Pesa 218M – rodzina dwuczłonowych normalnotorowych spalinowych zespołów trakcyjnych produkowanych przez zakłady Pesa w latach 2005–2015. Powstał tylko jeden jednosilnikowy egzemplarz właściwego 218M, a pozostałe, dwusilnikowe, zostały oznaczone jako podtypy 218Ma-218Md. Wyprodukowano w sumie 76 sztuk, które eksploatowane są przez Arrivę (6 sztuk), Koleje Dolnośląskie (9 sztuk), Koleje Wielkopolskie (13 sztuk), Polregio (45 sztuk) i PKP Szybką Kolej Miejską w Trójmieście (3 sztuki).
Obejmuje serie SA131, SA132, SA133 i SA134.
Historia Geneza Budowanie dwuczłonowych i trójczłonowych spalinowych zespołów trakcyjnych Pesa planowała już w 2001, kiedy w jej zakładach powstał pierwszy jednoczłonowy pojazd spalinowy – Pesa 214M. W wersji dwuwagonowej dodatkowy człon miał być doczepnym, bądź silnikowym. Pierwotnie miały to być połączone dwa wagony podobne do 214M, w których w miejsce kabin maszynisty z jednej strony zbudowanoby przejścia międzywagonowe. Taki pojazd miałby długość 49 m. Każdy człon miał poruszać się na dwóch własnych dwuosiowych wózkach. Planowany dwuczłonowiec miał mieć oznaczenie 217M.
Ostatecznie Pesa zdecydowała się na nieco inną konstrukcję i w 2005 rozpoczęła produkcję rodziny 218Mx. Pierwszym jej członkiem został 218M serii SA131-001 wyprodukowany dla województwa pomorskiego.
Pojazdy pokrewne Rodzina 218Mx jest prekursorem trójczłonowego 219M Atribo, produkowanego od 2007 roku.
Kolejną generacją dwuczłonowych SZT produkowanych w Pesa Bydgoszcz jest 223M Link.
Serie SA131-134 Przy nadawaniu serii dla rodziny 218M postanowiono zakwalifikować je jako autobusy szynowe. W obowiązującym od 1 kwietnia 1970 systemie oznaczeń wagonów spalinowych zasób dla tego rodzaju pojazdów (SA101-SA110) został jednak wyczerpany. Nowym zespołom obok oznaczenia "SA" przyznawano więc numery od 131 wzwyż, tj. od najniższej liczby która nie była przewidziana w normie. Do serii SA131 należy tylko jeden pojazd typu 218M. Dla odmian 218Ma i 218Mb przewidziano już serię SA132, a dla 218Mc SA133. Pierwszy pojazd 218Md, wyprodukowany dla Arrivy RP, pierwotnie oznaczono jako SA132-016. Później postanowiono jednak utworzyć nową serię, a ten pojazd sklasyfikować jako SA134-001.
