Pakiet energetyczno-klimatyczny (znany także jako pakiet klimatyczny, pakiet „3x20” lub „20-20-20”) jest zbiorem wiążących ustaw mających na celu zapewnienie realizacji założeń Unii Europejskiej dotyczących przeciwdziałania zmianom klimatycznym.
Pakiet został przedstawiony po raz pierwszy w marcu 2007 roku i po miesiącach negocjacji pomiędzy państwami członkowskimi, został przyjęty przez Parlament Europejski w grudniu 2008 roku. Dokumenty wchodzące w skład pakietu skupiają się na trzech kluczowych celach: ograniczeniu emisji gazów cieplarnianych, promowaniu stosowania energii ze źródeł odnawialnych i podnoszeniu sprawności energetycznej Unii Europejskiej.
Historia Wstępne propozycje Rada UE na spotkaniach w dniach 8-9 marca 2007 roku, przyjęła nowe założenia dotyczące przeciwdziałania zmianom klimatycznym, bardziej ambitne niż te zawarte w protokole z Kioto. Plan potocznie zwany „3x20” w rzeczywistości zawierał w sobie 4 propozycje, mówiące o tym, że do 2020 r. UE: dokona redukcji o 20% emisji gazów cieplarnianych w stosunku do poziomu emisji z 1990 r., zwiększy udział zużycia energii pochodzącej z odnawialnych źródeł energii do 20%, zwiększy o 20% efektywność energetyczną w stosunku do prognoz na rok 2020, zwiększy o co najmniej 10% udział biopaliw w ogólnym zużyciu paliw transportowych.
Propozycje Komisji Europejskiej Rok po ogłoszeniu przez Radę UE założeń pakietu klimatycznego, Komisja Europejska zaproponowała nowe rozwiązania w celu walki ze zmianami klimatu, podtrzymując cele wyznaczone przez Radę. Nowe wytyczne proponowane przez Komisję kładły nacisk na ograniczenie emisji CO2 dla pojazdów, rozwój technologii wychwytywania i składowania CO2, zastosowanie środków, które zachęcałyby kraje członkowskie do ograniczenia emisji gazów cieplarnianych, a także reformę europejskiego systemu handlu emisjami. Ostatnia propozycja była tematem wielu dyskusji pomiędzy państwami członkowskimi. Komisja zaproponowała zmianę systemu: rozszerzenie jego zakresu na wszystkie gazy cieplarniane zamiast ograniczenia się tylko do dwutlenku węgla. Zaproponowano również objecie limitami emisji większej ilości sektorów i branż.
Ostateczne przyjęcie Plan został przyjęty na posiedzeniu Rady w dniach 11 i 12 grudnia 2008 roku i został przegłosowany przez Parlament Europejski tydzień później. Początkowym terminem przyjęcia pakietu był marzec 2009 roku, jednak protesty niektórych krajów w sprawie sposobów osiągnięcia celów pakietu klimatycznego były przyczyną negocjacji między krajami i odwlekły w czasie przyjęcie pakietu. Rada UE w dniach 11 i 12 grudnia, ostatecznie zaaprobowała pakiet, jednak wprowadziła zmiany w stosunku do wstępnych rozwiązań zaproponowanych przez Parlament. Państwa członkowskie zgodziły się na wprowadzenie w życie celów planu „20-20-20”: ograniczenie o 20% emisji gazów cieplarnianych, wzrost o 20% efektywności energetycznej, a także osiągnięcie 20% udziału energii produkowanej z odnawialnych źródeł energii. W sprawie reformy systemu handlu emisjami, zaplanowano stopniowe wprowadzenie systemu aukcyjnego. Ostatecznie zaplanowano zakończyć bezpłatne przydziały emisji do roku 2013 w sektorze energetycznym, a do roku 2020 w innych branżach.
W dniach 15-18 grudnia 2008 pakiet został przekazany do Parlamentu Europejskiego i przegłosowany.
Akty prawne wchodzące w skład pakietu Tzw. Dyrektywa EU ETS (European Union Emissions Trading System)Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/29/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. zmieniająca dyrektywę 2003/87/WE w celu usprawnienia i rozszerzenia wspólnotowego systemu handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych.
Tzw. Decyzja non-ETSDecyzja Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2009/406/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie wysiłków podjętych przez państwa członkowskie, zmierzających do zmniejszenia emisji gazów cieplarnianych w celu realizacji do roku 2020 zobowiązań Wspólnoty dotyczących redukcji emisji gazów cieplarnianych.
Tzw. Dyrektywa CCS (ang. Carbon Capture and Storage)Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/31/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie geologicznego składowania dwutlenku węgla oraz zmieniająca dyrektywę Rady 85/337/EWG, Euratom, dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2000/60/WE, 2001/80/WE, 2004/35/WE, 2006/12/WE 2008/1/WE i rozporządzenie (WE) nr 1013/2006.
Tzw. Dyrektywa OZEDyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/28/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych zmieniająca i w następstwie uchylająca dyrektywy 2001/77/WE oraz 2003/30/WE.
