Rumuńskie Siły Powietrzne (rum. Forțele Aeriene Române) – wojska lotnicze Rumunii. Jedna z najstarszych tego typu formacji w Europie, powstała w 1913 roku. Obecnie ich trzon stanowią amerykańskie myśliwce F-16, wykorzystywane są także wyprodukowane w Rumunii śmigłowce oraz zachodnie samoloty transportowe.

Modernizacja Po upadku Układu Warszawskiego Rumunia eksploatowała samoloty myśliwskie MiG-21, MiG-23 i MiG-29. Po wycofaniu ze służby MiG-23 w 2000 roku oraz niezrealizowaniu modernizacji MiG-29 do wersji Sniper z pomocą izraelskich firm, które ze względu na koszt ich eksploatacji wycofano w 2003 roku, w służbie pozostały tylko myśliwce MiG-21MF. Od 1995 łącznie 113 MiG-21 zmodernizowano do wersji LanceR przez rumuńską firmę Aerostar we współpracy z izraelskim Elbitem, w tym 73 MiG-21M/MF do wersji szturmowej A, 14 MiG-21UM do wersji treningowej B (wyposażone jak wersja A), a 26 MiG-21M/MF do najbardziej zaawansowanej wersji myśliwskiej LanceR C. Wersja A otrzymała radiodalmierz ELTA EL/M 2001B, była uzbrojona w amerykańskie bomby szybujące Mk82, Mk83, a później także kierowane laserowo izraelskie bomby Lizard, część samolotów mogła przenosić zasobniki celownicze Litening. Wersje C wyposażono w radar ELTA EL/M 2032, nahełmowy system celowniczy, HUD i dwa wyświetlacze LCD mogła przenosić pociski powietrze-powietrze R550 Magic 2, Python 3, R-60, R-73, miała też zdolność atakowania celów lądowych. Weszły one na uzbrojenie w 1997 roku. U kresu swojej służby w 2016 roku zdolnych do lotu pozostawało około dwudziestu MiG-21MF LanceR C i osiem MiG-21UM Lancer B.

W 2007 roku cztery rumuńskie MiG-21 LanceR C pełniły dyżur nad przestrzenią powietrzną krajów bałtyckich w ramach misji Baltic Air Policing. Od 1999 do marca 2022 roku utracono w katastrofach i wypadkach co najmniej 15 Lancerów, w tym 10 wersji C, a zginęło 7 pilotów. Z uwagi na wiek i spadającą sprawność, Siły Powietrzne zaplanowały ostateczne wycofanie Lancerów do 15 maja 2023 roku.

W związku z przystąpieniem do NATO w 2004 priorytetem sił powietrznych stało się zastąpienie wyeksploatowanych Migów nowym typem myśliwców, zgodnych z NATO. Państwo zobowiązało się wtedy do posiadania 48 samolotów zgodnych z sojuszem. W 2010 ambitny plan zakładał nawet pozyskanie 24 zmodernizowanych ex-amerykańskich F-16C/D Block 25 (za 1,3 mld USD) oraz dokupienie 24 nowych F-16C/D Block 52+ w późniejszym czasie. Do 2012 z powodu braku funduszy nie doszło do zakupu amerykańskich samolotów. W 2012 roku zdecydowano, że zamiast amerykańskich kupionych będzie 12 portugalskich F-16AM/BM (wyprodukowane 1983-1984) za 120 milionów euro (wartość samych samolotów). 14 października 2013 roku poinformowano o sfinalizowaniu kontraktu na zakup 12 F-16AM/BM za 628 mln euro (wraz z uzbrojeniem, wsparciem i szkoleniem), dziewięć z nich pochodzi z nadwyżek Força Aérea Portuguesa (FAP, wojsk lotniczych Portugalii), a pozostałe trzy zostały odkupione od Amerykanów w ramach US Excess Defense Article, przed dostarczeniem zmodernizowano je w Portugalii do wersji Block 20 MLU M5.2 tape. Przekazanie sześciu samolotów nastąpiło 28 września 2016 w Portugalii, a 29 września dostarczono je do Rumunii. Pozyskane samoloty mają resursy pozwalające na służbę przez kolejne 4000 h lub 20 lat.

W styczniu 2020 roku Rumunia zakupiła od Portugalii dalsze 5 F-16AM, dostarczone na przełomie lat 2020/2021. Następnie w listopadzie 2022 roku Rumunia zakupiła 32 zmodernizowanych F-16AM/BM od Norwegii (umowa o wartości 388 mln euro), dostarczane od listopada 2023 roku do końca 2025 roku. W 2023 roku Holandia przekazała 11 F-16AM i 7 F-16BM na potrzeby europejskiego centrum szkolenia F-16, utworzonego w rumuńskiej bazie Feteşti, po czym w czerwcu 2025 roku sprzedała te samoloty Rumunii za 1 euro. Liczba F-16 w rumuńskiej służbie sięgnęła przez to 67.

