thumb mały Borowiczak dęty, borowiec dęty, maślak dęty (Boletinus cavipes (Klotzsch) Kalchbr.) – gatunek grzybów z rodziny maślakowatych (Suillaceae).
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji: Suillaceae, Boletales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi (według Index Fungorum).
Po raz pierwszy opisał go w 1835 r. Johann Friedrich Klotzsch, nadając mu nazwę Boletus cavipes. Później zaliczany był do różnych rodzajów. Obecną nazwę nadał mu w 1867 r. Károly Kalchbrenner. Niektóre Synonimy naukowe: Boletinellus porosus (Berk.) Snell 1945 Boletinus porosus (Berk.) Peck 1889 Boletopsis cavipes (Klotzsch) Henn. 1951 Suillus cavipes (Klotzsch) A.H. Sm. & Thiers 1964 Alina Skirgiełło nadała mu w 1939 r. nazwę borowik pustotrzonowy, w 1960 r. borowiec dęty. W 2003 r. Władysław Wojewoda zaproponował polską nazwę borowiczak dęty. W internetowym atlasie grzybów ma nazwę maślak dęty. Gatunek wielokrotnie przenoszony był do różnych rodzajów, stąd różnorodność polskich nazw. W 2025 r. zgodna z nazwą naukową jest polska nazwa zaproponowana przez W. Wojewodę.
Morfologia Kapelusz 4–12 cm średnicy, początkowo półkolisty lub stożkowaty, z wiekiem płaski z małym garbkiem pośrodku. Początkowo ma brzeg podwinięty, później ostry. Cały pokryty jest drobnymi, ciemniejszymi kosmkami i jest pilśniowato łuskowaty. Kolor od żółtobrązowego przez czerwonobrązowy do brązowego. Rurki Krótkie, nieco zbiegające na trzon. Pory bardzo duże, promieniście wydłużone w kolorze od żółtego do żółtooliwkowego. Nie zmieniają koloru. Za młodu okryte są białawą osłoną. Trzon Wysokość 4–10 cm, grubość 1–2 cm, walcowaty, dołem zgrubiały, pusty. Barwy tej samej co kapelusz lub jaśniejszy. W górnej części z białawym pierścieniem. Miąższ W kapeluszu żółtawy, gąbczasty, w trzonie biały, suchszy i bardziej zwarty. Nie zmienia barwy po uszkodzeniu. Zapach przyjemny, smak nieco kwaśny, u starszych okazów cierpki, gorzkawy. Wysyp zarodników Oliwkowożółtawy. Zarodniki elipsoidalno-wrzecionowate, o rozmiarach 7–19 × 3–4 μm.
Występowanie i siedlisko W piśmiennictwie naukowym podano ponad 80 jego stanowisk w Polsce. Częściej występuje w górach. W opracowaniu Czerwona lista roślin i grzybów Polski jest zaliczony do kategorii grzybów rzadkich (R).
Naziemny grzyb mykoryzowy. Występuje wyłącznie pod modrzewiami, z którymi tworzy mykoryzę.
Znaczenie W latach 1995–2004 gatunek był objęty ochroną częściową, od roku 2004 podlegał ochronie ścisłej, a od 2014 ponownie jest pod ochroną częściową. Jest jadalny, choć zwykle nisko się ceni jego walory smakowe.
Przypisy
Kategoria:Grzyby jadalne Kategoria:Grzyby chronione Kategoria:Maślakowate Kategoria:Mykobiota Polski