Karpacki Oddział Straży Granicznej imienia 1 Pułku Strzelców Podhalańskich – oddział Straży Granicznej ochraniający granicę polsko-słowacką na długości 319,49 km. Siedziba Komendy Oddziału znajduje się w Nowym Sączu. Oddział został zlikwidowany 31 grudnia 2013 i reaktywowany 16 maja 2016. Przywrócona jednostka objęła najpierw obszar województwa małopolskiego, a w 2017 objęła też województwo świętokrzyskie. W jej skład wchodzą placówki SG w: Tarnowie, Zakopanem, Krakowie, Krakowie-Balicach i Kielcach.

Formowanie i zmiany organizacyjne W dniu 7 maja 1991 Komendant Główny Straży Granicznej płk prof. dr hab. Marek Lisiecki wydał zarządzenie nr 021 na mocy którego z dniem 16 maja 1991 rozwiązano Karpacką Brygadę Wojsk Ochrony Pogranicza w Nowym Sączu. Jednocześnie na mocy tego zarządzenia został utworzony Karpacki Oddział Straży Granicznej w Nowym Sączu według etatu nr 44/05 o stanie osobowym 945 funkcjonariuszy i 187 pracowników urzędów państwowych.

W dniu 7 maja 1991 Komendant Główny Straży Granicznej płk prof. dr hab. Marek Lisiecki wydał zarządzenie nr 021 na mocy którego z dniem 16 maja 1991 rozwiązano Orkiestrę Reprezentacyjną WOP w Nowym Sączu. Jednocześnie na mocy tego zarządzenia została utworzona Orkiestra Reprezentacyjna SG w Nowym Sączu według etatu nr 44/018 o stanie osobowym 63 funkcjonariuszy i 2 pracowników urzędów państwowych.

Decyzją nr 2 Komendanta Głównego Straży Granicznej z 3 października 1991 nadano Karpackiemu Oddziałowi Straży Granicznej w Nowym Sączu imię 1 Pułku Strzelców Podhalańskich oraz sztandar.

Zarządzeniem nr 64 Komendanta Głównego Straży Granicznej z 2 listopada 2010 określono i wprowadzono symbol Karpackiego Oddziału Straży GranicznejZarządzenie nr 64 Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 2.11.2010 r. sprawie określenia wzorów symboli jednostek organizacyjnych Straży Granicznej (Dz. Urz. KGSG Nr 11, poz. 53)..

Rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych z 6 marca 2013 z dniem 31 grudnia 2013 Karpacki Oddział Straży Granicznej został zniesiony. Jego kompetencje oraz zasięg terytorialny na odcinku granicy państwowej ze Słowacją przejął Śląsko-Małopolski Oddział Straży Granicznej z siedzibą w Raciborzu, a w obiektach koszarowych utworzono Karpacki Ośrodek Wsparcia Straży Granicznej w Nowym Sączu.

Zarządzeniem nr 81 Komendanta Głównego Straży Granicznej z 28 lipca 2016, załącznik nr 3, określono i wprowadzono nowy symbol Karpackiego Oddziału Straży GranicznejZarządzenie nr 81 Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 28 lipca 2016 roku w sprawie określenia wzorów symboli jednostek organizacyjnych Straży Granicznej (Dz. Urz. KGSG 2016, poz. 79)..

2 czerwca 2017 Karpacki Oddział SG otrzymał imię I Pułku Strzelców Podhalańskich i sztandar.

Zasięg terytorialny Początkowy zasięg terytorialny Oddziału SG obejmował obszar od znaku granicznego I/202 wyłącznie, stanowiącego rozgraniczenie z odcinkiem służbowej odpowiedzialności Bieszczadzkiego Oddziału SG w Przemyślu, do znaku granicznego III/90 włącznie, stanowiącego rozgraniczenie z ówczesnym Beskidzkim Oddziałem SG w Cieszynie.

1 listopada 1998, w związku z likwidacją Beskidzkiego Oddziału SG w Cieszynie, oddział przejął ochronę zachodniej części granicy polsko-słowackiej, od Babiej Góry po styk granic Polski, Słowacji i Czech. Zasięg terytorialny oddziału obejmował odcinek granicy państwowej od znaku granicznego I/202 wyłącznie do znaku granicznego III/201, tj. rozgraniczeniem ze Śląskim Oddziałem SG w Raciborzu. Długość odcinka granicy państwowej, którą ochraniał wówczas oddział wynosiła 399,2 km, z czego 312,7 km na terenie województwa małopolskiego i 86,5 km na terenie województwa śląskiego.

