Powszechnik (łac. universale, l.mn. universalia) – w metafizyce to, co jest (realnie lub w jakimś możliwym świecie) posiadane przez wiele różnych jednostkowych rzeczyPor. R. Swinburne, The Christian God, New York 1994, s. 35.. Uniwersalia podzielić można na rodzaje/gatunki (np. ssak, człowiek), cechy (np. czerwony, krótki) i relacje (np. znajdowanie się obok, bycie dłuższym).
Spór o uniwersalia
Spór o charakter uniwersaliów toczył się już od starożytności. Szczególne znaczenie osiągnął jednak w filozofii średniowiecznej.
Platon sądził, że uniwersalia są substancjami (w sensie Kartezjusza-Hume'a), bytami logicznie zdolnymi do samodzielnego istnienia, stąd pogląd ten nazywany jest platonizmem. Stanowisko filozoficzne głoszące, że uniwersalia nie istnieją zyskał miano nominalizmu. Oprócz tego istnieją stanowiska pośrednie, np. uznające, że uniwersalia istnieją jedynie w rzeczach, które je egzemplifikują, a nie w sposób samodzielny, oddzielny do tych rzeczyTaki pogląd, nazywany realizmem naturalistycznym, reprezentuje m.in. David Malet Armstrong w artykule Can a Naturalist Believe in Universals.. Spór o istnienie i naturę uniwersaliów toczy się do dziś. Znanymi współczesnymi obrońcami tezy o (autonomicznym) istnieniu uniwersaliów jest Peter van Inwagen oraz Edward Zalta, a jej krytykami np. W.V.O. Quine czy David Lewis.
Zobacz też powszechniki językowe powszechniki ewolucyjne Parsonsa
Przypisy
Linki zewnętrzne
Universals , Routledge Encyclopedia of Philosophy, rep.routledge.com [dostęp 2023-05-13].
Kategoria:Ontologia bg:Универсалии de:Universalienproblem#Begriff_der_Universalien en:Universal (metaphysics) fr:Universaux it:Universale (metafisica) lt:Universalijos sk:Univerzálie (filozofia) zh:共相