jehowy na tym terenie zapoczątkowali na początku XX wieku niemieccy współwyznawcy (na terenie należącym wtedy do Cesarstwa Niemieckiego). Powstające na tym terenie niemieckojęzyczne zbory odwiedzali oficjalni przedstawiciele Towarzystwa Strażnica, zwani pielgrzymami, których zadaniem było umacniać je wygłaszanymi w nich przemówieniami. Plan ich wizyt publikowany był w niemieckojęzycznym wydaniu „Strażnicy”.

Wiosną 1906 roku przedstawiciel niemieckiego biura oddziału Badaczy Pisma Świętego, pielgrzym Kunkel wygłosił wykład biblijny w Bydgoszczy. Działała tam wtedy niewielka grupa wyznawców.

W latach 1910–1911, 1914 oraz 1918 niemieckojęzyczne grupy w Bydgoszczy, Chełmnie, Dworzysku, Grudziądzu, Strzelnie i Toruniu wizytował przedstawiciel niemieckiego biura, pielgrzym Hermann Herkendell (1889–1926)Hermann Herkendell odwiedził grupy w Bydgoszczy (30.06.1910, 25.06.1911; 11, 12.03.1914; 14.04.1918), Chełmnie (1, 2.07.1911), Dworzysku (24.06.1911), Grudziądzu (16.04.1918), Strzelnie (29.06.1910; 9, 10.03.1914; 13.04.1918) i Toruniu (13, 14.03.1914; 15.04.1918)..

W listopadzie 1913 roku grupy w Bydgoszczy, Grudziądzu, Strzelnie i Toruniu odwiedził pielgrzym Paul BalzereitPaul Balzereit złożył wizyty w zborach w Bydgoszczy (9, 10.11.1913), Grudziądzu (7.11.1913), Strzelnie (13, 14.11.1913) i Toruniu (13, 14.11.1913)..

W roku 1914 w Bydgoszczy działała grupa 30 wyznawców; działalność kaznodziejską prowadzono również w Grudziądzu.

W roku 1915 i 1919 niemieckojęzyczne zbory w Bydgoszczy, Strzelnie, Kłódce, Dworzyskach koła Chełmna, Toruniu, Wilczaku koło Bydgoszczy odwiedzał pielgrzym Bernhard BuchholzBernhard Buchholz odwiedził zbory w Bydgoszczy (24.02.1915); Strzelnie (25.02.1915); Kłódce (21 i 22.07.1919); Dworzyskach (Curtshöhe b. Culm; (23, 24.07.1919); Toruniu (25.07.1919); Wilczaku (26 i 27.07.1919)..

Wiosną 1916 roku pielgrzym Max Cunow odwiedził niemieckojęzyczne zbory w Bydgoszczy, Dworzysku i Strzelnie. W lutym 1917 roku oraz w marcu 1919 roku pielgrzym Karl Wellershaus odwiedził niemieckojęzyczne zbory m.in. w Bydgoszczy, Strzelnie, Dworzysku i ToruniuKarl Wellershaus odwiedził grupy w Bydgoszczy (3, 4.02.1917; 12–13.03.1919), Strzelnie (5.02.1917), Dworzysku (9–11.03.1919) i Toruniu (14.03.1919).. W marcu 1918 roku zbory w Bydgoszczy, Strzelnie, Dworzysku, Zaroślu i Grudziądzu odwiedził pielgrzym ZellmannZellmann odwiedził grupy w Bydgoszczy (13–15.03.1918), Strzelnie (16.03.1918), Dworzysku (11, 12.03.1918), Zaroślu (10.03.1918) i Grudziądzu (8, 9.03.1918)..

W roku 1919 w zborze Bydgoszcz-Wilczak na zebrania uczęszczały 23 osoby.

Lata 20. XX wieku W marcu 1920 roku niemieckojęzyczne grupy w Kłódce i Zakurzewie odwiedził pielgrzym Paul Balzereit.

W 1925 roku działalność kaznodziejską prowadzono w okolicy Inowrocławia. W 1925 roku zbór w Grudziądzu liczył 5 członków, w Inowrocławiu – 20, a w Piotrkowie Kujawskim – 14. Zbór działał także w Chełmży.

14 i 15 sierpnia 1927 roku w sali Jabłonki przy Dolinie odbyło się pierwsze zgromadzenie w Bydgoszczy. Uczestniczyło w nim około 300 osób, w tym delegaci z Bydgoszczy, Inowrocławia, Krakowa, Poznania, Warszawy. Przemówienia wygłosiło 12 kaznodziejów. W Bydgoszczy zbór składał się z około 60 członków. W sali tej odbywały się też cykliczne wykłady publiczne.

