mały|Eparchia brzeska i kobryńska na tle podziału administracyjnego Egzarchatu Białoruskiego Eparchia brzeska i kobryńska – eparchia Egzarchatu Białoruskiego Patriarchatu Moskiewskiego obejmująca Brześć i obszar dzisiejszych rejonów obwodu brzeskiego: bereskiego, brzeskiego, drohiczyńskiego, kamienieckiego, kobryńskiego, małoryckiego, prużańskiego i żabineckiego. Katedralnym soborem diecezji jest sobór św. Szymona w Brześciu, zaś konkatedrą – sobór św. Aleksandra Newskiego w Kobryniu.
W 2020 r. eparchia liczyła 203 parafie, 224 cerkwie i 230 duchownych (w tym 210 prezbiterów, 20 diakonów)Брестская и Кобринская епархия.
Historia Patriarchat Konstantynopolitański Eparchia brzeska i kobryńska nawiązuje do tradycji chrztu Rusi i diecezji działającej na terenie ziemi brzeskiej, leżącej wówczas w księstwie turowskim. W połowie XII w. wraz z przejściem Brześcia pod władzę książąt halicko-wołyńskich tutejsi prawosławni znaleźli się pod jurysdykcją biskupów halicko-włodzimierskich, używających tytułu biskupów włodzimiersko-wołyńskich i brzeskich. Brzeska cerkiew św. Mikołaja zaczęła pełnić funkcje centrum protopopii. Tu odbyły się m.in. synody biskupów ruskich z udziałem niższego duchowieństwa i świeckich (sobory) w 1590, 1594, 1596. W efekcie ostatniego z nich doszło do unii brzeskiej, której jednym z głównych architektów był ówczesny biskup włodzimierski i brzeski Hipacy Pociej. Zlikwidowano wówczas eparchię prawosławną, a w jej miejsce utworzono unicką diecezję włodzimierską, która przejęła większość parafii i cerkwi poprzedniej diecezji prawosławnej. Miejscowi dyzunici, wśród których czołową rolę odgrywały brzeskie bractwa cerkiewne oraz Atanazy Brzeski, ihumen monasteru św. Symeona, uznawali zwierzchnictwo prawosławnych biskupów łuckich, mohylewskich i mińskich.
Patriarchat Moskiewski Na podstawie rozejmu w Andruszowie i traktatu Grzymułtowskiego prawosławni w Rzeczypospolitej Obojga Narodów znaleźli się pod protektoratem Rosji, a w 1686 patriarcha Konstantynopola oficjalnie uznał przejęcie jurysdykcji nad nimi przez Patriarchat Moskiewski. Tymczasem w ramach greckokatolickiej diecezji włodzimierskiej w 1765 utworzono biskupstwo brzeskie, które po III rozbiorze Rzeczypospolitej (1795) i podziale terytorium diecezji włodzimiersko-brzeskiej między monarchię Habsburgów, Imperium Rosyjskie i Królestwo Prus zostało skasowane. W 1798 powołano jednak samodzielną unicką diecezją brzeską.
Rosyjska polityka likwidowania Kościoła unickiego spowodowała, że diecezja brzeska częściowo (1808), a następnie całkowicie (1828) weszła w skład diecezji wileńskiej. Po synodzie połockim i likwidacji unii brzeskiej w guberniach zachodnich w 1839 wszystkich unitów na tych terenach podporządkowano Rosyjskiemu Kościołowi Prawosławnemu, którego struktury administracyjne znacznie się rozrosły.
6 marca 1839 utworzono eparchię brzeską, podporządkowaną 22 stycznia 1840 prawosławnej eparchii wileńskiej i litewskiej. Biskupi sufragani brzescy byli powoływani do 1900, kiedy z eparchii wileńskiej i litewskiej wydzielono eparchię grodzieńską i brzeską.
Okres międzywojenny Po I wojnie światowej, w latach 1921–1939 osiem dekanatów z obszaru ziemi brzeskiej wchodziło w skład w diecezji poleskiej w ramach Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego.
II wojna światowa Po zajęciu ziem wschodnich II Rzeczypospolitej przez ZSRR reaktywowano wikariat brzeski w ramach eparchii grodzieńskiej Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego (24 marca 1941). Biskupem brzeskim został wówczas Benedykt (Bobkowski). Wkrótce jednak te tereny znalazły się pod okupacją III Rzeszy. Wówczas ziemia brzeska znalazła się w jurysdykcji Ukraińskiego Autonomicznego Kościoła Prawosławnego.
Okres powojenny Po wyzwoleniu Białorusi spod okupacji niemieckiej w 1944 utworzono niezależną eparchię brzeską w ramach Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego. W 1948 na skutek nacisków władz sowieckich eparchia brzeska została zlikwidowana i włączona do eparchii grodzieńskiej, a w 1952 do mińskiej i białoruskiej.
W ramach Egzarchatu Białoruskiego Patriarchatu Moskiewskiego eparchia brzeska została reaktywowana 31 stycznia 1990 przez wydzielenie z terytorium eparchii pińskiej zachodniej części obwodu brzeskiego.
Biskupi brzescy
Dekanaty W 2020 r. w skład eparchii wchodziło 9 dekanatów: bereski (18 parafii) brzeski miejski (20 parafii) brzeski rejonowy (27 parafii) drohiczyński (25 parafii) kamieniecki (29 parafii) kobryński (34 parafie) małorycki (16 parafii) prużański (22 parafie) żabinecki (15 parafii)
Cerkwie
Monastery Na terenie eparchii działają cztery monastery: monaster św. Atanazego Brzeskiego w Brześciu, męski monaster Przemienienia Pańskiego w Chmielewie, męski monaster Narodzenia Przenajświętszej Bogurodzicy w Brześciu (na Wyspie Szpitalnej Twierdzy Brzeskiej), żeński monaster Wszechmiłującego Zbawiciela (Spasski) w Kobryniu, żeński
Zobacz też Biskupi włodzimiersko-brzescy (uniccy) Eparchia włodzimiersko-wołyńska Eparchia wołyńska (Patriarchat Moskiewski) Diecezja pińska (rzymskokatolicka)
Przypisy
Bibliografia Opis w serwisie ortho-rus Eparchia w encyklopedii Древо
*