Kalendarium Wojska Polskiego 1940 – strona przedstawia wydarzenia w Wojsku Polskim w roku 1940.

Styczeń powstało Centrum Lotnictwa Polskiego w Eastchurch na bazie Służby Zwycięstwu Polski powstał Związek Walki Zbrojnej thumb|100px|ORP „Błyskawica” 1 stycznia ORP „Garland” włączony został do służby konwojowo-patrolowej wzdłuż wybrzeży Afryki Zachodniej 2 stycznia ORP „Błyskawica” uczestniczyła w trzydniowym wypadzie 22 Flotylli Kontrtorpedowców pod wybrzeże niemieckie 4 stycznia podpisano umowę pomiędzy rządem polskim na emigracji z rządem francuskim o formowaniu polskich wojsk lądowych, lotniczych i marynarki wojennej we Francji 7 stycznia grupa 19 polskich pilotów wyjechała z Polskiej Bazy Lotniczej na lotnisku Lyon Bron na przeszkolenie do francuskiego Centrum Wyszkolenia Lotnictwa Myśliwskiego w Montpellier; grupa ta przyjęła nazwę „Grupy Montpellier” 8 stycznia ORP „Wilk” powrócił z drugiego patrolu; trasa patrolu: od Skagerrak (Cieśniny Duńskie) do północnych wybrzeży Norwegii (początek 26 grudnia 1939) ORP „Wilk” został skierowany do remontu w stoczni w Dundee (Szkocja) 16 stycznia Powołano dwie komendy Związku Walki Zbrojnej w kraju: dla okupacji niemieckiej i sowieckiej

Luty powstało polskie Centrum Szkolenia Lotniczego w Lyon-Bron (Francja), a jego komendantem został płk pil. Wacław Iwaszkiewicz 7 lutego płk dypl. Stefan Rowecki wydał instrukcję w sprawie przekształcenia Służbę Zwycięstwu Polski w Związek Walki Zbrojnej 9 lutego w Camp de Coëtquidan (Francja) rozpoczęto formowanie jednostki Samodzielnej Brygady Strzelców Podhalańskich 14 lutego do polsko-francuskiej umowy międzynarodowej w sprawie lotnictwa polskiego podpisano umowę dodatkową, na mocy której we Francji miały powstać 4 dywizjony myśliwskie, 2 dywizjony współpracy z armią i zapasowe jednostki kadrowe 22 lutego wydano rozkaz o wydzieleniu lotnictwa polskiego we Francji z Ministerstwa Spraw Wojskowych jako samodzielnej części sił zbrojnych, która otrzymała nazwę Polskie Siły Powietrzne (PSP), podporządkowane bezpośrednio Naczelnemu Wodzowi Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie

Marzec 13 marca przedstawiciel Komendy Głównej Związku Walki Zbrojnej, płk Leopold Okulicki, wydał rozkaz demobilizacji Oddziału Wydzielonego Wojska Polskiego mjr. Hubala 26 marca Naczelny Wódz gen. dyw. Władysław Sikorski w Centrum Szkolenia Lotniczego w Lyon-Bron dokonał przeglądu, przed odlotem na front, 18 polskich pilotów myśliwskich z Grupy Montpellier (6 kluczy), którzy skierowani zostali do francuskich dywizjonów myśliwskich

Kwiecień thumb|100px|Odznaka SBSK 2 kwietnia w Syrii rozpoczęto formowanie jednostki Brygady Strzelców Karpackich 8 kwietnia polski okręt podwodny „Orzeł” zatopił niemiecki okręt transportowy „Rio de Janeiro” 12 kwietnia w Syrii pod dowództwem gen. Stanisława Kopańskiego rozpoczęło się formowanie Samodzielnej Brygady Strzelców Karpackich 13 kwietnia pod Anielinem zginął w potyczce z Niemcami mjr Henryk Dobrzański „Hubal” 15 kwietnia polskie oddziały wspólnie z oddziałami sprzymierzonych brały udział w desancie pod Narwikiem 16 kwietnia powołano „sądy kapturowe” Związku Walki Zbrojnej 20 kwietnia powołano „Związek Odwetu” 28 kwietnia w Szkocji utworzono 1 Korpus Polski 29 kwietnia

Maj sformowano na lotnisku Bron w Lyonie 1 Dywizjon Myśliwski „Warszawski”, który 2 czerwca wszedł w skład Francuskiego Zgrupowania Myśliwskiego, jego dowódcą został mjr pil. Józef Kępiński thumb|100px|ORP „Grom” 3 maja na Malcie podniesiono polską banderę na niszczycielu ORP „Garland” 4 maja w fiordzie Rombakken zatonął niszczyciel ORP „Grom” 5 maja komendant główny ZWZ podporządkował Komendę Związku Walki Zbrojnej „okupacji sowieckiej” komendantowi ZWZ „na okupację niemiecką” (gen.Stefan Rowecki) 28 maja generał Władysław Sikorski otrzymał od premiera Winstona Churchilla odręczne pismo wraz z memorandum i projektem umowy określającej zasady formowania polskich jednostek lotniczych na terenie Wielkiej Brytanii 29 maja ORP „Błyskawica” została zaatakowana przez niemieckie okręty podwodne; niszczyciel odpowiedział bombami głębinowymi jednak bez rezultatu 30 maja oddział mjr. Hubala toczył w okolicach m. Huciska walki z dwoma batalionami niemieckiej policji

