Klemens Lothar Wenzel Fürst von Metternich-Winneburg (ur. 15 maja 1773 w Koblencji, Niemcy, zm. 11 czerwca 1859 w Wiedniu) – austriacki książę, polityk i dyplomata, wieloletni minister spraw zagranicznych (1809–1848) i kanclerz Austrii (1821–1848). Zwolennik konserwatyzmu.
Życiorys W 1788 jako 15-latek rozpoczął studia w Strasburgu. Od 1790 do 1794 studiował w Moguncji. W latach 1790–1794 podczas studiów asystował ojcu na placówce w Brukseli. Brał udział w charakterze mistrza ceremonii w koronacjach cesarzy Leopolda II (1790) i Franciszka II (1792). W roku 1794 rodzina Metternichów przeprowadziła się z Anglii do Wiednia.
W 1795 ożenił się z hrabiną Marią Eleonorą von Kaunitz-Rietberg, córką dyplomaty księcia Ernsta Christopha von Kaunitza-Rietberga, mecenasa Mozarta, i wnuczką niedawnego kanclerza austriackiego księcia Wenzela Antona von Kaunitza-Rietberga, przez co uzyskał odpowiednie koneksje na dworze. Jego kariera dyplomaty rozpoczęła się w 1797, kiedy został członkiem westfalskiego kolegium hrabiowskiego. W roku 1801 odbył pierwszą misję dyplomatyczną w Dreźnie zakończoną niepowodzeniem. Dwa lata później prowadził misję dyplomatyczną w Berlinie, gdzie poznał francuskich dyplomatów. W roku 1806 został mianowany ambasadorem Austrii we Francji.
W 1808 został odwołany z Paryża i 8 października 1809 roku objął dozór nad Ministerstwem Zewnętrznym (Zagranicznym). W roku 1812 poparł kampanię Napoleona w Rosji (wysłanie 30 tysięcy żołnierzy przez Austrię). Rok później otrzymał tytuł dziedzicznego austriackiego księcia.
Był jedną z głównych postaci na kongresie wiedeńskim (18 września 1814 – 9 czerwca 1815) i wielkim propagatorem restauracji. W roku 1818 wziął udział w kongresie w Akwizgranie w ramach Świętego Przymierza.
Przyczynił się do powstania Świętego Przymierza. Skutecznie dążył do utrzymania stanu rozdrobnienia Niemiec i Włoch, dzięki czemu Austria zdobyła silną pozycję w tych krajach. Zaaranżował małżeństwo portugalskiego następcy tronu a późniejszego cesarza Brazylii – Pedra I i Marii Leopoldyny Austriackiej, sfinansował także austriacką ekspedycję do Brazylii. W 1816 otrzymał z rąk cesarza Franciszka I zamek Johannisberg (Rheingau), gdzie spędzał dużo czasu. Zwolennik europejskiej równowagi sił (zwanej także "systemem Metternicha"), dążył do osłabienia Francji i Rosji, podważał pozycję Prus i udaremnił plan stworzenia zjednoczonej konstytucyjnej Rzeszy Niemieckiej.
25 maja 1821 otrzymał tytuł Kanclerza Domu, Dworu i Cesarstwa. W roku 1835 po śmierci Franciszka I (Franciszek zrzekł się korony cesarskiej Świętego Cesarstwa Rzymskiego pod wpływem Napoleona I i panował jako cesarz austriacki pod tym właśnie numerem) na tron wstąpił Ferdynand I i wpływy Metternicha wyraźnie zmalały, zwłaszcza w polityce wewnętrznej. Okres od 1821 do 1848 nazywany jest „epoką Metternicha”. Metternich był rzecznikiem legitymizmu i bezwzględnej walki z ruchami rewolucyjnymi i niepodległościowymi w całej Europie. Z Austrii uczynił kraj rządów policyjnych, cenzury i reglamentacji wszystkich dziedzin życia.
13 marca 1848 w czasie Wiosny Ludów został zmuszony do rezygnacji z urzędu i ucieczki do Londynu. Tam odwiedził go Disraeli.
W roku 1851 powrócił do Wiednia. Od 1852, po śmierci protegowanego przez siebie ministra, księcia Felixa zu Schwarzenberga ponownie nieoficjalnie doradzał cesarzowi i kolejnym ministrom spraw zagranicznych.
Jego siedzibą, także miejscem pochówku, był zakupiony w 1826 roku (znany jako osiągnięcie sztuki baroku) w Plasach niedaleko Pilzna w Czechach.
Poglądy polityczne Metternich nie był myślicielem czy pisarzem politycznym, lecz praktykiem politycznym. Jego silnie poglądy polityczne były bardzo wpływowe i ukształtowały życie polityczne pierwszej połowy XIX w. Były to poglądy konserwatywne, w których najważniejszymi tematami były antyrewolucjonizm, legitymizm, legalizm i restauracja dawnego porządku politycznego.
Metternich dorastał pod wpływem idei oświecenia. Uznawał prymat rozumu oraz ideę, że świat podlega ogólnym zasadom i maksymom moralnym. Rewolucja francuska była jednak dla niego szokiem. Uznawał, że była ona wielkim nieszczęściem: zburzyła ona porządek społeczny i wytrąciła świat z równowagi. Celem całego życia Metternicha było odbudowanie (restauracja) tego porządku. Jego ideałem będzie Europa rządzona przez dziedziczne monarchie, w której naczelną klasą społeczną jest arystokracja. Rządy te mają się opierać na legalności władzy monarszej oraz własności oraz wierności tradycji. Rządy te są gwarancją stabilności, pokoju i poszanowania prawa. Ludność miała mieć zagwarantowaną autonomię osobistą, natomiast pozostawać bierna politycznie. Porządek międzynarodowy opierać się miał na zasadzie równowagi sił.
