Biblioteka Wielkopolska im. Stanisława Barańczaka – samorządowa instytucja kultury i centralna biblioteka publiczna województwa wielkopolskiego, z siedzibą w Poznaniu przy ul. Bolesława Prusa 3. Jej organizatorem jest Samorząd Województwa Wielkopolskiego. Biblioteka jest następcą prawnym Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Poznaniu, utworzonej na mocy zarządzenia wojewody poznańskiego z 12 maja 1947 roku i działającej od 1 stycznia 1948 roku.
Od 1999 do 2026 roku instytucja działała pod nazwą Wojewódzka Biblioteka Publiczna i Centrum Animacji Kultury w Poznaniu. Obecna nazwa, upamiętniająca poetę, tłumacza i krytyka literackiego Stanisława Barańczaka, obowiązuje od 19 maja 2026 roku.
Historia Wojewoda poznański 12 maja 1947 roku wydał zarządzenie zobowiązujące ówczesne związki samorządowe do zorganizowania biblioteki wojewódzkiej. Prace przygotowawcze trwały kilka miesięcy, a Wojewódzka Biblioteka Publiczna w Poznaniu oficjalnie rozpoczęła działalność 1 stycznia 1948 roku. Jej pierwszym kierownikiem był Stanisław Pytliński. Pod koniec 1949 roku instytucja zatrudniała pięciu pracowników, a jej księgozbiór liczył 10 609 tomów.
Od stycznia 1955 do końca 1956 roku biblioteka wojewódzka i biblioteka miejska (Biblioteka Raczyńskich) działały jako jedna instytucja – Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna im. Edwarda Raczyńskiego w Poznaniu. Od 1957 roku biblioteka ponownie funkcjonowała samodzielnie.
W 1993 roku w ramach jej struktur powołano Dział Wydawniczy, a w 1994 roku utworzono Dział Animacji Kultury. W 1999 roku nazwę instytucji zmieniono na Wojewódzka Biblioteka Publiczna i Centrum Animacji Kultury w Poznaniu.
Do 2020 roku dyrekcja biblioteki mieściła się przy ul. Prusa 3, natomiast część działów funkcjonowała w innych lokalizacjach. W grudniu 2020 roku zakończyła się przebudowa funkcjonalno-użytkowa i termomodernizacja budynku przy ul. Prusa 3, po której wszystkie działy, czytelnia i wypożyczalnia znalazły się w jednej siedzibie.
1 września 2021 roku stanowisko dyrektora objęła Małgorzata Grupińska-Bis. Uchwałą Sejmiku Województwa Wielkopolskiego z 27 kwietnia 2026 roku instytucji nadano nazwę Biblioteka Wielkopolska im. Stanisława Barańczaka oraz nowy statut; uchwała weszła w życie 19 maja 2026 roku.
Działalność Zgodnie ze statutem biblioteka gromadzi, opracowuje i udostępnia materiały biblioteczne, ze szczególnym uwzględnieniem materiałów dotyczących Wielkopolski i dokumentujących dorobek regionu. Pełni funkcję ośrodka informacji biblioteczno-bibliograficznej, opracowuje bibliografię regionalną i bazy danych, organizuje wypożyczenia międzybiblioteczne oraz prowadzi badania i analizy dotyczące bibliotek publicznych województwa wielkopolskiego. Sprawuje nadzór merytoryczny nad powiatowymi i gminnymi bibliotekami publicznymi województwa oraz udziela im pomocy metodycznej, konsultacyjnej i szkoleniowej.
Do zadań instytucji należą także promocja literatury i czytelnictwa, popularyzowanie krajoznawstwa regionu oraz działalność związana z folklorem i sztukami wizualnymi. Biblioteka prowadzi Wielkopolskie Centrum Folkloru oraz Zespół Folklorystyczny „Wielkopolanie”, działający od 1962 roku.
Działalność krajoznawcza obejmuje m.in. cykl „Wielkopolska bez tajemnic”, „Wielkopolskie Questy” oraz serwis Region Wielkopolska.
Od 2024 roku Biblioteka, we współpracy z Samorządem Województwa Wielkopolskiego, organizuje Literacką Nagrodę Wielkopolskich Czytelników, przyznawaną w kategoriach literatury dla dorosłych oraz literatury dla dzieci i młodzieży. Propozycje nominacji zgłaszają kluby książki działające przy bibliotekach publicznych i szkolnych w Wielkopolsce; .
Zbiory W 2026 roku zbiory Biblioteki obejmowały ponad 140 tys. książek, 4 tys. audiobooków i 500 gier planszowych. Zgodnie ze statutem szczególne znaczenie mają materiały dotyczące Wielkopolski oraz dokumentujące jej dorobek kulturalny, naukowy i gospodarczy.
W katalogu Biblioteki wyodrębniona jest kategoria „Komiksy i książki obrazkowe”, która w sierpniu 2026 roku obejmowała 9677 pozycji katalogowych. Gry planszowe wprowadzono do wypożyczalni w czerwcu 2023 roku.
Działalność wydawnicza Działające od 1993 roku wydawnictwo Biblioteki publikuje współczesną poezję i prozę. Wśród prowadzonych serii znajdują się „Biblioteka Poezji Współczesnej” oraz „Biblioteka Prozy Współczesnej”; .
Kierownicy i dyrektorzy Pierwszym kierownikiem i organizatorem biblioteki był Stanisław Pytliński. Funkcję dyrektora pełnili następnie:
Leon Pawlak (1952–1960) Zofia Wieczorek (1960–1964) Franciszek Łozowski (1964–1991) Zofia Płatkiewicz (1992–1998) Helena Bednarska (1998–2018) Iwona Smarsz – pełniąca obowiązki dyrektora (2018–2021) Małgorzata Grupińska-Bis (od 2021)
Przypisy
Linki zewnętrzne Oficjalna strona Biblioteki Wielkopolskiej im. Stanisława Barańczaka Katalog Biblioteki Wielkopolskiej Region Wielkopolska Wielkopolska Biblioteka Cyfrowa
Kategoria:Budynki muzeów i bibliotek w Poznaniu Kategoria:Wojewódzkie biblioteki publiczne w Polsce