12 stycznia 2002 zasięg terytorialny oddziału obejmował: województwo małopolskie, wchodzące w skład województwa śląskiego: powiat żywiecki i z powiatu cieszyńskiego część obszaru gminy Istebna na południe od linii prostej biegnącej od znaku granicznego nr I/201 na granicy państwowej Rzeczypospolitej Polskiej z Republiką Słowacką do mostu na potoku Czadeczka z wyłączeniem tego mostu, prawym brzegiem potoku Czadeczka do zetknięcia się granicy miejscowości Jaworzynka, Koniaków i Istebna, dalej granicą miejscowości Koniaków oraz Istebna do granicy gmin Istebna i Milówka, województwo świętokrzyskie – w zakresie lotniczych przejść granicznych określonych w przepisach odrębnych.

1 stycznia 2005 zasięg terytorialny oddziału obejmował wchodzące w skład województwa podkarpackiego powiat: jasielski, krośnieński, sanocki, leski (z wyłączeniem gminy Olszanica), miasto na prawach powiatu Krosno oraz z powiatu bieszczadzkiego część obszaru gminy Lutowiska położoną na zachód od linii prostej biegnącej od znaku granicznego nr I/1 na granicy państwowej Rzeczypospolitej Polskiej z Republiką Słowacką przez punkt triangulacyjny 1114,9 do granicy gmin Cisna i Lutowiska, województwo małopolskie, wchodzące w skład województwa śląskiego: powiat żywiecki i z powiatu cieszyńskiego część obszaru gminy Istebna położoną na południe od linii prostej biegnącej od znaku granicznego nr III/201 na granicy państwowej Rzeczypospolitej Polskiej z Republiką Słowacką do mostu na potoku Czadeczka, z wyłączeniem tego mostu, prawym brzegiem potoku Czadeczka do zetknięcia się granicy miejscowości Jaworzynka, Koniaków i Istebna, dalej granicą miejscowości Koniaków oraz Istebna do granicy gmin Istebna i Milówka. Zasięg terytorialny oddziału obejmował odcinek granicy państwowej o długości 541,062 km, z czego 319,49 km na terenie województwa małopolskiego, 134,14 km na terenie województwa podkarpackiego i 87,43 km na terenie województwa śląskiego.

1 czerwca 2009 zasięg terytorialny oddziału obejmował: wchodzące w skład województwa podkarpackiego powiaty: jasielski, krośnieński, sanocki (bez gmin: Sanok, Zagórz, Tyrawa Wołoska), miasto na prawach powiatu Krosno, województwo małopolskie, wchodzące w skład województwa śląskiego: powiat żywiecki i z powiatu cieszyńskiego część obszaru gminy Istebna położonego na południe od linii prostej biegnącej od znaku granicznego nr III/201 na granicy państwowej Rzeczypospolitej Polskiej z Republiką Słowacką do mostu na potoku Czadeczka, z wyłączeniem tego mostu, prawym brzegiem potoku Czadeczka do zetknięcia się granicy miejscowości Jaworzynka, Koniaków i Istebna, dalej granicą miejscowości Koniaków oraz Istebna do granicy gmin Istebna i Milówka.

1 kwietnia 2011 zasięg terytorialny oddziału obejmował: województwo małopolskie, wchodzące w skład województwa śląskiego: powiat żywiecki i z powiatu cieszyńskiego część obszaru gminy Istebna położonego na południe od linii prostej biegnącej od znaku granicznego nr III/201 na granicy państwowej Rzeczypospolitej Polskiej z Republiką Słowacką do mostu na potoku Czadeczka, z wyłączeniem tego mostu, prawym brzegiem potoku Czadeczka do zetknięcia się granicy miejscowości Jaworzynka, Koniaków i Istebna, dalej granicą miejscowości Koniaków oraz Istebna do granicy gmin Istebna i Milówka.

W terytorialnym zasięgu działania oddziału, terenowymi organami Straży Granicznej byli komendant oddziału, komendanci strażnic i granicznych placówek kontrolnych, a po reorganizacji w 2004 komendant oddziału i komendanci placówek.