Metternich krytykował dewizę rewolucyjnej Francji: wolność, równość i braterstwo, uznając, że zawarte w niej zasady zostały wykrzywione. Wolność jest niemożliwa bez porządku i pokoju społecznego. Równość ludzi jest sensowna jedynie w obliczu Boga i jego przykazań. Nierówność między ludźmi od Boga pochodzi, ma charakter naturalny i człowiek nie powinien się przeciw niej buntować. Również rewolucyjne braterstwo było ideą zbyt radykalną i przez to niebezpieczną.
Odznaczenia Order Złotego Runa (Austria) Krzyż Wielki Orderu Marii Teresy (Austria) Krzyż Wielki z Brylantami Orderu Świętego Stefana (Węgry)Johann Heinrich Friedrich Berlien: Der Elephanten-Orden und seine Ritter. Kopenhaga: Berlingschen Officin, 1846, s. 139–140. Wielki Złoty Krzyż Honorowy Cywilny (Austria)Johann Stolzer, Christian Steeb: Österreichs Orden vom Mittelalter bis zur Gegenwart. Graz, 1996, s. 290 . Order Świętego Andrzeja Apostoła Pierwszego Powołania (Rosja) Order Świętego Aleksandra Newskiego (Rosja) Krzyż Wielki Orderu Świętej Anny (Rosja) Order Ducha Świętego (Francja) Order Słonia (1814, Dania) Order Annuncjaty (Sabaudia) w 1815 przez Wiktora Emanuela I króla Sardynii Order Orła Czarnego (Prusy) Krzyż Wielki Orderu Orła Czerwonego (Prusy) Order Królewski Serafinów (Szwecja) Krzyż Wielki Orderu Świętego Józefa (Toskania) Order Świętego Huberta (Bawaria) Order Orła Złotego (Wirtembergia) Krzyż Wielki z Brylantami Orderu Wierności (Badenia) Order Świętego Jana Jerozolimskiego (Anglia) Order Pour le Mérite cywilny (Prusy)Parliamentary Papers, House of Commons and Command, T. 50, 1839, s. 2. Krzyż Wielki Orderu Karola III (Hiszpania) Order Świętego Januarego (Sycylia) Krzyż Wielki Orderu Świętego Ferdynanda (Sycylia) Krzyż Wielki Orderu Korony (Wirtembergia) Krzyż Wielki Orderu Legii Honorowej (Francja) Krzyż Wielki Orderu Krzyża Południa (Brazylia) Krzyż Wielki Orderu Chrystusa (Portugalia) Krzyż Wielki Orderu Zbawiciela (Grecja) Krzyż Wielki Orderu Ernestyńskiego (Saksonia) Order Korony Rucianej (Saksonia) Krzyż Wielki Orderu Lwa Niderlandzkiego (Holandia) Krzyż Wielki Orderu Gwelfów (Hanower) Krzyż Wielki Orderu Lwa Złotego (Hesja) Krzyż Wielki Orderu Ludwika (Hesja) Krzyż Wielki Orderu Świętego Jerzego (Parma)British and Foreign State Papers, T. 6-7, 1834, s. 399. Krzyż Wielki Orderu Sokoła Białego (Weimar) Krzyż Wielki Orderu Albrechta Niedźwiedzia (Saksonia-Anhalt)
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Austriaccy dyplomaci Kategoria:Kanclerze Austrii Kategoria:Konserwatyści Kategoria:Austriaccy ministrowie spraw zagranicznych Kategoria:Odznaczeni cywilnym Orderem Pour le Mérite Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Wielkim Legii Honorowej Kategoria:Odznaczeni Orderem Annuncjaty Kategoria:Odznaczeni Orderem Chrystusa (Portugalia) Kategoria:Odznaczeni Orderem Gwelfów Kategoria:Odznaczeni Orderem Orła Czarnego Kategoria:Odznaczeni Orderem Orła Czerwonego Kategoria:Odznaczeni Orderem Karola III Kategoria:Odznaczeni Orderem Królewskim Serafinów Kategoria:Odznaczeni Orderem Krzyża Południa Kategoria:Odznaczeni Orderem Lwa Złotego (Hesja) Kategoria:Odznaczeni Orderem Marii Teresy Kategoria:Odznaczeni Orderem Słonia Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Aleksandra Newskiego (Imperium Rosyjskie) Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Andrzeja (Imperium Rosyjskie) Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Ducha Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Ferdynanda (Sycylia) Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Jana Jerozolimskiego Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Januarego Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Józefa (Toskania) Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Huberta Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Stefana Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętej Anny Kategoria:Odznaczeni Orderem Wierności (Badenia) Kategoria:Odznaczeni Orderem Zbawiciela Kategoria:Odznaczeni Orderem Złotego Runa Kategoria:Odznaczeni Świętym Konstantyńskim Orderem Wojskowym Świętego Jerzego Kategoria:Odznaczeni Orderem Korony Wirtemberskiej Kategoria:Odznaczeni Orderem Alberta Niedźwiedzia Kategoria:Odznaczeni Orderem Sokoła Białego Kategoria:Odznaczeni Orderem Ludwika Kategoria:Ludzie urodzeni w Koblencji Kategoria:Urodzeni w 1773 Kategoria:Zmarli w 1859