Kustosze Ziemi Świętej – najwyżsi przełożeni Kustodii Ziemi Świętej.
Posiadają tytuł „Gwardiana Świętej Góry Syjon”, w odniesieniu do klasztoru w Wieczerniku na Syjonie, który dzisiaj nie znajduje się w rękach braci mniejszych z Kustodii. Kustosze wciąż dopominają się zwrotu swojej własności, utraconej w 1551 na rzecz muzułmanów. W historii kustosze prawnie byli gwardianami wspólnoty franciszkańskiej na Syjonie, kustoszami (ranga niższa niż prowincjał) oraz, jak to jest i dzisiaj, faktycznymi ministrami prowincjalnymi. Tytuł kustosza jest więc tytułem wynikającym z tradycji, chociaż faktycznie nie zawsze odpowiadał czy odpowiada stanowi prawnemu zgodnie z powszechnie przyjętą w Zakonie Braci Mniejszych nomenklaturą.
Pierwszym, który sporządził swego rodzaju listę Kustoszy Ziemi Świętej, był franciszkanin Girolamo Golubovich OFM w dziele Serie cronologica dei reverendissimi superiori di Terra Santa wydanej w Jerozolimie w 1898. Obecny przełożony Kustodii Francesco Patton OFM jest 163. kustoszem. Pierwszych kilkunastu gwardianów na Syjonie i przełożonych Prowincji Zamorskiej nie wlicza się do oficjalnej listy chronologicznej. Nie jest też do tej listy wliczany św. Franciszek z Asyżu, którego Golubovich wymienia jako pierwszego przełożonego misji minorytów w Lewancie. Lista Golubovicha uzupełniona została o dane pochodzące ze Status Descriptivi z 1951 oraz opracowania I Custodi di Terra Santa dal 1937 al 2004 – Appunti di cronaca o. Basilio Talatiniana OFM z 2005.
Czasy Królestwa Jerozolimskiego Pod koniec tego okresu Jerozolima znalazła się w rękach muzułmańskich. Siedzibą kustosza było Akko, a następnie Cypr. Lp. Imię i nazwisko Kraj pochodzenia Lataurzędowania Uwagi Św. Franciszek z Asyżu Italia 1219 ustanowienie Prowincji Zamorskiej Eliasz Bombarone Italia 1219 misja w Syrii Łukasz Italia ok. 1220 misja w Syrii Benedykt Sinigardi Italia ok. 1221–1247 błogosławiony Wit z Kortony Italia przed 1246 misja w Syrii Jakub Pannizzari z Parmy Italia ok. 1240 gwardian na Syjonie Henryk z Pizy Italia ok. 1247 gwardian na Syjonie Jakub z Puy Italia ok. 1266 błogosławiony, męczennik Andrzej z Bolonii Italia ok. 1270 prowincjał Ziemi Świętej Bartłomiej ze Sieny Italia ok. 1278 prowincjał Ziemi Świętej Jan z Parmy Italia koniec XII w. Kustosz Ziemi Świętej Mateusz Italia 1282 biskup Famagusty Geleberto Italia 1286 w Akko, Kustosz Ziemi Świętej
Epoka mameluków Po upadku Akko w 1291 skończył się okres dominacji krzyżowców w Ziemi Świętej. Władzę przejęli władcy muzułmańscy z Egiptu. Franciszkanie stopniowo starali się utrzymywać obecność w Ziemi Świętej, najpierw jako kapelani na statkach kupieckich, potem w nowych zakładanych przez siebie konwentach. Od 1333 kustosze rezydowali w Jerozolimie na Syjonie, po 1551 w Klasztorze Najświętszego Zbawiciela na Garebie. Lp. Imię i nazwisko Kraj pochodzenia Lataurzędowania Uwagi Jordan Italia 1306 prowincjał Ziemi Świętej, na Cyprze Guido Italia 1306 prowincjał Ziemi Świętej, na Cyprze Bonawentura