Stanisław Żyrek (ur. 5 maja 1936 we wsi Gawroniec k. Bydgoszczy, zm. 23 maja 2010) – polski rzeźbiarz ludowy.
Życiorys Urodził się w wielodzietnej rodzinie Anieli i Wojciecha Żyrków. Wraz z rodziną przebywał w obozie koncentracyjnym w Potulicach (1941–1944). Po wojnie ukończył szkołę podstawową, a szkołę ogólnokształcącą w 1955. Od 1966 roku był rencistą. Miał żonę i dwie córki. Przez większość życia mieszkał w Prabutach. Zmarł 23 maja 2010 w wieku 74 lat. Długotrwała choroba uniemożliwiła mu dalszą naukę, ale była powodem zainteresowania się działalnością rzeźbiarską (11 lat z przerwami w szpitalach, inwalidztwo i przebyte trzy operacje płuc w latach 50.).
Zmarł 23 maja 2010 w wieku 74 lat. Twórczość Rzeźbił w drewnie od 1960 roku. Głównie są to postacie, obrazujące życie ludzkie i trud pracy na roli, dzieje historii Polski. Wykonywał też rzeźby sakralne. Jedna z jego prac została podarowana papieżowi Janowi Pawłowi II. W twórczości był samoukiem, ale swoją wiedzę przekazywał innym. Pracował, tworzył i mieszkał w ośrodku rzeźby ludowej w Prabutach. W latach 70. XX wieku współpracował z olsztyńską Cepelią. Od 1975 należał do Stowarzyszenia Twórców Ludowych.
thumb|St. Żyrek, Prabuty 1978 Wystawy Stanisław Żyrek brał udział w wielu imprezach, wystawach i plenerach rzeźbiarskich. Między innymi kilkakrotnie w: Prabutach, Kwidzynie, Sztumie, Wdzydzach, Elblągu, Pasłęku, Toruniu, Malborku, Gdańsku, Olsztynie, Olsztynku, Iławie, Gdyni, Sopocie, Lublinie, Warszawie, Krakowie.
Również za granicą w Londynie, Glasgow, Plymouth, Zurychu, Lille, Chicago, Leningradzie, Sztokholmie.
Jego prace znajdują się w muzeach w Kwidzynie, Malborku, Warszawie, Lublinie, Toruniu oraz w Muzeum Warmii i Mazur w Olsztynie i Muzeum Budownictwa Ludowego w Olsztynku.
Odznaczenia i nagrody Rzeźbiarz jest laureatem wielu konkursów i przeglądów. Za działalność twórczą został odznaczony.
Najważniejsze odznaczenia 1974 – Medal 30-lecia Polski Ludowej 1975 – Nagroda Ministerstwa Spraw Zagranicznych – Sztokholm 1979 – Srebrny Krzyż Zasługi 1997 – Odznaka „Zasłużony Działacz Kultury” 1997 – Krzyż Oświęcimski 2003 – Odznaka „Zasłużony Działacz Kultury” 2003 – Złoty Krzyż Zasługi] 2003 – Medal za zasługi dla Twórczości Ludowej 2004 – Honorowa Nagroda Starosty Powiatu Kwidzyńskiego – za wybitne osiągnięcia na rzecz rozwoju powiatu kwidzyńskiego
Nagrody i wyróżnienia Ponad 60 dyplomów uznania nadanych za udział w wystawach indywidualnych i zbiorowych, plenerach, imprezach folklorystycznych przyznawanych przez „Cepelię”, Domy Kultury, muzea, skanseny, a także przez burmistrzów i wojewodów oraz władze kościelne za duży wkład w tworzenie rzeźb sakralnych zdobiących kościoły i kapliczki przydrożne (Samborowo, Gontyn, Nowa Wieś, Susz - woj. pomorskie), nieodpłatne wyrzeźbienie wszystkich rzeźb w kościele w Bałoszycach k/Susza – ołtarz, droga krzyżowa, Chrystus zmartwychwstały, Chrystus frasobliwy, Rodzina Święta; rzeźby dla Centrum Zdrowia Dziecka w Warszawie, dla domów dziecka w woj. elbląskim, dla zakonów polskich, Chrystus na krzyżu - podarowany papieżowi Janowi Pawłowi II.
Niektóre z wyróżnień thumb|Stanisław Żyrek,wystawa prac twórców ludowych Prabuty 1975 Pasłęk – plener rzeźbiarski 1984 – I miejsce Sopot – Cepeliada – 1978, 1979, 1980 – I miejsce Mszanowo – plener rzeźbiarski 1989 – I miejsce Sopot - Cepeliada - 1977 – II miejsce Morąg – plener rzeźbiarski 1980 – II miejsce Wrocław – wystawa rzeźb twórców ludowych – II miejsce Toruń – Ogólnopolski Konkurs o tematyce kopernikowskiej – III miejsce
Artykuły w prasie w latach 1972-2004 Gazeta Olsztyńska, Kurier Polski, Słowo Powszechne, Warmia i Mazury, Nasza Wieś, Polska Sztuka Ludowa, Dziennik Bałtycki, Głos Wybrzeża, Kurier, Gazeta Prabucka.
Nagrania audycji radiowych i telewizyjnych Program 1 Polskiego Radia – Jerzy Wosik, audycja z cyklu „Kiermasz pod kogutkiem”, telewizja – program pt. „ 20 lat później” – realizacja Barbara Gorgoń (2002). Programy w Telewizji Gdańsk, Programie II i Telewizji Polonia.
Życie i twórczość w opiniach innych
Bibliografia Ankieta personalna twórcy ludowego, Archiwum Centrum Edukacji i Inicjatyw Kulturalnych w Olsztynie, Sygn, 29/405 Żyrek,Stanisław: Życiorys, Archiwum Centrum Edukacji i Inicjatyw Kulturalnych w Olsztynie, Sygn, 29/405
Linki zewnętrzne http://leksykonkultury.ceik.eu/index.php?title=Stanis%C5%82aw_%C5%BByrek Leksykon kultury Warmii i Mazur https://web.archive.org/web/20080918045528/http://www.prabuty.edu.pl/2004/nr_64/nr_64_2004.htm Wiadomości prabuckie, 2004, http://kwidzynopedia.pl/index.php?title=Prabuty Kwidzynopedia - Prabuty http://www.zamek.kwidzyn.pl/index.php?p=muzeum&a=zbiory&aid=26 Zbiory zamku w Kwidzynie http://www.powiatkwidzynski.pl/index,i592,c709more.html Nagroda Starosty Kwidzyńskiego m.in. dla Stanisława Żyrka http://www.prabuty.pl/prabuty/images/prabucka/GP0404.pdf Wystawa prabuckich twórców rzeźby, Gazeta Prabucka, kwiecień-maj, str.14-15, 2004 r.
Kategoria:Polscy rzeźbiarze ludowi Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Medalem 30-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oświęcimskim Kategoria:Odznaczeni odznaką „Zasłużony Działacz Kultury” Kategoria:Urodzeni w 1936 Kategoria:Zmarli w 2010 Kategoria:Ludzie związani z Prabutami