W 2023 roku Rumunia podjęła starania o zakup 32 nowych myśliwców wielozadaniowych F-35A Lightning II, na co uzyskała zgodę Kongresu USA i 21 listopada 2024 roku podpisała umowę na ich zakup wraz z pakietem logistycznym i szkoleniowym, o łącznej wartości 7,2 mld. dolarów. Dostawy przewidywane są od 2032 roku.

W ramach modernizacji lotnictwa transportowego Rumunia najpierw począwszy od 1996 roku otrzymała za darmo cztery samoloty C-130B Hercules od USA, a w 2007 roku nabyła jeden C-130H z Włoch. W 2006 roku rozstrzygnięto przetarg na nowe samoloty, w wykonaniu którego w latach 2010–2015 zakupiono we Włoszech siedem C-27J Spartan. W latach 2021–2023 Ruminia otrzymała jeszcze trzy zmodernizowane C-130H Hercules z USA.

Organizacja mały|F-16AM ląduje w bazie lotniczej Fetești Rumuńskie Siły Powietrzne wykorzystują operacyjnie pięć baz lotniczych.

57 Baza Lotnicza – Konstanca – Mihail Kogălniceanu 572 Eskadra Śmigłowcowa – IAR-330 L-RM

71 Baza Lotnicza – Câmpia Turzii 48 Eskadra Myśliwska – F-16AM/BM 713 Eskadra Śmigłowcowa – IAR-330L SOCAT 712 Eskadra Śmigłowcowa – IAR-330L (Port lotniczy Timișoara)

86 Baza Lotnicza – Fetești 53 Eskadra Myśliwska – F-16AM/BM

95 Baza Lotnicza – Bacău 951 Eskadra Szkolenia Zaawansowanego – IAR 99C 952 Eskadra Śmigłowcowa – IAR-330L SOCAT

90 Baza Lotnicza – Bukareszt – Otopeni 901 Eskadra Transportu Strategicznego – C-130 Hercules B, H 902 Eskadra Transportowo-rozpoznawcza – An-30,C-27J Spartan 903 Transportowa Eskadra Śmigłowcowa – IAR-330L

Szkoła Lotnicza "Aurel Vlaicu" – Boboc (Buzau) 1 Eskadra Szkolna – Jak-52, IAR-316B Alouette III 2 Eskadra Szkolna – IAR-99 Standard

Wyposażenie Obecne Samolot Zdjęcie Producent Typ Wersja2025 World Air Forces. flightglobal.com Liczba sztuk Dostęp: 2014-01-12 UwagiSamoloty General Dynamics F-16 Fighting Falcon 150px myśliwiec wielozadaniowy F-16AM Block 20 MLUF-16BM Block 20 MLU 215(łącznie 67) 17 szt. pozyskano od Portugalii w latach 2016-2017 (9 F-16AM i 3 F-16BM) i 2020-2021 (5 F-16AM) 32 odkupiono od Norwegii i 18 od Holandii w latach 2023–2025.C-27J Spartan 150px Transportowy C-27J 7 Fabrycznie nowe, dostarczone w latach 2010–2015. C-130 Hercules 150px Transportowy C-130H C-130B 8 W latach 90. XX wieku otrzymano 4 używane C-130B ze Stanów Zjednoczonych, potem w 2007 roku zakupiono 1 C-130H z Włoch który przed przylotem został zmodernizowany w Stanach Zjednoczonych. Do 2023 roku otrzymano 3 dalsze C-130H z USA. Trzy wycofano do 2025 roku. IAR 99 Șoim 150px Szkolenie zaawansowane IAR-99IAR-99C 1011 Jak-52 150px Szkolenie podstawoweIak-52W Iak-52TW 14 Zbudowane na licencji. An-30 Clank 150px Rozpoznawczy An-30 2 Kontrola zagranicznych baz w ramach umowy Open Skies.Śmigłowce IAR 316 Alouette III 150px Śmigłowiec szkolny IAR-316 7 IAR 330 Puma 150px Śmigłowiec wielozadaniowy IAR-330 35 Śmigłowiec bojowy IAR-330L SOCAT 22 Dostarczono 25, utracono 3.Bezzałogowe aparaty latające RQ-7 Shadow 150px Bezzałogowy aparat latający Shadow-600 7 Dostarczono 11, utracono 4. Bayraktar TB2 Bezzałogowy aparat latający Bayraktar TB2 18 Dostarczono w latach 2024/2025Systemy Przeciwlotnicze MIM-23 Hawk 150px Bateria rakiet ziemia-powietrze Hawk XXI 8 baterii 224 rakiety. MIM-104 Patriot 150px Bateria rakiet ziemia-powietrze 4 baterie Do przewozu VIP wykorzystywane były Boeing 707, BAC One-Eleven i Eurocopter Dauphin latające w barwach linii Romavia. Aktualnie Romavia użytkuje daw BAe 146, narodowe linie TAROM użytkują jednego Airbus A310 na rzecz rządu.