Italia 1310 prowincjał Ziemi Świętej, na Cyprze 1. Roger Guarini Francja 1310–1328 oraz 1333–1337 gwardian na Syjonie 2. Giovanni di Stefano Italia 1337 gwardian na Syjonie 3. Jakub Norman 1337 prowincjał Ziemi Świętej, na Cyprze 4. Bernardyn z Padwy Italia 1363-1372 prowincjał Ziemi Świętej 5. Antonio di Giacomo Italia 1372 gwardian na Syjonie 6. Mikołaj z Krety 1376 7. Jan 1382 8. Mikołaj z Wenecji Italia 1384 9. Gerardo Calvetti Italia 1388-1395 10. Polo z Wenecji Italia 1395 gwardian na Syjonie 11. Nicolò Coronario 1400 12. Nicolò di Pietro Italia 1405-1414 13. Pascutius Davini de Assisio Italia 1414-1421 14. Giacomo di Antonio Italia 1421 15. Giovanni Belloro Italia 1424-1430 16. Luigi z Bolonii Italia 1430 17. Giacomo Delfino Italia 1434 18. Gandolfo Sycylijczyk Italia 1438-1446 19. Baldassare da Santa Maria Italia 1446 20. Antoni z Mugnano Italia 1455-1462 21. Gabriele Mezzavacca z Bolonii Italia 1462-1463 zmarł w 1463 22. Paolo d’Albenga Italia 1464-1472(?) 23. Francesco z Piacenzy Italia 1467 24. Andrzej z Parmy Italia 1472 25. Jakub z Aleksandrii Italia 1475-1477 zmarł w 1477 w Egipcie 26. Jan Toamcelli 1478-1481 27. Paweł z Canneto Italia 1481 zrezygnował 28. Bernardyn z Parmy Italia 1484-1487 29. Francesco z Perugii Italia 1487 zmarł w trakcie 30. Bernardino Caimi z Mediolanu Italia 1487-1489 31. Bartłomiej z Piacenzy Italia 1489-1493 32. Francesco Suriano Italia 1493-1495 33. Anioł z Foligno Italia 1495-1496 34. Bartłomiej z Piacenzy Italia 1496-1499 drugi raz 35. Antonio Gozze de Regnis Dalmacja 1499-1501 36. Mauro z San Bernardino Italia 1501-1504 37. Luigi z Neapolu Italia 1504-1507 38. Bernardino del Vecchio Italia 1507 zrezygnował 39. Francesco Suriano Italia 1512-1514 drugi raz 40. Nicolò z Tossignano Italia 1514-1517
Epoka turecka W 1517 Palestynę zdobyli Turcy. Rozpoczął się okres naznaczony rywalizacją o miejsca święte pomiędzy franciszkanami jako przedstawicielami Kościoła łacińskiego a Patriarchatem prawosławnym faworyzowanym przez władze tureckie. Grecy byli poddanymi imperium osmańskiego, co sytuowało ich na uprzywilejowanej pozycji. Franciszkanie mogli w niektórych okresach liczyć na wsparcie dyplomacji mocarstw europejskich, takich jak np. Francja. Stopniowo prawosławie zyskało nowego protektora w Imperium Rosyjskim. Lp. Imię i nazwisko Kraj pochodzenia Lataurzędowania Uwagi 41. Zenobiusz z Florencji Italia 1517-1518 42. Gabriel Italia 1518-1519 43. Anioł z Ferrary Italia 1519-1528 44. Jan Italia 1528 45. Mario z Messyny Italia 1532 zmarł w trakcie 46. Battista z Maceraty Italia 1532-1535 47. Tomasz z Nursji Italia 1535-1539 zmarł w więzieniu w Damaszku 48. Dionizy z Sarcognano Italia 1541-1543 49. Feliks z Wenecji Italia 1543-1544 50. Jerzy z Bośni Bośnia 1544-1545 51. Feliks z Wenecji Italia 1545-1547 drugi raz 52. Bonaventura Corsetto Dalmacja 1547-1551 53. Bonifacy z Raguzy Dalmacja 1551-1559 54. Antoni z Bergamo Italia 1559-1560 55. Aurelio Griani z Orzinuovi Italia 1560-1562 56. Bonifacy