Osada Jana – najmniejsza pod względem powierzchni dzielnica Tarnowskich Gór, utworzona w 1998 roku, niestanowiąca odrębnej miejscowości, otoczona z trzech stron przez dzielnicę Śródmieście-Centrum, od południa graniczy z dzielnicą Bobrowniki Śląskie-Piekary Rudne. Prawie cały obszar dzielnicy położony jest na terenie obrębu ewidencyjnego Tarnowskie Góry, jedynie trzy niewielkie skrawki przy Obwodnicy i ul. Bytomskiej należą do obrębu Bobrowniki Śląskie.
Historycznie prawie cały obszar Osady Jana leżał na terytorium Bobrownik.
Charakterystyka Większą część dzielnicy stanowi budowane od 1967 roku do lat 80. XX wieku Osiedle XXV-lecia PRL, znane jako „Manhattan”. Natomiast starszą, pierwotną część Osady Jana, założonej pod koniec lat 20. XX wieku, stanowią zabudowania domów jedno- i wielorodzinnych z czworokątnym placem u zbiegu ulic Kopernika, Targowej i Stromej oraz siatką ulic, z trzech stron otaczające Park Ojców Kamilianów. Trzecia, rekreacyjna część dzielnicy, położona jest na zachód od szosy bytomskiej (ul. Bytomska), obejmując kompleks nieużytków pogórniczych z powstałym w latach 70. XX w. Parkiem Piny i dawnych pól zajętych dziś przez rozległe ogródki działkowe.
Jedynym zabytkowym obiektem istniejącym na Osadzie Jana jest budynek kościoła filialnego św. Jana Chrzciciela i św. Kamila i szpitala oo. Kamilianów z 1907 roku, należący do parafii pw. Matki Bożej Uzdrowienie Chorych.
Osada Jana jest najgęściej zaludnioną dzielnicą Tarnowskich Gór.
Nazwa Śląska forma nazwy osady (Galenberg) jest uproszczeniem niemieckiej nazwy wzgórza Galgenberg, na którym od XVI w. znajdowała się miejska szubienica Tarnowskich Gór, a od 1907 roku stoi klasztor i szpital oo. Kamilianów, otoczony parkiem, założonym w 1910 roku. Z kolei polska nazwa Osada Jana wzięła się od pierwotnej nazwy klasztoru oo. Kamilianów – Domu św. Jana (niem. St. Johanneshaus) i późniejszego wezwania kościoła klasztornego, a zarazem istniejącej w latach 1942–2004 rzymskokatolickiej parafii św. Jana Chrzciciela i św. Kamila.
Przyroda i ochrona środowiska Na terenie Osady Jana znajdują się dwa obszary wykazujące pewne walory przyrodnicze – Park Piny na zachodnim skraju dzielnicy oraz Park Ojców Kamilianów obok kościoła św. Jana Chrzciciela i św. Kamila.
Transport Komunikacja miejska Publiczny transport zbiorowy na terenie dzielnicy obejmuje przewozy autobusowe, których organizatorem od 1 stycznia 2019 jest Zarząd Transportu Metropolitalnego.
Według stanu z lutego 2025 przez Osadę Jana przejeżdżają i zatrzymują się autobusy kursujące na liniach: M3 (Tarnowskie Góry Dworzec – Katowice Piotra Skargi), M102 (Tarnowskie Góry Dworzec – Bytom Dworzec), 3 (Osada Jana Pawilon – Stare Tarnowice GCR), 19 (Tarnowskie Góry Dworzec – Bytom Dworzec), 142 (Tarnowskie Góry Dworzec – Strzybnica Kościelna), 158 (Tarnowskie Góry Dworzec – Rokitnica Pętla), 174 (Sowice Czarna Huta – Bobrowniki Śląskie), 289 (Tarnowskie Góry Dworzec – Repty Śląskie Witosa), 614 i 615 (Rybna Lotników – Miasteczko Śląskie Osiedle), 735 (Bytom Dworzec – Tarnowskie Góry Dworzec), 749 (Tarnowskie Góry Plac Zembali – Stare Tarnowice GCR). Na terenie dzielnicy znajdują się przystanki: Osada Jana, Osada Jana Pawilon, Osada Jana Kopernika, Osada Jana Chopina, Osada Jana Młodości oraz przystanek na żądanie Osada Jana Słoneczników.
Ciekawostki mały|Wieżowce na Osadzie Jana 4 sierpnia 2015 przez Osadę Jana (ulicą Bytomską) przebiegała trasa 3. etapu wyścigu kolarskiego Tour de Pologne 2015, 7 i 8 września 2016 na terenie Osady Jana (pawilon przy ul. Słoneczników, garaże przy ul. Chopina i wiadukt nad koleją na Obwodnicy) został nakręcony teledysk do singla Królowa łez Agnieszki Chylińskiej. Wyreżyserował go Adam Gawenda. 5 grudnia 2022 roku w dzielnicy odsłonięto rzeźbę gwarka.
Herb Według statutu dzielnicy Osada Jana do 2015 roku herbem dzielnicy był:
Przypisy Dziennik Urzędowy Województwa Śląskiego; tytuł: uchwała nr VII/78/2011 Rady Miejskiej w Tarnowskich Górach z dnia 16 marca 2011 r. w sprawie Statutu Dzielnicy OSADA JANA.
Osada Jana jest tylko nazwą jednostki pomocniczej gminy i nie figuruje w żadnym wykazie urzędowych nazw miejscowości; brak jej również w Rejestrze TERYT .
Bibliografia Wojciech Węglicki: Monografia Rzymskokatolickiej Parafii pw. św. Jana Chrzciciela i św. Kamila w Tarnowskich Górach 1942–2002. Tarnowskie Góry: Epigraf S.C., 2002. .
Kategoria:Dzielnice i osiedla Tarnowskich Gór