Zamówienia 7 grudnia 2004 – podpisanie umowy na dostawę 1 SZT typu 218M dla UM Województwa Pomorskiego 10 maja 2005 – podpisanie umowy na dostawę 1 SZT typu 218Ma dla UM Województwa Wielkopolskiego ? – podpisanie umowy na dostawę 1 SZT typu 218Mb dla UM Województwa Dolnośląskiego 29 marca 2006 – podpisanie umowy na dostawę 2 SZT typu 218Ma dla UM Województwa Wielkopolskiego 30 maja 2006 – podpisanie umowy na dostawę 3 SZT typu 218Mb dla UM Województwa Pomorskiego 28 czerwca 2006 – podpisanie umowy na dostawę 2 SZT typu 218Mc dla UM Województwa Podlaskiego 6 lipca 2006 – podpisanie umowy na dostawę 2 SZT typu 218Mc dla UM Województwa Małopolskiego 11 września 2006 – podpisanie umowy na dostawę 4 SZT typu 218Mc dla UM Województwa Lubuskiego 22 grudnia 2006 – podpisanie umowy na dostawę 8 SZT typu 218Ma dla UM Województwa Wielkopolskiego ? – podpisanie umowy na dostawę 2 SZT typu 218Md dla Arrivy RP 16 lipca 2007 – podpisanie umowy na dostawę 5 SZT typu 218Md dla UM Województwa Dolnośląskiego 9 lipca 2008 – podpisanie umowy na dostawę 5 SZT typu 218Md dla UM Województwa Opolskiego 24 lipca 2008 – podpisanie umowy na dostawę 2 SZT typu 218Md dla UM Województwa Wielkopolskiego 4 marca 2009 – podpisanie umowy na dostawę 4 SZT typu 218Mc dla UM Województwa Podlaskiego 24 kwietnia 2009 – podpisanie umowy na dostawę 3 SZT typu 218Mc dla UM Województwa Warmińsko-Mazurskiego 3 grudnia 2009 – podpisanie umowy na dostawę 5 SZT typu 218Md dla UM Województwa Lubelskiego 20 maja 2010 – podpisanie umowy na dostawę 3 SZT typu 218Mc dla UM Województwa Warmińsko-Mazurskiego 27 maja 2010 – podpisanie umowy na dostawę 3 SZT typu 218Md dla UM Województwa Dolnośląskiego 14 października 2010 – podpisanie umowy na dostawę 2 SZT typu 218Md dla UM Województwa Lubuskiego 19 października 2010 – podpisanie umowy na dostawę 1 SZT typu 218Md dla UM Województwa Podkarpackiego 26 listopada 2010 – podpisanie umowy na dostawę 2 SZT typu 218Mc dla UM Województwa Podlaskiego 8 listopada 2011 – podpisanie umowy na dostawę 4 SZT typu 218Mc dla Arrivy RP 9 października 2012 – podpisanie umowy na dostawę 3 SZT typu 218Md dla UM Województwa Lubelskiego 21 sierpnia 2013 – podpisanie umowy na dostawę 1 SZT typu 218Md dla UM Województwa Podkarpackiego 24 kwietnia 2014 – podpisanie umowy na dostawę 4 SZT typu 218Mc dla UM Województwa Pomorskiego 2 września 2014 – podpisanie umowy na dostawę 3 SZT typu 218Mc dla UM Województwa Pomorskiego
Prezentacje promocyjne Protoplasta rodziny 218M – SA131–001, zadebiutował w październiku 2005 na targach Trako w Gdańsku. Pomiędzy 17 a 25 lutego 2006 dolnośląski SA132-002 odbył serię jazd promocyjnych podczas których został zaprezentowany m.in. w Krakowie, Toruniu i na Górnym Śląsku. We wrześniu 2006 na targach InnoTrans w Berlinie zaprezentowano podlaskiego SA133 –001.
Problemy z wózkiem typu 37AN thumb|Wózek typu 37AN Pojazdy z rodziny 218M są wyposażone w toczny wózek Jakobsa typu 37AN, który został zaprojektowany przez Ryszarda Suwalskiego. Wózek został przebadany przez Instytut Pojazdów Szynowych „Tabor”, gdzie symulowano jego 30-letnią eksploatację, jednak 22 grudnia 2015 doszło do pęknięcia ramy tego wózka w pojeździe SA134-011 należącym do województwa opolskiego. Z tego powodu wyłączono z ruchu wszystkie SA134 w województwie i zdecydowano o wymianie wózków na nowe. Wszystkie dwuczłonowe pojazdy rodziny 218M przechodziły wzmożone kontrole wózków co 14 dni. Do połowy lutego 2016 wyłączono w sumie 12 zespołów. Do tego czasu m.in. Koleje Dolnośląskie wysłały do producenta dwa pojazdy (serii SA132 i SA134) celem wymiany podejrzanych o uszkodzenie wózków na nowe. 19 lutego, w związku z powyższą sytuacją, Urząd Transportu Kolejowego opublikował alert bezpieczeństwa w Systemie Informacji Bezpieczeństwa zarządzanym przez Europejską Agencję Kolejową.
