Airborne Museum „Hartenstein” – muzeum historyczne w Oosterbeek w Holandii poświęcone upamiętnieniu bitwy o Arnhem z września 1944 roku.
Siedziba muzeum znajduje się w dawnej kwaterze głównej brytyjskiej 1 Dywizji Powietrznodesantowej podczas bitwy. Muzeum posiada szeroką kolekcję autentycznej broni, umundurowania oraz wyposażenia, a także zbiór wywiadów, zdjęć i filmów dokumentujących przebieg bitwy.
Instytucja oferuje wystawę „Airborne Experience”, wielokrotnie nagradzaną, która umożliwia zwiedzającym doświadczenie atmosfery bitwy. Prezentowana jest zarówno perspektywa sił aliantów, jak i żołnierzy niemieckich oraz ludności cywilnej.
Misja thumb|Tablica przed wejściem Airborne Museum „Hartenstein” ma na celu prezentację bitwy o Arnhem we wszystkich jej aspektach szerokiej, międzynarodowej publiczności. Muzeum stanowi źródło wiedzy historycznej o przeżyciach żołnierzy obu stron oraz cierpieniach ludności cywilnej.
Historia obiektu Muzeum jest zlokalizowane w willi Hartenstein od 1978 roku. Pierwsze wzmianki o obiekcie sięgają 1728 roku, kiedy to na terenie Oosterbeek, przy Utrechtseweg, istniała oberża o nazwie „Het Rode Hert” (Czerwony Jeleń). W 1779 roku J. van der Sluys, adwokat na dworze Gelderland, nabył tę nieruchomość wraz z przyległościami. Oberża została rozebrana, a na jej miejscu wybudowano willę nazwaną Hartenstein.
Po śmierci Van der Sluysa zabudowania zmieniały kolejnych właścicieli. Około 1865 roku willa uzyskała swój obecny kształt oraz układ architektoniczny. Wówczas dobudowano także wozownię, obecnie mieszczącą restaurację „Hartenstein@Laurie”. W 1905 roku powstały dwa kryte tarasy. W 1942 roku gmina Renkum przejęła nieruchomość i przekształciła willę w hotel, który odegrał istotną rolę dla brytyjskich spadochroniarzy podczas II wojny światowej.
Operacja Market Garden oraz bitwa o Arnhem
thumb|left|Gen. Robert Urquhart Roy Urquhart krótko po przybyciu do kwatery głównej dywizji w hotelu „Hartenstein”, 19 września 1944 Po inwazji na Normandię w czerwcu 1944 roku wojska Sprzymierzonych posuwały się szybko w stronę Niemiec. Tempo marszu było jednak tak szybkie, że zaopatrzenie nie nadążało za atakującymi wojskami, co skutkowało zatrzymaniem frontu we wrześniu w Belgii i Francji. Aby obejść linię Zygfryda, marszałek Bernard Montgomery opracował plan opanowania przez aliantów kilku mostów na terytorium Holandii, pomiędzy Eindhoven a Arnhem. Celem było otwarcie drogi do Zagłębia Ruhry i dalsze wkroczenie na terytorium Niemiec. Operacja rozpoczęła się 17 września i trwała do 26 września 1944 roku.
W rejonie Arnhem wylądowało około 10 000 alianckich spadochroniarzy z brytyjskiej 1 Dywizji Powietrznodesantowej i polskiej 1 Samodzielnej Brygady Spadochronowej. Najważniejszym celem był most na Dolnym Renie, który należało zdobyć i utrzymać przed armią niemiecką do czasu dotarcia do miasta alianckich wojsk lądowych. Płk John Frost ze swoim 2. batalionem dotarł do mostu, gdzie przez kilka dni toczył ciężkie walki z Niemcami. Jednak większość wojsk spadochronowych nie zdołała dotrzeć do mostu, co zmusiło gen. Roberta Urquharta, dowódcę 1 DPD, do ustanowienia kwatery głównej w hotelu „Hartenstein”. Wokół kwatery toczyły się zaciekłe walki, podczas których odnotowano liczne ofiary po obu stronach. 21 września 2. batalion broniący mostu został zmuszony do wycofania się. 26 września, po wycofaniu pozostałych jednostek za Ren, hotel „Hartenstein” został opuszczony. Alianci przegrali bitwę o Arnhem, a budynek uległ poważnym uszkodzeniom.
Muzeum thumb|Wystawa Airborne Experience Po zakończeniu II wojny światowej podjęto decyzję o utworzeniu muzeum poświęconego bitwie o Arnhem. Pierwsza placówka powstała w 1949 roku w zamku Doorwerth. Po wojnie willa Hartenstein funkcjonowała ponownie jako hotel. Wkrótce kolekcja w zamku Doorwerth rozrosła się na tyle, że rozpoczęto poszukiwania nowej lokalizacji. Zakupiono hotel Hartenstein, a 11 maja 1978 roku powstało Airborne Museum „Hartenstein”.
W 2008 roku muzeum zostało tymczasowo zamknięte na czas modernizacji i rozbudowy. Powierzchnia eksponatów została powiększona o 900 m² w piwnicy oraz nową salę przyjęć. W podziemiach zorganizowano wystawę Airborne Experience, która umożliwia zwiedzającym doświadczenie bitwy z perspektywy uczestników. Wystawa ta zdobyła liczne nagrody i nominacje.
Airborne Museum „Hartenstein” corocznie angażuje się w liczne wydarzenia upamiętniające bitwę o Arnhem. Jest miejscem spotkań weteranów, mieszkańców oraz młodzieży. Muzeum znajduje się w niedalekim sąsiedztwie Cmentarza Wojennego w Arnhem-Oosterbeek, gdzie co roku odbywają się uroczystości rocznicowe. Ponadto co roku uczestnicy przed muzeum przechodzi parada Airborne March.
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne www.airbornemuseum.nl www.mooigelderland.nl/kasteel-doorwerth
Kategoria:Muzea historyczne Kategoria:Muzea w Holandii Kategoria:Muzea wojskowe