thumb|right|300px|Nabożeństwo o północy w cerkwi prawosławnej thumb|right|300px|Nabożeństwo o północy w cerkwi prawosławnej Nabożeństwo o północyTakże spotykane określenia w języku polskim: nokturn, czuwanie o północy (zob. ). Jednocześnie Słownik polskiej terminologii prawosławnej odradza stosowanie terminu nokturn na oznaczenie prawosławnego nabożeństwa. Por. też nokturn w Kościele łacińskim. (gr. Μεσονυκτικόν, cs. połunoszcznica) – jedno z nabożeństw cyklu dobowego w tradycji Kościoła prawosławnego i katolickich Kościołów wschodnich.
Znaczenie nabożeństwa Symbolika nabożeństwa o północy ma następujące podstawowe znaczenia: wierni gromadzą się w nocy na wzór aniołów wychwalających Boga w każdym czasie, na pamiątkę ponownego przyjścia Chrystusa oraz zmartwychwstania umarłych. Ponadto cisza północna sprzyja modlitewnemu skupieniu.
Zgodnie ze swoją nazwą, nabożeństwo to powinno być odprawiane o północy. W praktyce liturgicznej, także w monasterach, odprawiane jest we wczesnych godzinach rannych (przed wschodem słońca) razem z jutrznią i pierwszą godziną kanoniczną.
Porządek nabożeństwa o północy Nabożeństwo rozpoczyna kapłan aklamacją (cs. ) Błogosławiony Bóg nasz, po której lektor odczytuje zwykłe modlitwy początkowe (Cariu Niebiesnyj, Trisagion, mała doksologia, modlitwa do Trójcy Przenajświętszej, trzykrotnie Kyrie eleison – cs. , Ojcze nasz). Następnie wygłaszane są wezwania Przyjdźcie, pokłońmy się. Po nich następuje lektura psalmu 50 i siedemnastej kafizmy. Następnie odczytywany jest Symbol Wiary, po którym ponownie wygłaszane są Trisagion, modlitwa do Trójcy Przenajświętszej i Ojcze nasz. Po aklamacji kapłana Albowiem Twoje jest królestwo (cs. ) następuje śpiew troparionów mówiących o powtórnym nadejściu Chrystusa i o Sądzie Ostatecznym – Oto oblubieniec nadchodzi (cs. ) (nawiązujący do przypowieści o pannach mądrych i głupich), Dzień ten straszny (cs. ). Trzeci troparion stanowi zwrot do Matki Bożej. Po nim czterdzieści razy wygłasza się i modlitwę Chryste Boże, który w każdym czasie (cs. ). Po modlitwie lektor trzykrotnie recytuje Hospodi pomiłuj, wygłasza małą doksologię i modlitwę Czcigodniejszą od cherubinów (cs. ), po czym prosi kapłana o błogosławieństwo dla zebranych. Aklamacja duchownego kończy pierwszą część nabożeństwa. Druga rozpoczyna się modlitwą św. Efrema Syryjczyka z pokłonami do ziemi. Następnie wygłaszana jest modlitwa Władyko Boże Otcze Wsiedierżytielu oraz psalmy 120 i 133 oraz odpowiednie tropariony, kondakiony i modlitwy w intencji zmarłych. Całość kończy rozesłanie (cs. ). W praktyce liturgicznej klasztorów Athos nabożeństwo o północy jest dłuższe i zawiera dodatkowe modlitwy przebłagalne i ektenię, dopiero po niej następuje rozesłanie.
Nieco odmienny przebieg ma nabożeństwo o północy w sobotę, gdzie katyzmę siedemnastą zastępuje katyzma dziewiąta. Natomiast w niedzielę w zastępstwie psalmów czytany jest kanon do Trójcy Świętej.
Uwagi
Przypisy
Kategoria:Liturgia prawosławna Kategoria:Liturgia katolicka