Lata 30. XX wieku Na początku lat 30. XX wieku zbory działały m.in. w miastach: Bydgoszcz, Inowrocław, Aleksandrów Kujawski, Grudziądz (chrzest nowych wyznawców odbywał się w Kanale Trynka) i Włocławek oraz w Nowej Wsi Wielkiej i Strzelnie. Działalność kaznodziejską prowadzono również w Toruniu.

15 sierpnia 1930 roku w Bydgoszczy odbyła się kolejna konwencja (duże zgromadzenie). Chrzest przyjęło około 35 osób. W marcu 1932 roku w Kwidzynie zorganizowano zgromadzenie Świadków Jehowy (przyjęcie nowej nazwy w 1931 rokuNajwiększa grupa Badaczy Pisma Świętego, która pozostała związana z Towarzystwem Strażnica, 26 lipca 1931 roku przyjęła nazwę Świadkowie Jehowy.) w języku niemieckim.

W roku 1936 powstał zbór w Januszkowie (późniejsza nazwa: Nowa Wieś Wielka), składający się z 16 głosicieli. W roku 1937 zbór w Bydgoszczy liczył 20 osób. W roku 1939 w zborze w Brzozie działało 12 głosicieli, w Bydgoszczy – około 40, a w innych miejscowościach na Kujawach – około 35. Od połowy lat 30. XX wieku działalnością objęto już całe województwo.

Prześladowania w czasie II wojny światowej W czasie II wojny światowej wielu wyznawców z tego terenu zginęło w hitlerowskich obozach koncentracyjnych. Niektórzy przebywali w niemieckim obozie przesiedleńczym w Potulicach czy też w KL Stutthof.

Okres powojenny (1945–1950) Pierwszy powojenny wyznawca w Toruniu przyjął chrzest w obozie koncentracyjnym Mauthausen-Gusen. W 1945 roku w Toruniu ochrzczone zostały kolejne dwie osoby. W tym czasie tamtejszy 11-osobowy zbór objął działalnością okolice Aleksandrowa Kujawskiego.

30 kwietnia 1947 roku w Bydgoszczy odbyła się konwencja (zgromadzenie) z udział ponad 1500 obecnych. Na terenie województwa bydgoskiego działało 25 zborów. Powstały nowe grupy m.in. w Aleksandrowie Kujawskim, Lipnie i we Włocławku, do czego przyczyniła się działalność członków zboru w Toruniu.

Według danych urzędowych w marcu 1948 roku w powiecie tucholskim było 472 świadków Jehowy, w tym 75 w Tucholi, w gminie Cekcyn (najwięcej w gromadzie Ostrowo) – 325 osób; w gminie Bysław – 10; w gminie Kęsowo – siedem, w gminie wiejskiej Tuchola – 55). Kilkanaście miesięcy później ich liczba wzrosła do 508 osób.

W 1949 roku w Bydgoszczy działało 220 głosicieli, a w 11-osobowym zborze w Toruniu w zebraniach uczestniczyło do 40 osób.

Prześladowania Lata 50. XX wieku W następnych dziesięcioleciach (w PRL) w czasie zakazu działalności – powstawały kolejne zbory.

Według szacunków Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa wiosną 1950 roku na terenie województwa działały 43 grupy. Ustalił też informacje o 450 głosicielach mieszkających w województwie bydgoskim i oszacował liczbę głosicieli oraz osób zainteresowanych na około 2240. W czerwcu 1950 roku według kolejnych szacunków WUB działało 41 grup i co najmniej 1700 głosicieli. W województwie bydgoskim poza główną akcją aresztowań z czerwca 1950 roku, 5 lipca przeprowadzono następną, podczas której aresztowano kolejnych głosicieli. Według niepełnych danych na dzień 8 lipca 1950 roku liczba aresztowanych w województwie wynosiła 24 osoby. Do 5 sierpnia liczba wzrosła do 118 osób, 101 osób zostało zwolnionych, a 17 pozostawało w areszcie. Na koniec 1950 roku spośród 120 aresztowanych, 15 zostało skazanych na bezwzględne kary pozbawienia wolności.

W latach 1956–1969 Służba Bezpieczeństwa wykryła i zlikwidowała ośrodki produkcji i dystrybucji publikacji. 25 listopada 1958 roku w Bydgoszczy przed Sądem Rejonowym zakończył się proces ośmiorga świadków Jehowy, oskarżonych o kolportaż „Strażnicy” drukowanej przez nich na powielaczu w jednej z podbydgoskich wsi. Skazani oni zostali na kary czterech i pół miesiąca aresztu. Pewien funkcjonariusz z Bydgoszczy komentował: „Służba wywiadowcza jest tak zorganizowana, że najpóźniej w ciągu sześciu miesięcy zostaje ustalone miejsce zakonspirowanego punktu drukarskiego Świadków Jehowy”. Opinia ta nie była jednak w pełni uzasadniona.

