Plac Teodora Axentowicza (dawniej Plac Kazimierza Wielkiego) – plac w Krakowie w dzielnicy V Krowodrza. W 1954 roku patronem placu został Teodor Axentowicz. Odchodzą od niego ulice: Kazimierza Wielkiego, Edmunda Biernackiego, Stanisława Wyspiańskiego, Henryka Sienkiewicza i Łobzowska.
Historia Plac na terenie włączonej w 1910 roku do Krakowa Nowej Wsi został wytyczony w latach 1910–1914 w ramach zagospodarowania terenów pozostałych po likwidacji bastionu i wału Twierdzy Kraków. W 1926 roku plan zagospodarowania został skorygowany według projektu Zdzisława Mączeńskiego obejmującego m.in. wprowadzenie skweru do wnętrza placu, kompozycyjne podporządkowanie całości widokowi na kościół św. Szczepana w Krakowie, którego fasada zamyka wschodni bok placu. Skwer był terenem trawiastym z aleją spacerową biegnącą dookoła, otoczony żywopłotem, z grupami drzew w narożnikach.
W późniejszych latach skwer nazwano imieniem Więźniów Obozów Zagłady. W 2005 roku na skwerze został odsłonięty pomnik: Pamięci pomordowanych w hitlerowskich obozach koncentracyjnych i obozach zagłady (granitowy obelisk z inskrypcją). Autorem pomnika jest Mieszko Tylka.
Współczesność W latach 2021–2022 skwer znajdujący się na placu Axentowicza przeszedł rewitalizację. Centralną częścią kompozycji jest trawnik z podświetlonym od dołu starodrzewem. Na alejkach zamontowano duże, półkoliste ławki. Posadzone nowe byliny kwiatowe, rośliny cebulowe i krzewy utworzyły rozległe rabaty. Zainstalowano pierwsze w Krakowie dysze zmgławiające. Na skwerze 15 października 2022 roku został odsłonięty pomnik Teodora Axentowicza. Rzeźba (popiersie z brązu na cokole) została wykonana przez prof. Karola Badynę według odlewu autorstwa Konstantego Laszczki. Gipsowy odlew zachował się w zbiorach rodzinnych Adama Kieniewicza, wnuka Axentowicza, prezesa Ormiańskiego Towarzystwa Kulturalnego w Krakowie. W 2023 roku we wschodniej stronie skweru umieszczono pomnik małego Smoka Malarza, który wraz z innymi tego typu rzeźbami wchodzi w skład Smoczego szlaku.
Zabudowa W pierzei południowej występuje zwarta zabudowa złożona z 3 i 4-piętrowych kamienic z lat 1924–1938. Pierzeja północna to cztery wille z początków XX wieku. W jednej z nich znajduje się kaplica I Zboru Kościoła Chrześcijan Baptystów w Krakowie. Przy wschodnim boku placu znajduje się kościół św. Szczepana w Krakowie.
Obiekty wpisane do gminnej ewidencji zabytków: pl. Teodora Axentowicza 3 – willa, projektował Stefan Polański, 1925–1927; pl. Teodora Axentowicza 4 – kamienica, pocz. XX wieku. W tym domu, w latach 1959–1983, mieszkała Hanna Malewska, o czym informuje tablica pamiątkowa na elewacji; pl. Teodora Axentowicza 5 – willa „Jadwiga”, projektował Samuel Singer, 1923; pl. Teodora Axentowicza 6 (ul. Pomorska 11) – kamienica, projektował Jan Rzymkowski, 1924; pl. Teodora Axentowicza 7 (ul. Stanisława Wyspiańskiego 3) – willa, projektował Wacław Warczewski, 1925; pl. Teodora Axentowicza (ul. Henryka Sienkiewicza 14) – kamienica, projektował Jan Rzymkowski, 1927.
Zobacz też Parki w Krakowie
Przypisy Encyklopedia Krakowa. T. 1. Kraków: Wydawnictwo Biblioteka Kraków i Muzeum Krakowa, 2023, s. 79, . Encyklopedia Krakowa. T. 2. Kraków: Wydawnictwo Biblioteka Kraków i Muzeum Krakowa, 2023, s. 256, .
Bibliografia
Axentowicza Kategoria:Dzielnica V Krowodrza