A także dwa teksty mające znaczenie dla Europejskiego Obszaru Gospodarczego: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 443/2009 z dnia 23 kwietnia 2009 r. określające normy emisji dla nowych samochodów osobowych w ramach zintegrowanego podejścia Wspólnoty na rzecz zmniejszenia emisji CO2 z lekkich pojazdów dostawczych, Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/30/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. zmieniająca dyrektywę 98/70/WE odnoszącą się do specyfikacji benzyny i olejów napędowych oraz wprowadzającą mechanizm monitorowania i ograniczania emisji gazów cieplarnianych oraz zmieniającą dyrektywę Rady 1999/32/WE odnoszącą się do specyfikacji paliw wykorzystywanych przez statki żeglugi śródlądowej oraz uchylająca dyrektywę 93/12/EWG.
Pakiet energetyczno-klimatyczny nie zajmuje się bezpośrednio celem zwiększenia efektywności energetycznej. Dzieje się to poprzez Dyrektywę 2006/32/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 5 kwietnia 2006 r. w sprawie efektywności końcowego wykorzystania energii i usług energetycznych oraz uchylającą dyrektywę Rady 93/76/EWG.
Główne środki Pakiet energetyczno-klimatyczny zawiera cztery uzupełniające się ustawodawstwa, które są przeznaczone do osiągnięcia celów w nim zawartych.
Reforma europejskiego systemu handlu emisjami Europejski system handlu emisjami jest kluczowym narzędziem służącym do ograniczenia przemysłowej emisji gazów cieplarnianych przy stosunkowo niskich kosztach. Stymuluje on także rozwój w kierunku gospodarki opartej na technologiach niskoemisyjnych. Pakiet klimatyczno-energetyczny obejmuje kompleksowe opracowanie i wzmocnienie przepisów za pomocą dyrektywy EU ETS, co stanowi podstawę dla systemu handlu emisjami. Wspólnotowy system handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych obejmuje sektor energetyczny i inne gałęzie przemysłu, które są odpowiedzialne za ponad połowę emisji CO2 i około 40% emisji wszystkich gazów cieplarnianych.
1 stycznia 2013 wejdzie w życie unowocześniona wersja systemu, w związku z wejściem w trzeci okres handlowy. Począwszy od 2013 roku system zostanie wzmocniony i rozszerzony, a obecny system krajowych limitów uprawnień na emisje zostanie zastąpiony jednym limitem uprawnień dla całej UE. Przydział bezpłatnych uprawnień będzie stopniowo zastępowany przez system aukcyjny, począwszy od sektora energetycznego. W latach 2013–2020 skutkiem wprowadzenia zmian w ETS powinno dojść do obniżenia poziomu emisji gazów cieplarnianych w UE o 21% w odniesieniu do poziomu z 2005 roku.
Krajowe cele dla obszarów nieobjętych systemem handlu emisjami W ramach tak zwanej decyzji dotyczącej wspólnego wysiłku (ang. ESD – Effort Sharing Decision) kraje członkowskie podjęły wiążące zobowiązania mające na celu redukcję emisji gazów cieplarnianych z sektorów nieobjętych EU ETS, takich jak m.in. budownictwo, rolnictwo, gospodarka odpadami i transport, które powodują emisję 60% gazów cieplarnianych w UE. Dyrektywa non-ETS przewiduje różne cele ograniczenia emisji CO2 w zależności od zamożności państw członkowskich w latach 2013-2020. Część krajów, jak np. Polska, ma nawet możliwość zwiększenia własnej emisji w sektorze non-ETS.
Krajowe cele dotyczące energii odnawialnej Zgodnie z dyrektywą w sprawie odnawialnych źródeł energii, państwa członkowskie podjęły wiążące zobowiązania mające na celu zwiększenie udziału energii odnawialnej w ich krajowym zużyciu energii do 2020 roku. Cele krajowe umożliwią UE jako całości osiągnąć udział 20% energii odnawialnej w całkowitej produkcji energii do 2020 r., jak również 10% udziału energii odnawialnej w sektorze transportowym. Cele pomogą również w ograniczeniu emisji gazów cieplarnianych oraz zmniejszą zależność UE od importowanej energii.
Wychwytywania i składowania dwutlenku węgla Czwartym elementem pakietu klimatyczno-energetycznego jest dyrektywa, tworząca ramy prawne bezpiecznego dla środowiska wykorzystania technologii wychwytywania i składowania dwutlenku węgla. Sekwastracja dwutlenku węgla polega na przechwytywaniu dwutlenku węgla emitowanego w procesach przemysłowych i przechowywanie go w podziemnych formacjach geologicznych, gdzie nie przyczynia się do globalnego ocieplenia. Dyrektywa obejmuje wszystkie formy składowania CO2 w formacjach geologicznych w UE i określa wymagania, które trzeba zastosować do składowisk przez cały okres ich istnienia.
Przypisy
Linki zewnętrzne Pakiet klimatyczny na stronie Komisji Europejskiej (eng) Broszura na temat europejskiego systemu handlu emisjami wydana przez Komisję Europejską Pakiet energetyczno-klimatyczny na stronie Ośrodka Informacji i Dokumentacji Europejskiej
Kategoria:Polityka Unii Europejskiej Kategoria:Polityka ekologiczna Kategoria:Zmiany klimatu Kategoria:Polityka energetyczna