Świadkowie Jehowy za prowadzenie działalności religijnej byli osadzani również w Ośrodku Pracy Więźniów w Piechcinie.

Lata 60. XX wieku Sąd Powiatowy w Grudziądzu w styczniu 1964 roku skazał świadka Jehowy na karę 8 miesięcy pozbawienia wolności oraz utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres 2 lat – za udział w nielegalnym związku pod nazwą „Świadkowie Jehowy”, pełniąc w nim funkcję gospodarza obwodu. Wyrok ten został zaskarżony, a rozpoznający odwołanie Sąd Wojewódzki w Bydgoszczy w sierpniu 1964 roku – na mocy dekretu o amnestii, postępowanie karne umorzył.

Czas „odwilży” Pod koniec 1977 roku przedstawiciele Ciała Kierowniczego Świadków Jehowy spotkali się z niektórymi wyznawcami na terenie obecnego województwa kujawsko-pomorskiego (m.in. 29 grudnia w Bydgoszczy). Pod koniec lat 70. XX wieku niektórym wyznawcom udało się wyjechać na kongresy poza granice Polski (m.in. do Francji i Danii) , a później m.in. w roku 1980 („Miłość Boża”) i w roku 1981 („Lojalność wobec Królestwa”) do Wiednia.

Od roku 1982 rozpoczęto ponownie wynajmować hale sportowe (m.in. Hala Astoria w Bydgoszczy), a w następnym roku również stadiony na kongresy – najpierw w Bydgoszczy (Stadion Zawiszy: 1983–1984, 1986–1988).

Odzyskanie rejestracji prawnej i rozwój działalności Po odzyskaniu osobowości prawnej w 1989 roku i możliwości prowadzenia oficjalnej działalności Świadkowie Jehowy na terenie województwa korzystają ze swobody głoszenia swych nauk, organizowania większych zgromadzeń, wybudowali wiele obiektów na miejsca zebrań lokalnych zborów (sale Królestwa).

Dla ogółu ludności Świadkowie Jehowy znani są przede wszystkim z głoszenia swych nauk opartych na Biblii po domach oraz w miejscach publicznych i organizowanych co roku kongresów.

Działalność ewangelizacyjna W działalności ewangelizacyjnej na terenie województwa w 2024 roku brało udział ponad 5700 głosicieli z 65 tutejszych zborów. W miejscach publicznych: Od roku 2013 prowadzone jest świadczenie w miejscach publicznych na terenie poszczególnych zborów z pomocą wózków z literaturą biblijną. Wśród obcokrajowców, głuchoniemych i grup etnicznych: Działalność świadków Jehowy w regionie prowadzona jest wśród różnych grup etnicznych, osób głuchoniemych (zbór polskiego języka migowego działa w Bydgoszczy) i obcokrajowców. ZW Bydgoszczy istnieje zbór rosyjskojęzyczny i ukraińskojęzyczny oraz grupa angielskojęzyczna. W Toruniu działają zbory: rosyjskojęzyczny i ukraińskojęzyczny oraz grupa angielskojęzyczna. W ośrodkach penitencjarnych: Świadkowie Jehowy prowadzą działalność ewangelizacyjną w zakładach karnych, prowadząc bezpłatne kursy biblijne z więźniami (m.in. w Bydgoszczy, Inowrocławiu, Koronowie, Potulicach, Toruniu, Chełmnie, Grudziądzu i Włocławku).

Rozwój liczebny W 2008 roku na terenie województwa działało 90 zborów. W 2009 roku było 6301 głosicieli w 91 zborach.

W 2010 roku było 6281 głosicieli w 91 zborach oraz 43 sal królestwa. W wyniku Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań 2011 określono liczbę osób na terenie województwa deklarujących swoją przynależność religijną do Świadków Jehowy na 6616.

W 2015 roku było 6214 głosicieli, w 68 zborach. W roku 2018 liczba głosicieli wynosiła 5878, należących do 65 zborów. W 2019 roku funkcjonowały 64 zbory, w których usługiwało 441 starszych zboru.

W 2020 roku było 5756 głosicieli w 64 zborach i 452 starszych zboru. W 2021 roku było 5674 głosicieli, należących do 64 zborów, w których usługiwało 443 starszych zboru. W roku 2024 liczba głosicieli wynosiła 5739 w 65 zborach. Funkcjonowało 36 sal królestwa. Usługiwało 484 starszych zboru.

Sale Królestwa

Od lat 90. XX wieku powstawały sale królestwa w różnych miastach województwa, na przykład w 2016 roku w Grudziądzu, w 2018 roku w Warlubiu, w 2019 roku w Solcu Kujawskim, w 2023 roku w Kowalewie Pomorskim oraz w 2024 roku w Inowrocławiu.

Kongresy i zgromadzenia Kongresy regionalne na terenie województwa odbywają się w Arena Toruń.