z Raguzy Dalmacja 1564-1565 drugi raz 57. Bernardyn z Collestate Italia 1565-1566 58. Girolamo z Fossato Italia 1566-1568 59. Anioł z Portomaurizio Italia 1568 60. Gian-Francesco d’Arsignano Italia 1568-1571 więziony w 1570 61. Antoni z San Angelo Italia 1571 zmarł w trakcie 62. Jeremiasz z Brescii Italia 1572-1580 63. Jan z Bergamo Italia 1580 zrezygnował 64. Angelo Stella Italia 1581-1583 zmarł w trakcie 65. Paolino Olivoli z Pizy Italia 1584 zmarł po czterech dniach 66. Akursjusz z Quinzano Italia 1584-1586 67. Gian-Battista z Montegiano Italia 1588-1590 68. Francesco ze Spello Italia 1590-1592 zmarł we Włoszech 69. Felice Ranieri z Fratta Italia 1593 zmarł po 15 dniach, pochowany na cmentarzu ormiańskim w Jerozolimie 70. Gian-Francesco z Salandry Italia 1593-1597 71. Ewangelista z Gabbiano Italia 1597-1600 72. Francesco Manerba Italia 1600-1603 73. Cesario z Trino Italia 1603-1608 74. Gaudenzio Saibanti z Werony Italia 1608-1612 75. Anioł z Messyny Italia 1612-1616 76. Basilio Basili z Caprarola Italia 1616-1619 77. Francesco Dulcedo Italia 1619-1620 78. Tomaso Obicini da Novara Italia 1620-1622 zrezygnował w trakcie 79. Francesco Spinelli Italia 1622 zmarł w trakcie 80. Ambroży z Pola Italia 1622-1625 81. Sante z Messyny Italia 1625-1628 82. Diego Campanile Italia 1628-1632 otrzymał Tabor 83. Paolo z Lodi Italia 1632-1635(?) 84. Francesco da Cattaro Dalmacja 1634 zmarł w trakcie 85. Andrea d’Arco Italia 1637-? 86. Pietro Verniero z Montepiloso Italia 1642-1645 87. Francesco Merisi z Como Italia 1645-1648 88. Antoni z Gaety Italia 1648-1651 89. Ambroży z Pola Italia 1651-1652 90. Mariano Morone z Maleo Italia 1652-1657 91. Euzebiusz Zerboni z Valles Italia 1658-1662 zmarł w trakcie 92. Francesco Maria Rhini z Polizio Italia 1664-? 93. Teofilo Testa z Noli Italia 1669-1673 94. Klaudiusz z Lodi Italia 1673-1674 zmarł w drodze do Istambułu 95. Tomasz z Caltagirone Italia 1675 96. Giovanni Bonsignori z Legnano Italia 1675-1678 97. Pier-Marino Sormanni z Mediolanu Italia 1678-? 98. Pier-Antonio Grassi z Cantù Italia 1683-1685 zmarł w trakcie 99. Angelico z Mediolanu Italia 1686-1688 100. Grzegorz z Parghelia Italia 1689-1691 101. Gian-Battista D’Atina Italia 1691-1694 102. Baldassare Caldera z Mediolanu Italia 1695-1697 103. Francesco z Santo Floro Italia 1697-1699 104. Bonawentura z Majori Italia 1701-1705(?) 105. Benedykt z Bari Italia 1704-1705 zrezygnował z powodu choroby 106. Konstantyn Ultorchi z Mediolanu Italia 1705 zmarł po sześciu miesiącach 107. Gaetano Potestà z Palermo Italia 1706-1708 108. Lorenzo Cozza z San Lorenzo Italia 1710-1715 kardynał 109. Giuseppe Maria z Perugii Italia 1716-1719 110. Gian-Filippo z Mediolanu Italia 1720-1722 zmarł w trakcie 111. Jakub z Lukki Italia 1722-1728 kustosz od 1723 112. Andrzej z Montoro Italia 1730-1734 113. Angelico z Gazolo Italia 1735-1740 114. Paolo z Lurino Italia 1740-1743 115. Jakub z Lukki Italia 1743-1744 zrezygnował 116. Dezyderiusz z Casabasciana Italia 