Szymon bar Kochba, hebr. שמעון בר כוכבא (zm. 135) – dowódca drugiej wojny żydowsko-rzymskiej zwanej powstaniem bar Kochby w latach 132–135. Założył niepodległe żydowskie państwo izraelskie, którym rządził jako nasi (książę). Zostało podbite przez Rzymian w 135 roku po dwóch latach wojny.
Pierwotnie nazywał się Szymon ben Kosiba, otrzymał nazwisko bar Kochba (co oznacza w języku aramejskim dosłownie „Syn Gwiazdy”; odnosi się to do 17 wersu 24 rozdziału Księgi Liczb, w którym mowa jest o wschodzącej Gwieździe Jakuba) od żydowskiego mędrca rabina Akiby ben Josefa.
Jest autorem 2 krótkich listów odkrytych w Wadi Murabba’at Musa w 1951 r. i 15 znalezionych w Nachal Chewer na początku lat 60. XX w. Żadnego z nich jednak własnoręcznie nie podpisałJerzy Ciecieląg, Powstanie Bar Kochby 132–135 po Chr., Inforteditions, Zabrze 2008, s. 171..
Przez sławnego rabina Akibę został ogłoszony MesjaszemJerzy Ciecieląg, Powstanie Bar Kochby 132–135 po Chr., Inforteditions, Zabrze 2008, s. 7–11.. Jednak po nieudanym powstaniu wielu rabinackich pisarzy obarczyło go przydomkiem bar Kozeba, co oznacza w języku aramejskim „Syna Kłamstwa”.
W ocenie Euzebiusza z Cezarei był on tylko mordercą i rozbójnikiemEuzebiusz z Cezarei Historia Ecclesiastica IV, 6, 2
Powstanie Bar Kochby
Bar Kochba zorganizował powstanie, mając na celu zrzucenie zwierzchnictwa Cesarstwa Rzymskiego nad prowincją Judeą.
Jako książę Izraela (hebr. nasi ha-Jisrael) został jego wodzem wraz ze swoim wujem Eleazarem synem Charsoma, którego mianował arcykapłanem.
Prawdopodobnie przyczyną powstania była decyzja o odbudowie Jerozolimy (po wcześniejszym zburzeniu z roku 70), tym razem jako Colonia Aelia Capitolina. Ponadto powodem miał być rzekomy dekret o uznaniu obrzezania jako kastracji, i tym samym karania go śmiercią (prawdopodobnie ten dekret został wprowadzony już po powstaniu). Decyzja (decyzje?) ta zapadła ok. roku 129/130 podczas pobytu Hadriana w Judei. Przez następne 2 lata prowadzone były przygotowania mające na celu m.in. stworzenie/zrestaurowanie podziemnych kryjówek. Służyły one jako ewentualne schronienie/baza wypadów na Rzymian. Dotychczas znaleziono ich ok. 140 w samej Judei (choć nie jest pewne czy wszystkie służyły Żydom w tym powstaniu) ale nie jest wykluczone że było ich znacznie więcej.
Pierwsi wojownicy bar Kochby w dowód oddania swemu władcy wspólnie z nim okaleczyli się, odcinając sobie po jednym palcu. Ku zaskoczeniu cesarza początkowo Żydzi odnosili zwycięstwa nad armią rzymską, dzięki czemu bar Kochba zyskiwał nowych zwolenników. W wyniku walk Żydzi wyzwolili obszar południowej Judei, ponadto zaczęto bić monety (ze względu na brak zasobów symbole były nakładane na monety rzymskie. W sumie powstańcy zdobyli ok. 50 twierdz oraz ok. 1000 miast i wsi (według Kasjusza Diona). Walki były bardzo zaciekłe, a straty Rzymian ogromne.
Powstańcy prześladowali i zabijali chrześcijan za odmowę porzucenia wiary i uznania bar Kochby za MesjaszaJustyn Męczennik Apologia I, 31.
W 135 roku wojska rzymskie opanowały większość obszarów rebeliantów, a następnie, po długim oblężeniu, zdobyty został ostatni punkt oporu żydowskiego – twierdza , która była również siedzibą sanhedrynu. Zamordowani zostali niemal wszyscy obrońcy, włącznie z Bar Kochbą, a pozostałych przy życiu sprzedano jako niewolników. Według relacji Euzebiusza głowę przywódcy powstania pokazano cesarzowi HadrianowiJerzy Ciecieląg, Powstanie Bar Kochby 132–135 po Chr., Inforteditions, Zabrze 2008, s. 190..
Rodzina Jako Mesjasz uważany był za potomka rodu Dawida. Jego wujem był Eleazar, syn Charsoma, którego bar Kochba miał silnym kopniakiem zabićJerzy Ciecieląg, Powstanie Bar Kochby 132–135 po Chr., Inforteditions, Zabrze 2008, s. 201.. Nie wiadomo jednak wiele o jego bliższej rodzinie.
Bar Kochba w sztuce Jeszcze w trakcie powstania przeciw Rzymianom bar Kochba został przedstawiony na jednej z pieczęci (w sumie odnaleziono dwie o tym samym motywie). Wizerunek obrazował brodatego mężczyznę w tunice, walczącego z lwem (Rzymem)Jerzy Ciecieląg, Powstanie Bar Kochby 132–135 po Chr., Inforteditions, Zabrze 2008, s. 174.. W późniejszych wiekach Bar Kochba był tematem operetki pod tytułem Bar Kochba, napisanej przez Abrahama Goldfadena między 1883 a 1885 rokiem. Inna operetka o tym samym tytule była dziełem rosyjskiego Żyda kompozytora Yaacova Bilanskiego Levanona w Palestynie w 1920 roku. Płytę o nazwie Bar Kochba nagrał także amerykański jazzman i kompozytor John Zorn.
Przypisy
Bibliografia W. Eck, 'The Bar Kokhba Revolt: the Roman point of view' in the Journal of Roman Studies 89 (1999) 76ff. David Goodblatt, Avital Pinnick and Daniel Schwartz: Historical Perspectives: From the Hasmoneans to the Bar Kohkba Revolt In Light of the Dead Sea Scrolls: Boston: Brill: 2001: Richard Marks: The Image of Bar Kokhba in Traditional Jewish Literature: False Messiah and National Hero: University Park: Pennsylvania State University Press: 1994:
Peter Schafer: The Bar Kokhba War Reconsidered: Tubingen: Mohr: 2003: David Ussishkin: „Archaeological Soundings at Betar, Bar-Kochba's Last Stronghold”, Tel Awiw. Journal of the Institute of Archaeology of Tel Aviv University 20 (1993) 66ff. Jigael Jadin: Bar Kokhba: The Rediscovery of the Legendary Hero of the Last Jewish Revolt Against Imperial Rome: Londyn: Weidenfeld and Nicolson: 1971: Lee I. Levine: “Judaism from the Destruction of Jerusalem to the End of the Second Jewish Revolt: 70-135 C.E.”: Christianity and Rabbinic Judaism: a Parallel History of their Origins and Early Development. Ed. Hershal Shanks. Washington D.C.: Biblical Archaeology Society, 1993.
* Kategoria:Starożytni Żydzi Kategoria:Zmarli w 135 Kategoria:Nieznana data urodzenia