Teodor Stanisław Musioł (ur. 1 listopada 1910 w Paniówkach, zm. 4 marca 1995 w Opolu) – polski pedagog specjalizujący się w historii wychowania, inicjator utworzenia w Opolu Wyższej Szkoły Pedagogicznej, dyrektor Instytutu Śląskiego, nauczyciel akademicki, działacz partyjny.

Życiorys thumb|220px|left|Paniówki, rodzinna miejscowość Teodora Musioła thumb|220px|left|Wolna Wszechnica Polska w Warszawie, miejsce studiów

Wczesne lata i młodość Urodził się w 1910 roku w Paniówkach k. GliwicB. Reiner, Słowo o autorze, [w:] T. Musioł, „W służbie oświaty na Śląsku”, Opole 1979, s. 10–16., w górniczej rodzinie jako ósme dziecko Ignacego i Józefy z domu Bothor. W 1917 roku rozpoczął naukę w niemieckiej szkole powszechnej w Paniówkach. W maju 1920 roku uczestniczył w strajku uczniowskim. W 1922 roku gdy Paniówki zostały przyłączone do II Rzeczpospolitej, kontynuował naukę w szkole powszechnej, którą ukończył w roku 1925. Naukę kontynuował w Seminarium Nauczycielskiego w Mysłowicach, gdzie uczył się do roku 1930. Po otrzymaniu dyplomu nauczyciela pracował w szkołach w powiecie rybnickim, a następnie w Lublińcu. W tym czasie równocześnie studiował pedagogikę społeczną w Wolnej Wszechnicy Polskiej w Warszawie, m.in. pod kierunkiem wybitnej znawczyni zagadnień pedagogicznych prof. Heleny RadlińskiejKto jest kim w Polsce 1984, Warszawa 1984, s. 649.. W 1933 roku ożenił się z Władysławą Mańkową. W tym samym roku na świat przyszła ich córka – Olga.

Po wybuchu II wojny światowej został aresztowany przez hitlerowców i przebywał w więzieniach w: Lublińcu, Wrocławiu, Budziszynie, Dreźnie, Monachium, po czym znalazł się na prawie 5 lat w obozie koncentracyjnym w DachauS. Nicieja, Alma Mater Opoliensis: ludzie, fakty, wydarzenia, Opole 2004, s. 15. (nr obozowy 13602).

Działalność w Opolu thumb|DS „Mrowisko”, pierwszy akademik WSP, powstały z inicjatywy T. Musioła Po zakończeniu wojny w 1945 roku wrócił na Śląsk i tam pełniąc wiele odpowiedzialnych funkcji, w tym kuratora szkolnego i kierownika Wydziału Oświaty Wojewódzkiej Rady Narodowej w Opolu, stał się jednym z głównych organizatorów opolskiej nauki oraz oświatyS. Nicieja, op. cit. s. 14.. W latach 1945–1948 należał do PPR, od 1948 roku do PZPR.

Od schyłku 1952 roku opowiadał się za utworzeniem w Opolu szkoły wyższej o profilu pedagogicznymS. Nicieja, op. cit., s. 13.. Forsując tę ideę, mając poparcie wojewódzkich władz partyjnych, wszedł na drogę faktów dokonanych i zaczął w 1954 roku budowę miasteczka akademickiego w Opolu w trójkącie wykreślonym biegiem ulic: Katowicka-Grunwaldzka-OleskaS. Nicieja, op. cit., s. 16.. Ostatecznie po negocjacjach z władzami wrocławskiej WSP, przekonał je w listopadzie 1954 roku do przeniesienia tej szkoły z Wrocławia do Opola, co dało początek pierwszej opolskiej uczelni – Wyższej Szkoły PedagogicznejMonitor Polski. Dziennik Urzędowy Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, Warszawa 13.11.1954, nr 106.. W grudniu tego samego roku powstał z jego inicjatywy „Kwartalnik Opolski”, pierwszy na Śląsku Opolskim periodyk naukowyS. Nicieja, op. cit., s. 38..

W 1958 roku należał do głównych orędowników reaktywowania w Opolu Instytutu ŚląskiegoS. Nicieja, op. cit., s. 21., którego dyrektorem był potem w latach 1963–1964. W 1960 roku uzyskał na opolskiej WSP tytuł naukowy doktora nauk humanistycznych w dziedzinie pedagogiki, jako jedna z pierwszych osób w dziejach uczelni, a następnie kolejno doktora habilitowanego i profesoraS. Nicieja, op. cit., s. 58, 64.. W latach 60. XX wieku otrzymał stanowisko docentaS. Nicieja, op. cit., s. 104.. W 1973 roku po utworzeniu Instytutu Pedagogiki WSP został jego pierwszym dyrektoremS. Nicieja, op. cit., s. 121..

Jest autorem 200 pozycji, w tym m.in. książek: Dachau, Listy z Dachau, Szkolnictwo polskie w rejencji opolskiej w latach 1919–1939. Na jego seminariach powstało 350 prac magisterskich, 37 doktorskich i 8 habilitacyjnychS. Nicieja, op. cit., s. 14„15..

W 1985 roku był promotorem pierwszego w dziejach opolskiej WSP doktoratu honoris causa, który otrzymał prof. Bogdan SuchodolskiS. Nicieja, op. cit., s. 160..

Zmarł 4 marca 1995 roku w OpoluS. Nicieja, op. cit., s. 223., pochowany na cmentarzu komunalnym w Półwsi (sektor 9H-1-11_12). thumb|Główny gmach WSP, obecnie UO, wzniesiony w latach 50. XX wieku

Ordery i odznaczenia

Order Budowniczych Polski Ludowej (21 lipca 1972) Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi (dwukrotnie: 23 czerwca 1949 „za zasługi w pracy zawo- dowej i społecznej”., 11 lipca 1955 „w 10 rocznicę Polski Ludowej za zasługi w pracy zawodowej”.) Srebrny Krzyż Zasługi (24 kwietnia 1946) „za zasługi położone przez powstańców śląskich, którzy jako uczestnicy walk z Niemcami na terenie całego Śląska przyczynili się w szczególnej mierze do przyłączenia ziem Śląskich do Polski”. Medal 10-lecia Polski Ludowej (16 lipca 1955) - Uchwała Rady Państwa z dnia 16 lipca 1955 r. nr 0/1193 - na wniosek Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Stalinogrodzie. Odznaka Honorowa „Zasłużonemu Opolszczyźnie” (1968)Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Opolu, nr 5, poz. 47, z 7 czerwca 1968, s. 3 [dostęp 2026-09-10].

Przypisy

Bibliografia

S. Nicieja, Alma Mater Opoliensis: ludzie, fakty, wydarzenia, wyd. UO, Opole 2004.

Kategoria:Działacze PZPR Kategoria:Ludzie związani z Wolną Wszechnicą Polską Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Opolskiego Kategoria:Odznaczeni dwukrotnie Złotym Krzyżem Zasługi (1944–1989) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Odznaką Honorową „Zasłużonemu Opolszczyźnie” Kategoria:Odznaczeni Orderem Budowniczych Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Pochowani na cmentarzu komunalnym w Opolu Kategoria:Polscy pedagodzy Kategoria:Pracownicy Instytutu Śląskiego w Opolu Kategoria:Urodzeni w 1910 Kategoria:Więźniowie KL Dachau Kategoria:Zmarli w 1995