thumb|240px|Józef Krzyżański – Sianokosy Józef Krzyżański (ur. 17 marca 1898 w Hnilicach Wielkich, zm. 9 lipca 1987 w Poznaniu) – artysta malarz kapista związany ze środowiskiem poznańskim.
Życie i działalność Urodził się na Podolu w rodzinie ziemiańskiej. Studiował na Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie w pracowniach Stanisława Kamockiego i Teodora Axentowicza. Dyplom krakowskiej ASP uzyskał w 1924. W latach 1925–1929 kontynuował studia malarskie w filii krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych w Paryżu u Józefa Pankiewicza zostając jego asystentem. Od lat 30. XX wieku tworzył w Poznaniu. Posiadał majątek w Trzaskowie. Malował przede wszystkim pejzaże i portrety, również akty, pozostając pod wpływem fowistów i ekspresjonistów. Domeną jego było malarstwo olejne.
W okresie międzywojennym jego prace były wystawiane między innymi: w warszawskiej „Zachęcie” (1922, 1932), w Towarzystwie Przyjaciół Sztuk Pięknych w Poznaniu (1924, 1932), w Pałacu Sztuki w Krakowie (1931), w Muzeum Historii Sztuki w Łodzi (1936), w Instytucie Propagandy Sztuki w Warszawie (1938 z Tadeuszem Piotrem Potworowskim), także w Paryżu w Salonie Niezależnych i w Nowym Jorku na Wystawie Światowej w 1939Wystawa Światowa w Nowym Jorku w 1939 roku: jedna z największych wystaw światowych otwarta przez prezydenta USA Franklina Delano Roosevelta oraz Alberta Einsteina 30 kwietnia 1939. Zwiedziły ją ponad 44 miliony ludzi. Obrazy J. Krzyżańskiego, które zdobiły na niej Pawilon Polski, zostały zdeponowane w USA na czas II wojny światowej. Po wojnie powróciły do Polski i zostały zwrócone artyście.. Łącznie jego prace prezentowane były na około 250 wystawach w Polsce i na całym świecie w omawianym okresie, jak i po II wojnie światowej (1959, 1962). Określany jest mianem „jednego z najciekawszych malarzy kolorystów związanych z Poznaniem”. Odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski.
Na budynku, w którym mieszkał przy ul. Krakowskiej 30 w Poznaniu, umieszczono tablicę pamiątkową autorstwa Józefa PetrukaJarosław Mulczyński, Historia pisana na murach. Tablice pamiątkowe w Poznaniu po 1945 roku, w: Kronika Miasta Poznania, nr 2/2001, Wydawnictwo Miejskie, Poznań, 2001, ss.251–252, ISSN 0137-3552.
Związki rodzinne W 1936 r. ożenił się z Haliną Górską, romanistką, z którą miał syna Jacka i córkę EwęWielkopolski Słownik Biograficzny (red. A. Gąsiorowski, J. Topolski), Warszawa-Poznań 1981, s. 388-389 .
Córka Ewa Trzeciakowska z domu Krzyżańska, prawniczka, jest żoną historyka Lecha Trzeciakowskiego Nota biograficzna w serwisie marcinek.net.
Przypisy
Bibliografia
Zobacz też
Linki zewnętrzne Biogram na stronie parafii Słupia [dostęp 2024-08-09]
Kategoria:Ludzie związani z Poznaniem Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski Kategoria:Urodzeni w 1898 Kategoria:Zmarli w 1987