Stanisław Mucha (ur. 1 maja 1895 w Olszówce, zm. 2 czerwca 1976 w Krakowie) – polski fotograf, znany głównie jako autor zdjęć przedstawiających Kraków i jego architekturę.
Życiorys Najstarszy z siedmiorga dzieci Józefa i Antoniny z domu Pruszyńskiej. Uczył się w szkole w Okulicach, następnie w Łapczycy, a po przeprowadzce rodziny do Bochni w 1910 r. kontynuował naukę w Gimnazjum im. Króla Kazimierza Wielkiego. W tym okresie zaczął uczyć się fotografowania, a pomocą służyli mu Śpićakowie – bocheńscy fotografowie. W 1914 r. wstąpił wraz z bratem do Legionów Polskich, służąc w IV batalionie 2. pułku piechoty i 4. pułku piechoty dowodzonym przez majora Bolesława Roi; następnie służył w Wojsku Polskim (do 1921 r.). W okresie tym wykonywał zdjęcia na potrzeby wojska. Odznaczony został Krzyżem Walecznych.
Po przejściu do rezerwy zamieszkał w Bochni. 12 grudnia 1922 wziął ślub z Jadwigą Datką, pianistką. W 1923 r. urodziła się ich córka, Krystyna. W latach 1919–1925 studiował na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego, od 1924 r. uczył się również w Konserwatorium Towarzystwa Muzycznego w Krakowie (przez całe życie grał na flecie i wiolonczeli). Od 1922 r. współpracował jako fotoreporter z pismem „Nowości Ilustrowane”, a po wygraniu konkursu fotograficznego „Światowida” i „Ilustrowanego Kuriera Codziennego” w 1925 r. rozpoczął pracę w agencji fotograficznej „Światowida”, gdzie pozostał do 1927 r. W 1925 r. Muchowie przenieśli się do Krakowa. Rok później fotograf rozpoczął dokumentację prac prowadzonych na Wawelu przez Adolfa Szyszko-Bohusza. W 1928 r. otworzył własny zakład fotograficzny przy ul. Jabłonowskich 20. W latach 1937 i 1939 pełnił funkcję cechmistrza, a w 1938 r. był członkiem Sądu Polubownego Cechu Fotografów w Krakowie. thumb|240px|Stanisław Mucha, Auschwitz, 1945 Wykonywał zdjęcia portretowe oraz dokumentacyjne, uwieczniając zabytki miasta, dzieła sztuki, wystawy, prowadzone prace. Utrwalał także widoki miejsc poza Krakowem, w tym kopalni w Wieliczce. Specjalizował się w fotografii panoramicznej i w ujęciach wykonywanych z dużych wysokości (np. w 1937 r. z budynku Feniksa przy ul. Basztowej wykonał panoramę miasta o zasięgu 360°Więcej na ten temat zob. M. Maszczak, W. Mossakowska, Fotograficzna panorama Krakowa Stanisława Muchy z 1937 roku, „Rocznik Krakowski”, t. 67 (2001), s. 117-125.). Wykonywał zdjęcia na potrzeby różnych pism, Ministerstwa Spraw Zagranicznych, Ajencji Prasowo-Fotograficznej Propaganda w Warszawie i Polskiej Ajencji Fotograficznej. Wiele z jego zdjęć powielanych było w formie pocztówek.
W 1939 r. został powołany do 36. pułku piechoty, był internowany przez dwa lata w Rumunii, po czym nielegalnie powrócił do Krakowa, gdzie ukrywał wyniesione z Drukarni Narodowej klisze ze zdjęciami ukazującymi działalność nazistów w Krakowie. Ukrywał także broń żołnierzy Armii Krajowej i pomagał przy powielaniu prasy konspiracyjnejE. Piotrowska, Stanisław Mucha. Fotograf-dokumentalista i miłośnik Krakowa, Kraków 2007, s. 12–13..
W 1945 r. fotografował wnętrza zamku wawelskiego po opuszczeniu ich przez hitlerowców, a dla Nadzwyczajnej Radzieckiej Komisji Państwowej do Badania Zbrodni Niemiecko-Faszystowskich Agresorów wykonał serię zdjęć ukazujących obóz Auschwitz po wyzwoleniu. Działał na rzecz środowiska krakowskich fotografów, w 1948 został wybrany sekretarzem Cechu Fotografów w Krakowie. Od 1952 r. członek Polskiego Związku Fotografików (później ZPAF-u Delegatura Krakowska).
Uczestniczył w wystawach międzynarodowych, m.in. w Polnische Kunstphotographik der Gegenwart w Rapperswilu (1947), Lengyel Fotomuveszti Kiallitas w Budapeszcie (1961), Zbiorowej Wystawie Fotografiki Polskiego Towarzystwa Fotograficznego w Londynie (1962), IV Internationale Fotoschau der Ostseelander w Rostocku (1963).
W 1970 r. nagrodzony dyplomem Międzynarodowej Federacji Sztuki Fotograficznej (FIAP).
Pod koniec życia zapadł na chorobę Buergera, w 1974 r. miał wylew. Zmarł w 1976 r. w Krakowie, pochowany w rodzinnym grobowcu na cmentarzu Rakowickim.
Ordery i odznaczenia Krzyż Niepodległości (20 lipca 1932) „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”. Krzyż Walecznych Srebrny Medal Waleczności 2 klasy (Austro-Węgry, 1915)
Przypisy
Bibliografia Mucha Stanisław, [w:] Encyklopedia Krakowa, red. Stachowski A., Kraków 2000, s. 633–634.
Linki zewnętrzne Fotografie Stanisława Muchy ze zbiorów Muzeum Historii Fotografii w Krakowie
Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych Kategoria:Pochowani na cmentarzu Rakowickim Kategoria:Polacy odznaczeni Medalem Waleczności Kategoria:Polscy fotografowie Kategoria:Urodzeni w 1895 Kategoria:Zmarli w 1976 Kategoria:Żołnierze Legionów Polskich 1914–1918 Kategoria:Żołnierze Wojska Polskiego internowani w Rumunii w czasie II wojny światowej