Historyczne

Myśliwce

Morane-Saulnier L SPAD VII Dewoitine D.27 IAR-14 – 20 od 1934 PZL P.7 – 14× A od 1939 PZL P.11 – 95× F od 1937, 10× A, 50× B, 33× C od 1939 PZL P.24 – 30× E od 1939 Heinkel He 112 – 30× B1/2 od 1939 Messerschmitt Bf 109 – 69× E3/4/7 od 1940, 200× G2/4/6 od 1943, 75× Ga4/6 od 1943 Messerschmitt Bf 110 – 24× C/D/F od 1943 Hawker Hurricane – 18× Mk. I od 1940

IAR-80 – 240× A/B/C od 1941 IAR-81 – 60× A od 1941, 161× C od 1943 Focke-Wulf Fw 190 – 22× A/F od 1944 Ła-9 – 5× Ła-9, 5× UTI od 1950 Jak-23 – 62 1951-1958 MiG-15 – 514× MiG-15, bis, UTI, S-102, CS-102 1952-1992 MiG-17 – 12× PF, 12 × F od 1955 MiG-19 – 17× P, 10× PM 1958-1972 MiG-21 – 24× F-13, 38× PF, 52× PFM, 11× R, 60× M, 71× MF, 4× U, 14× US, 31× UM 1962-2002 ( MiG-21 LanceR – 73 LanceR A, 14 LanceR B, 26 LanceR C 1995-2023)Rumunia: MiG-21 LanceR wycofane ze służby. MILMAG MiG-23 – 36× MF, 10× UB 1979-2001 MiG-29 – 15× A, 1× S, 5× UB 1989-2003

Bombowce/szturmowce

Farman MF.11 Caudron G.4 Sopwith 1½ Strutter Potez XXV – 217 od 1929 Potez 540 – 10× 543 od 1935 Bloch MB.210 – 10× Bn4 od 1937 Savoia-Marchetti SM.79 – 22× B od 1938 IAR-37 – 50 od 1939 IAR-39 – 255 od 1940 Potez 633 – 29× B2 od 1939, 10× 631C3

PZL.23 Karaś – 31× A/B od 1939 PZL.37 Łoś – 27× A/B od 1939 Bristol Blenheim – 40× Mk.I od 1940 Fieseler Fi 167 Dornier Do 17 – 10× M od 1942 Heinkel He 111 – 32× H3 od 1940, 15× H6 od 1942 Henschel Hs 129 – 200× B2 od 1943 Junkers Ju 87 – 160× D3/5 od 1943 Junkers Ju 88 – 80× A4, 20× D1 od 1943 Ił-28 – 36, 8× U, 3× R, 12 H-5 i 2 HJ-5 1955-2001 IAR-93 Vultur – 41 × A, 15 × MB, 27 × B, 7 × DC 1979-1998

Transportowe/użytkowe

Potez XV Focke-Wulf Fw 58 Junkers W 34 Junkers Ju 52 Messerschmitt Bf 108 Aero Ae-45 Aero L-60 Brigadyr Let L-200 Morava

Li-2 Ił-14 Ił-18 An-2 An-24 An-26

Treningowe

Blériot XI Bristol-Coanda Monoplanes De Havilland DH.60 Moth SET 3/SET 7 IAR-22 Klemm Kl 35 Nardi FN.305 Arado Ar 96 Focke-Wulf Fw 44

Po-2 UT-2 Zlin 181 Avia C-2 Jak-11 Jak-18 IAR-811/813/814 Aero L-29 Aero L-39ZA

Śmigłowce Mi-1 Mi-4 Mi-8 Mi-2

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne Kompletna lista maszyn używanych podczas II wojny światowej w Rumuńskich Siłach Powietrznych

Rumunia Kategoria:Wojsko rumuńskie Kategoria:Jednostki organizacyjne wojska utworzone w 1913