Wiesław Juszczak (ur. 26 czerwca 1932 w Warszawie, zm. 18 lutego 2021 tamże) – polski historyk, teoretyk i filozof sztuki, eseista. Specjalizował się w europejskiej sztuce i teorii sztuki XVIII i XIX w., malarstwie polskiego modernizmu, archaicznej greckiej filozofii sztuki, dziejach i teorii ornamentu oraz historii filmu.
Życiorys thumb|240px|Grób Wiesława Juszczaka w katakumbach na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Urodził się w Warszawie jako syn księgowego Romana i guwernantki w Guzowie Anny z Pokrzywnickich, która po repatriacji z Kijowa w wyniku wojny polsko-bolszewickiej w 1921 dorastała w domu wuja Zygmunta Skrzyńskiego, starosty Puław i jego żony, córki białogwardyjskiego generała rosyjskiego i teozofki. Był wnukiem filologa klasycznego Włodzimierza Pokrzywnickiego (zm. 1917). Od 1934/1935 mieszkał w Chrzanowie, wcielonym do III Rzeszy podczas okupacji niemieckiej (1939–1945). W 1943 podczas powstania w getcie warszawskim odwiedził dziadka ojczystego w Warszawie. Po małej maturze powrócił z rodzicami w 1948 do Warszawy, gdzie złożył egzamin dojrzałości w VI Liceum Ogólnokształcącym im. Tadeusza Reytana w Warszawie w 1950.
Ukończył historię sztuki na Uniwersytecie Warszawskim w 1955, pracę magisterską poświęcił tryptykowi bodzentyńskiemu (opublikowana w „Studiach Renesansowych”, t. 3, 1963). Na przełomie 1956/1957 był krótko redaktorem Państwowego Instytutu Wydawniczego. W 1962 roku doktoryzował się pod kierunkiem Juliusza Starzyńskiego na podstawie pracy o Witoldzie Wojtkiewiczu, której recenzentami byli Kazimierz Wyka i Jan Białostocki. W latach 1962–1963 odbył staż naukowy w Courtauld Institute of Art w Londynie. Habilitował się w 1976 roku w Instytucie Sztuki PAN.
Od 1961 roku pracownik Instytutu Sztuki PAN, od 1985 Instytutu Historii Sztuki UW, wykładał także na KUL. W 1987 roku uzyskał tytuł profesora nadzwyczajnego, a w 1992 – zwyczajnego. Wypromował 30 doktorów.
Tłumaczył angielskojęzyczną literaturę naukową (, Linda Nochlin) i piękną (William Blake, Karen Blixen, T.S. Eliot, Tennessee Williams). W 2010 roku otrzymał nagrodę im. Ksawerego i Mieczysława Pruszyńskich, przyznawaną przez polski PEN Club. Jego publikacje ukazywały się na łamach m.in. „Kontekstów”, „Kwartalnika Filmowego”, „Zeszytów Literackich”, „Znaku”.
Otrzymał Krzyż Kawalerski (1999)Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 lipca 1999 r. o nadaniu orderów (). oraz Krzyż Oficerski (2014)Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 7 listopada 2014 r. o nadaniu orderów (). Orderu Odrodzenia Polski. W 2012 roku został odznaczony Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”.
Publikacje Artur Grottger. Pięć cyklów (1957) Witold Wojtkiewicz i nowa sztuka (1965, 2000) Jan Stanisławski (1972) Postimpresjoniści (1972 i wyd. późniejsze) Teksty o malarzach. Antologia polskiej krytyki artystycznej 1890–1918 (1976) Malarstwo polskie: modernizm (1977, 2004) Młody Weiss (1979) Fakty i wyobraźnia (1979) Zasłona w rajskie ptaki albo o granicach „okresu powieści” (1981, 2004, 2019) Fragmenty. Szkice z teorii i filozofii sztuki (1995, 2017) Pani na żurawiach, t. 1: Realność bogów (2002) Wędrówka do źródeł (2009) Pani na żurawiach, t. 2: Archeologia mitu (2010) Ekfraza poetycka w antycznej Grecji (2012) Poeta i mit (2014)
Przypisy
Kategoria:Absolwenci VI Liceum Ogólnokształcącego im. Tadeusza Reytana w Warszawie Kategoria:Absolwenci Wydziału Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Kategoria:Pochowani w katakumbach cmentarza Powązkowskiego w Warszawie Kategoria:Polscy historycy sztuki Kategoria:Polscy tłumacze literatury angielskojęzycznej Kategoria:Pracownicy Instytutu Sztuki PAN Kategoria:Urodzeni w 1932 Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Nauk Humanistycznych Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Zmarli w 2021