Podobne problemy wystąpiły również w 3-członowych pojazdach serii SA136, w których zastosowano te same wózki.
Konstrukcja Spalinowe zespoły trakcyjne rodziny 218M to dwuczłonowe, jednoprzestrzenne pojazdy napędzane silnikami Diesla. Rodzina powstała poprzez rozwinięcie konstrukcyjne jednoczłonowych Pesa 214M. Wykorzystano także doświadczenie nabyte przy budowie 13WE.
Napęd thumb|Kabina maszynisty w SA132-008 Prototyp rodziny (218M) posiada jeden silnik spalinowy umieszczony w członie A. Pojazd otrzymał taką samą jednostkę napędową jak typ 214M przy większych gabarytach i pojemności składu. Kolejne pojazdy zdecydowano się produkować z dwoma układami napędowymi, po jednym w każdym członie. Taka konfiguracja poprawiła właściwości trakcyjne pojazdu, zmniejszyła możliwość całkowitego unieruchomienia jednostki na szlaku – w przypadku defektu jednego z silników możliwa dalsza jazda przy wykorzystaniu drugiego z nich, a także spowodowała zmniejszenie średniego zużycia paliwa. Dwa zbiorniki mieszczą po 580 l (218Ma, 218Mb, 218Md), 650 l (218Md Mińsk-2), bądź 750 l (218Mc) paliwa każdy.
Każdy zespół napędowy składa się z silnika spalinowego i turboprzekładni. Zespół napędowy połączony jest wałem napędowym z przekładnią osiową pośrednią na pierwszym zestawie kołowym wózka napędowego. Dalej, za pomocą kolejnego wału, moc z przekładni osiowej pośredniej przenoszona jest do przekładni osiowej końcowej na drugim zestawie kołowym wózka napędowegoPesa – Dokumentacje Systemu Utrzymania: 218Mb KD, 218Md KD (kolejedolnoslaskie.eu), 218Ma KW, 218Md KW (koleje-wielkopolskie.com.pl), 218Mc Lubuskie (bip.lubuskie.pl), Mińsk-2 Lubelskie (przewozyregionalne.pl) [data dostępu 2015-04-21].
Możliwa jest trakcja wielokrotna do 3 pojazdów, także z pojazdami rodziny 214M.
Wózki i zawieszenie Każdy z 218Mx porusza się na trzech dwuosiowych wózkach. W pierwszym egzemplarzu rodziny (218M SA131-001) skrajne wózki są identyczne ze stosowanymi w Pesa 214M – napędowy: JBg 3964 i toczny: JBg 3965. Dodatkowo zastosowano toczny wózek Jakobsa typu 37AN (wspólny dla obu członów). W kolejnych pojazdach wózek toczny typu JBg został zastąpiony przez drugi wózek napędowy JBg 3964Prospekty producenta: SA131-pomorskie, SA132-pomorskie, SA132-dolnośląskie, SA134-dolnoslaskie, SA133-lubuskie, SA133-malopolskie, SA133-podlaskie, SA134-opolskie, SA132-wielkopolskie, SA134-wielkopolskie, SA134-Arriva, SA133_warmaz, pesa.pl, [data dostępu 2012-08-17]. Rozstaw czopów skrętu wynosi 17,2 m.
Zawieszenie pojazdów posiada dwa stopnie usprężynowania. Pierwszym są elementy metalowo-gumowe, natomiast drugim sprężyny pneumatyczne, za pomocą których pudło jest przymocowane do wózków.