1744-1750 117. Prospero Zinelli z Brescii Italia 1751-1754 118. Pius z Mentone Italia 1754-1756 119. Dominik z Wenecji Italia 1756-1761 120. Paolo z Piacenzy Italia 1762-1767 121. Luigi z Bastii Italia 1767-1771 zmarł w trakcie 122. Valeriano Bellandi z Prato Italia 1773 123. Gian-Domenico z Levigliano Italia 1773-1795 mandat 14 lat 124. Placyd z Rzymu Italia 1795-1798 125. Władysław z Viterbo Italia 1798-1801 zmarł w trakcie 126. Zenobio Puccini z Florencji Italia 1801-1804 127. Bonawentura z Noli Italia 1805-1808 128. Giuseppe Maria Pierallini Italia 1808-1811 zmarł w trakcie 129. Hieronim z Osimo Italia 1815 zmarł w trakcie 130. Salvatore Antonio z Malty Malta 1817-1820 zrezygnował 131. Ugolino Cesarini z San Marino Italia 1820 zmarł w trakcie 132. Gian-Antonio z Rogliano Corso Italia 1822-1824 zmarł w trakcie 133. Tomasz z Montasola Italia 1825-1830 134. Francesco z Grotte di San Lorenzo Italia 1831-1834 zrezygnował w trakcie 135. Francesco Saverio Malta 1835-? 136. Perpetuo Guasco z Salero Italia 1838-1840 biskup 137. Cherubino Maria da Cori Italia 1841-1843 zmarł w trakcie 138. Cherubino z Civezza Italia 1843-1847 zrezygnował w trakcie 139. Bernardino Trionfetti z Montefranco Italia 1847-1856 generał franciszkanów, biskup 140. Bonawentura z Solero Italia 1857-1863 141. Serafino Milani Italia 1863-1873 142. Gaudenzio Bonfigli da Matelica Italia 1874-1880 143. Guido Corbelli z Kortony Italia 1880-1886 144. Aurelio Briante z Buia Italia 1886 zrezygnował w trakcie 145. Giacomo Ghezzi z Castelmadama Italia 1888-1894 146. Aurelio Briante z Buia Italia 1894-1900 drugi mandat 147. Frediano Giannini Italia 1900-1906 148. Roberto Razzoli Italia 1906-1913 149. Serafino Cimino Italia 1914-1918 150. Ferdinando Diotallevi Italia 1918-1925
Mandat brytyjski W czasie mandatu brytyjskiego – lata 1920-1948 – kustosze rezydowali w Jerozolimie. Lp. Imię i nazwisko Kraj pochodzenia Lataurzędowania Uwagi 151. Aurelio Marotta Italia 1925-1931 152. Nazzareno Jacopozzi Italia 1931-1937 153. Alberto Gori Italia 1937-1949 łaciński patriarcha Jerozolimy
Państwo Izrael Siedzibą kustosza nadal pozostaje Klasztor Najświętszego Zbawiciela w Jerozolimie. Lp. Imię i nazwisko Kraj pochodzenia Lataurzędowania Uwagi 154. Giacinto Faccio Italia 1950-1955 155. Angelico Lazzeri Italia 1955-1957 wikariusz generalny 156. Alarico Polidori Italia 1957-1962 157. Lino Cappiello Italia 1962-1968 158. Alfonso Calabrese Italia 1968-1969 oficjalnie nie objął urzędu 159. Erminio Roncari Italia 1969-1974 160. Maurillio Sacchi Italia 1974-1980 161. Ignazio Mancini Italia 1980-1986 162. Carlo Cecchitelli Italia 1986-1992 163. Giuseppe Nazzaro Italia 1992-1998 arcybiskup w Aleppo 164. Giovanni Battistelli Italia 1998-2004 165. Pierbattista Pizzaballa Italia 2004-2016 łaciński patriarcha Jerozolimy 166. Francesco Patton Italia 2016-2025167.Francesco IelpoItalia2025-nadal
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Jerozolima Kategoria:Urzędy i tytuły kościelne