Struktura organizacyjna Struktura organizacyjna Karpackiego Oddziału Straży Granicznej w dniu 16 maja 1991 przedstawiała się następująco: Komendant Oddziału Zastępca Komendanta Oddziału Starszy Radca Prawny Wydział Ochrony Granicy Państwowej Wydział Kontroli Ruchu Granicznego Wydział Dochodzeniowo-Śledczy Wydział Prezydialny Wydział Łączności i Informatyki Wydział Kadr i Szkolenia Wydział Finansów Wydział Techniki i Zaopatrzenia: Kompania Zabezpieczenia Kompania OdwodowaW kwietniu 1996 na bazie funkcjonariuszy Kompanii Odwodowej, powstała Kompania Reprezentacyjna Straży Granicznej. Kompania Odwodowa Samodzielna Kompania Odwodowa SG w Nowym Targu Służba Zdrowia. w 1991 Karpackiemu Oddziałowi Straży Granicznej podlegały: Strażnica SG w Gładyszowie do 1 stycznia 2003Ochronę jej odcinka przejęła GPK w Koniecznej.Zarządzenie nr 058 Komendanta Głównego Straży Granicznej z 13 grudnia 2002 zmieniające zarządzenie w sprawie organizacji wchodzących w skład Straży Granicznej komend, strażnic, granicznych placówek kontrolnych, dywizjonów, pododdziałów odwodowych oraz ośrodków szkolenia w ramach III etapu realizacji programu dostosowania Straży Granicznej do standardów Schengen, polegającą na włączeniu wytypowanych strażnic w struktury gpk. W wyniku przeprowadzonej reorganizacji we wszystkich oddziałach SG 62 strażnice zostały włączone w struktury gpk. Strażnica SG w Wysowej do 2005 Strażnica SG w Tyliczu do 1 maja 2004 Strażnica SG w Muszynie do 1 stycznia 2003 rokuOchronę jej odcinka przejęła GPK SG w Muszynie. Strażnica SG w Piwnicznej-Zdroju do 1 stycznia 2003 Strażnica SG w SzlachtowejW 2001 roku została przemianowana. → Strażnica SG w Szczawnicy Strażnica SG w Sromowcach Wyżnych do 1 stycznia 2003Ochronę jej odcinka przejęła GPK SG w Niedzicy. Strażnica SG w Kacwinie do 1 maja 2004 Strażnica SG w Jurgowie do 1 października 2003Ochronę jej odcinka przejęła GPK SG na Łysej Polanie. Strażnica SG na Łysej Polanie do 15 października 2002Ochronę jej odcinka przejęła GPK SG na Łysej Polanie. Strażnica SG w Zakopanem do 24 sierpnia 2005 Strażnica SG w Witowie do 1999 Strażnica SG w Podczerwonem do 1 maja 2004 Strażnica SG w Chyżnem do 1 stycznia 2003Ochronę jej odcinka przejęła GPK SG w Chyżnem. Strażnica SG w Lipnicy Wielkiej do 24 sierpnia 2005 Strażnica SG w Zawoi do 1997Ochronę jej odcinka przejęła Strażnica SG w Lipnicy Wielkiej. Graniczna Placówka Kontrolna SG w Muszynie Graniczna Placówka Kontrolna SG w Piwnicznej-Zdroju Graniczna Placówka Kontrolna SG na Łysej Polanie Graniczna Placówka Kontrolna SG w Chyżnem Graniczna Placówka Kontrolna SG w Krakowie-Balicach do 24 sierpnia 2005.

W 1995 utworzono: Graniczna Placówka Kontrolna SG w Koniecznej.

1 grudnia 1998 z rozformowanego Beskidzkiego OSG, oddziałowi podporządkowanoDecyzja nr 277 MSWiA z 5 sierpnia 1998 w sprawie likwidacji Beskidzkiego OSG.: Strażnica SG w Korbelowie do 1 stycznia 2003Ochronę jej odcinka przejęła GPK w Korbielowie. Strażnica SG w Soblówce do 2005Ochronę jej odcinka przejęła PSG w Korbielowie. Strażnica SG w Rycerce do 15 września 2004Ochronę jej odcinka przejęła GPK w Zwardoniu. Strażnica SG w Zwardoniu do 1 stycznia 2003Ochronę jej odcinka przejęła GPK w Zwardoniu. Graniczna Placówka Kontrolna SG w Korbielowie Graniczna Placówka Kontrolna SG w Zwardoniu.

Od 2003 funkcjonowanie Karpackiego Oddziału Straży Granicznej regulowało Zarządzenia nr 34 Komendanta Głównego Straży Granicznej z 24 września 2003 w sprawie nadania regulaminu organizacyjnego Komendzie Karpackiego Oddziału Straży Granicznej im. I Pułku Strzelców Podhalańskich w Nowym Sączu (Dz.Urz. KGSG Nr 6, poz. 41, z 2005 Nr 4, poz. 18, z 2006 Nr 3, poz. 12 oraz z 2007 Nr 1, poz. 12, Nr 3, poz. 29 i Nr 5, poz. 50), zmienionego zarządzeniami nr 39 z 23 maja 2008, nr 63 z 28 sierpnia 2008 i nr 85 z 16 listopada 2009.

1 stycznia 2005 od Bieszczadzkiego Oddziału SG, oddziałowi podporządkowano1 stycznia 2005 zgodnie z rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 22 września 2004 zmieniającym rozporządzenie w sprawie utworzenia oddziałów Straży Granicznej, ochrona polsko–słowackiego odcinka granicy państwowej ochranianego dotychczas przez Bieszczadzki Oddział Straży Granicznej powierzona została Karpackiemu Oddziałowi Straży Granicznej w Nowym Sączu.→ .: Strażnica SG w Wetlinie Strażnica SG w Cisnej do 2005 Strażnica SG w Komańczy do 2005 Strażnica SG w Jaśliskach do 2005 Strażnica SG w Ożennej do 2005 Graniczna Placówka Kontrolna SG w Łupkowie Graniczna Placówka Kontrolna SG w Barwinku.