Pudło 218Mx były produkowane z trzema kształtami nadwozia. Pierwszy, wprowadzany od 2005 do 218M, 218Mb i 218Ma (do SA132-007) był zbliżony do 214Ma i późnych 214M. Pierwsza zmiana nastąpiła w 2006, wraz z wprowadzeniem do produkcji SA133 (218Mc). Później podobną bryłę nadwozia można było także zobaczyć w pojazdach SA132 od numeru 008 wzwyż (218Mb) i SA134 (218Md). Jeszcze inny wygląd zewnętrzny mają SZT sygnowane przez ZNTK „Mińsk Mazowiecki” (SA134-015 ÷ 029). Wśród nich dodatkowo wyróżniają się egzemplarze SA134-026 ÷ 029 brakiem osłon wózków i przeniesieniem czołowego wyświetlacza kierunkowego nad kabinę maszynisty. Szkielet pojazdów z rodziny 218M jest stalowy spawany, a poszycie aluminiowe, klejone do konstrukcji. Wytrzymałość konstrukcji jest zgodna z normą PN-EN 12663 (kat. PIII). Zastosowano drzwi odskokowo-przesuwne.
Przestrzeń pasażerska Pociąg przystosowany jest do obsługi osób niepełnosprawnych, posiada wejścia szerokości 1300 mm, około 50% niskiej podłogi (600 mm od główki szyny), rampę wjazdową i odpowiednio przystosowaną toaletę (w układzie zamkniętym). Do ogrzewania pojazdów wykorzystywane jest ciepło pochodzące z systemu chłodzenia silników, agregat grzejny Webasto Thermo 350 i dodatkowo elektryczne nawiewy zamontowane w przedsionkach drzwiowych. Szczegółowa aranżacja wnętrza, monitoring i klimatyzacja są dostosowywane do wymogów zamawiającego. Rodzaj użytych materiałów różni się także między wersjami sygnowanymi przez Pesę a podpisywanymi przez ZNTK Mińsk Mazowiecki (vide: zdjęcia SA134-006 i -024 Kolei Dolnośląskich poniżej). Fotele różne są w pojazdach kupionych przez poszczególne województwa.
Bezpieczeństwo 218Mx posiadają standardowe urządzenia automatyki bezpieczeństwa pociągu: czuwak aktywny, samoczynne hamowanie pociągu, Radio-Stop, a także są wyposażone w sygnalizację pożarową.
Szczegółowa charakterystyka podtypów Typ Seria Układosi Liczbasilników Typsilnika Mocpojedynczegosilnika Typprzekładni Masasłużbowa Liczbadrzwina stronę Liczbamiejscsiedziących Liczbawyprodukowanychsztuk 218M SA131 B'2'2' 1 IvecoV8 SVQE283 500 kW Voith T212 bre(hydrauliczna) 81 t 3 118 1 218MaPojazdy oznaczone jako SA132 008–015 mają inną konstrukcję pudła (taką jak w 218Mc). SA132 B'2'B' 2 MTU6H1800R81 350 kW ZF 5-HP600R(hydr.-mech.) 74,6 t / 83 t(różne źródła) 2 140-175 11 218Mb SA132 B'2'B' 2 MTU6H1800R80w SA132-0056H1800R81w SA132-006 i -007 350 kW ZF 5-HP600R(hydr.-mech.) 78,5 t 3 164 4 218Mc SA133(001-020) B'2'B' 2 MAND2876LUE623 382 kW Voith T211 bre(hydrauliczna) 82 t 2 134-146 20SA133(021-024)VoithR2876T3-390390 kWVoith82 t1204 218Md SA134(001-014) B'2'B' 2 MTU6H1800 R83P 350/360 kW(różne źródła) ZF 5-HP902(hydr.-mech.) 76 t 2 134 14 218MdMińsk 2 SA134(015-025) B'2'B' 2 MTU6H1800 R83P 360 kW ZF 5-HP902 76 t 2 120-134 11
Modernizacje Dolnośląskie W 2015 roku podczas naprawy rewizyjnej jeden z dolnośląskich SA134 został wyposażony w ładowarki USB. Z uwagi na specyfikę instalacji elektrycznej nie można było zamontować w nim typowych gniazdek elektrycznych.