Barbara Olszewska-Dyoniziak (ur. 15 czerwca 1937 w Krakowie, zm. 29 marca 2008 tamże) – polska etnolożka, antropolożka kultury, adiunkt w Instytucie Socjologii Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Życiorys Urodziła się 15 czerwca 1937 w Krakowie jako córka Tadeusza Olszewskiego, artysty grafika i dziennikarza, redaktora technicznego i rysownika w krakowskim „Dzienniku Polskim”, i Julii z d. Löwenhoff. Tu także uczęszczała do szkół; w 1954 ukończyła z wyróżnieniem IX Liceum Ogólnokształcące. W latach 1955–1960 studiowała na Uniwersytecie Jagiellońskim, początkowo historię kultury materialnej na Wydziale Filozoficzno-Historycznym, specjalizując się w etnografii, a później już na samodzielnym kierunku etnografia na tymże wydziale. W tym czasie studia etnograficzne prowadziły dwie katedry: Katedra Etnografii Słowian, kierowana przez Kazimierza Moszyńskiego, a następnie Jadwigę Klimaszewską, oraz Katedra Etnografii Ogólnej i Socjologii, kierowana przez Kazimierza Dobrowolskiego, gdzie wykładali także: Andrzej Waligórski, Paweł Rybicki, Włodzimierz Kwaśniewicz.
Z małżeństwa zawartego w 1961 z socjologiem Ryszardem Dyoniziakiem (1930-2009), późniejszym profesorem Akademii Ekonomicznej w Krakowie, kierownikiem Zakładu Filozofii i Socjologii, Zakładu Socjologii, a następnie Katedry Socjologii, miała córkę Bożenę (ur. 1963).
Barbara Olszewska-Dyoniziak zmarła 29 marca 2008 w Krakowie, gdzie została pochowana na cmentarzu komunalnym w Batowicach.
Praca naukowa W 1960 obroniła tytuł magisterski na podstawie pracy Przemiany kulturowe wsi podmiejskiej w latach 1880–1860; praca powstała na podstawie wyników badań prowadzonych w Bodzowie, dawnej wsi podmiejskiej, przyłączonej w 1941 do Krakowa.
W latach 1960–1982, tj. do czasu przejścia na rentę, pracowała na Uniwersytecie Jagiellońskim, najpierw jako asystent, następnie jako adiunkt w Katedrze Etnografii Ogólnej i Socjologii, przemianowanej w 1970 na Instytut Socjologii. Była autorką pierwszego polskiego tłumaczenia dzieła Bronisława Malinowskiego Argonauci Zachodniego Pacyfiku (Warszawa 1967).
W 1973 uzyskała na UJ stopień doktora nauk humanistycznych w zakresie etnologii na podstawie pracy Filozoficzne i empiryczne koncepcje antropologii społecznej, napisanej pod kierunkiem A. Waligórskiego. Prowadziła ćwiczenia do jego wykładów z antropologii społecznej dla adeptów socjologii, a także własne wykłady i ćwiczenia z podstaw filozofii i socjologii oraz wykład i ćwiczenia z etnografii społeczeństw plemiennych dla studentów etnologii. Nie kryła swych preferencji dla funkcjonalizmu.
Była aktywnym członkiem Komisji Etnograficznej krakowskiego oddziału Polskiej Akademii Nauk od 1973, tj. od reaktywowania tej komisji.
W latach 80. XX wieku zaczęła wypowiadać się na łamach czasopism naukowych, takich jak „Studia socjologiczne”, „Studia filozoficzne”, „Edukacja filozoficzna”, „Przegląd humanistyczny” i „Etnografia polska”.
Lata 90. XX wieku to okres największej aktywności B. Olszewskiej-Dyoniziak. Publikowała wówczas liczne artykuły i recenzje w wymienionych wyżej czasopismach oraz w „Ludzie”, „Studiach Małopolskich” i „Universitasie”. Zajmowała się m.in. socjologicznym, antropologicznym i filozoficznym rozumieniem kultury, uwzględniając tendencje w nauce polskiej, filozoficznymi i empirycznymi teoriami człowieka, antropologiczną koncepcją religii, języka, narodu, wolnością i tolerancją, próbowała wskazać wpływ poglądów B. Malinowskiego na nauki społeczne.
Wybrane publikacje Funkcjonalny model kultury w świetle niektórych osiągnięć współczesnej antropologii i socjologii, Warszawa 1966, Zakład Narodowy im. Ossolińskich Zambia. Zarys historyczno-socjologiczny – a historico-sociological survey, Warszawa 1978, Państwowe Wydawnictwo Naukowe Człowiek, kultura, osobowość. Wstęp do klasycznej antropologii kulturowej, wyd I: Kraków 1991, 1992, Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych Universitas, ; wyd II przejrzane i poprawione: Wrocław 2001, 2002, 2003, Wyd. Atla 2 Społeczeństwo i kultura. Szkice z antropologii kulturowej, Kraków 1994, Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych Universitas Bronisław Malinowski. Twórca nowoczesnej antropologii społecznej, Zielona Góra 1996, Wyższa Szkoła Pedagogiczna im. Tadeusza Kotarbińskiego – Wydawnictwo Zarys antropologii kultury, wyd. I: Kraków 1996, Wydawnictwo UJ, wyd II (Zarys antropologii kulturowej): 2000 Oblicza kultury. Wstęp do antropologii międzykulturowej komunikacji, Kraków 1998, Wydawnictwo UJ Antropologia totalitaryzmu europejskiego XX wieku, Wrocław 1999, Wyd. Atla 2 Człowiek i religia. Studium z zakresu genezy i społecznej funkcji religii, Wrocław 2002, Wyd. Atla 2 Człowiek a wspólnota. Antropologiczne aspekty w doktrynach politycznych, Wrocław 2003, Wyd. Atla 2 (red.) Antropologiczne wizje kultury, Ustroń 2004, Wyd. „Studeu”, . Rozwój, zmiana i postęp społeczny. Zarys problematyki Wrocław 2008, Wyd. Atla 2, .
Przypisy
Bibliografia I. Bukowska-Floreńska, Barbara Olszewska-Dyoniziak (1937-2008), „Lud” 92, 2008, s. 418–425
Linki zewnętrzne
Kategoria:Polscy antropolodzy Kategoria:Urodzeni w 1937 Kategoria:Zmarli w 2008 Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Pochowani na cmentarzu Prądnik Czerwony w Krakowie Kategoria:Ludzie urodzeni w Krakowie