Czerwiec w kampanii francuskiej wzięło udział 166 polskich pilotów myśliwskich, 1/145 Dywizjon Myśliwski „Warszawski” zestrzelił 12 samolotów niemieckich na pewno i 2 prawdopodobnie, a ogółem polscy piloci zestrzelili na pewno 58 i 5/6 samolotów niemieckich oraz poległo 11 polskich pilotów thumb|100px|ORP „Iskra” 1 czerwca Polskie Siły Powietrzne we Francji liczyły 14158 oficerów i 5397 szeregowych 8 czerwca patrol 5 samolotów z 1/145 dywizjonu myśliwskiego atakował nad Rouen (Francja) formację ok. 15 samolotów Me-110 i zestrzelił 5 maszyn bez strat własnych 11 czerwca między rządem Polski i rządem Wielkiej Brytanii zawarta została umowa lotnicza o ochotniczym zaciągu żołnierzy lotnictwa polskiego do Royal Air Force (RAF) oraz o zorganizowaniu jednostek Polskich Sił Powietrznych ściśle związanych organizacyjnie i operacyjnie z RAF 13 czerwca walki pod Montbard 16 czerwca rozpoczęły się walki pod Lagarde 17–18 czerwca 1 Dywizja Grenadierów broni przejścia przez kanał Marna-Ren pod Lagarde 18 czerwca rozpoczęły się walki o Clos du Doubs 19–25 czerwca z Francji do Wielkiej Brytanii ewakuowano resztki oddziałów polskich (23 tys.) 20 czerwca przeprowadzono ewakuację drogą morską, bez samolotów, 1/145 dywizjonu myśliwskiego z La Rochelle do Wielkiej Brytanii po licznych walkach pod Paryżem, nad rzeką Sonną i pod Belfortem, część 2 Dywizji Strzelców Pieszych przekroczyła granicę szwajcarską i została internowana (ok. 9 tys. żołnierzy) 25–27 czerwca do portów Liverpool i Plymouth przybyły drogą morską główne transporty lotników polskich z Francji 27 czerwca przebazowano ORP „Iskra” z Port Lyautey do Gibraltaru (Wielka Brytania) 30 czerwca gen. Stefan Rowecki „Grot” mianowany został komendantem głównym Związku Walki Zbrojnej na Kraj

Lipiec 1 lipca Na lotnisku Bramcote sformowano 300 Dywizjon Bombowy „Ziemi Mazowieckiej” 13 lipca w Szkocji sformowano 1 Brygada Strzelców na lotnisku w Leconfield rozpoczęto formowanie 302 Dywizjonu Myśliwskiego „Poznańskiego” 20 lipca gen. Sikorski nakazał komendantowi Związku Walki Zbrojnej zaniechać wszelkiej akcji zbrojnej, nawet sabotażu 23 lipca na lotnisku Bramcote sformowano 304 Dywizjon Bombowy „Ziemi Śląskiej im. Księcia Józefa Poniatowskiego” 24 lipca na lotnisku Bramcote sformowano 301 Dywizjon Bombowy „Ziemi Pomorskiej – Obrońców Warszawy” na lotnisku w Blackpool rozpoczęto formowanie 307 Nocnego Dywizjonu Myśliwskiego „Lwowskiego” 28 lipca gen. Sosnkowski nakazał komendantowi Związku Walki Zbrojnej zintensyfikowanie działalności wywiadowczej

Sierpień 2 sierpnia Na lotnisku Northolt powstał 303 Dywizjon Myśliwski m. Tadeusza Kościuszki „Warszawski” 5 sierpnia podpisano drugą polsko-brytyjską umowę lotniczą, ustalająca nowe formy organizacji i użycia Polskich Sił Powietrznych. PSP stały się częścią składową suwerennych Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie

Wrzesień 1 września na lotnisku w Braimcote sformowano 305 Dywizjon Myśliwski „Toruński” na lotnisku w Blackpool sformowano 308 Dywizjon Myśliwski „Krakowski” 14 września polskie 300 i 301 Dywizjony Bombowe po raz pierwszy uczestniczyły w akcji bojowej: bombardowały niemieckie barki w porcie Boulogne 15 września polskie lotnictwo myśliwskie osiągnęło największy sukces dnia w „Bitwie o Anglię”: polscy piloci zestrzelili 26 samolotów niemieckich na pewno i 3 prawdopodobnie

Październik kpt. Maciej Kalenkiewicz w brytyjskim ośrodku Ringway zorganizował pierwszy polski kurs spadochronowy Ewakuowano z Francji do Wielkiej Brytanii zaledwie 23 tys. żołnierzy polskich z których w Szkocji zostały zorganizowane: 1 Brygada Strzelców i 10 Brygada kawalerii. 1 października na lotnisku w Renfrew sformowano 309 Dywizjon „Ziemi Czerwieńskiej” 31 października zakończyła się „Bitwa o Anglię”. Polscy piloci myśliwscy zestrzelili 203 samoloty niemieckie na pewno, 35 prawdopodobnie, a 36 uszkodzili. W walkach zginęło 33 pilotów polskich

Listopad thumb|100px|ORP „Piorun” 3 listopada w Szkocji 2 Brygadę Strzelców przemianowano na 10 Brygadę Kawalerii Pancernej 4 listopada gen. Sikorski w liście do gen. Sosnkowskiego sformułował postulat „skończenia z uprawianiem polityki w Związku Walki Zbrojnej i bezwzględnego przestrzegania apolityczności organizacji”; polecił też dokonać zmian w tekscie przysięgi 5 listopada Royal Navy przekazała PMW niszczyciel ORP „Piorun” 29 listopada w Gibraltarze (Wielka Brytania) przekazano ORP „Iskra” dla Royal Navy

Grudzień 20 grudnia w Glasgow sformowano Polską Eskadrę Balonową w składzie brytyjskiego Dywizjonu Balonowego nr 95; dowódca płk bal. Hilary Grabowski

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Kalendarium Wojska Polskiego Kategoria:1940 w Polsce